Giảm 30% nhân sự nhưng năng suất tăng 50%
Năm 2022, Công ty CP Sản xuất thiết bị điện công nghiệp Cát Vạn Lợi (phường Gò Vấp, TPHCM) tham gia chương trình phát triển nhà máy thông minh do Bộ Công thương và Samsung Việt Nam triển khai. Theo ông Lê Mai Hữu Lâm, Tổng Giám đốc công ty, quá trình tham gia giúp doanh nghiệp nhận thức và hành động quyết liệt để số hóa. Có những thời điểm, lãnh đạo công ty cùng nhân viên IT cùng nhau thiết kế những phần mềm phù hợp với nhu cầu để tối ưu vận hành. Những phần mềm quản lý nguyên vật liệu, kho, đơn hàng, sản xuất thực lần lượt ra đời.
Theo ước tính, đến nay số hóa đã giúp Cát Vạn Lợi nâng cao 50% năng suất, nhiều bộ phận giảm tới 30% nhân sự. Các dữ liệu được số hóa nên đã tăng tính bảo mật và ít có tình trạng bị mất khi nhân viên nghỉ việc. Quan trọng nhất, giá thành sản phẩm rất cạnh tranh, giúp Cát Vạn Lợi có thể tham gia vào nhiều công trình lớn trong khu vực.
Tại Công ty Cơ khí thương mại Nhật Long (phường Tăng Nhơn Phú, TPHCM), chuyển đổi số cũng được triển khai đồng thời trong sản xuất và quản trị từ khoảng 10 năm trước. Ông Nguyễn Ngô Long, Chủ tịch HĐQT công ty, cho biết, doanh nghiệp đã thay thế dần máy móc cũ bằng thiết bị mới có khả năng kết nối với hệ thống quản trị số.
Riêng năm ngoái, Nhật Long đầu tư thêm 3 máy phay thế hệ mới tích hợp AI nhằm giảm phụ thuộc lao động, tăng năng suất và chủ động hơn trong bảo trì thiết bị. Từ hơn 80 lao động trước đây, hiện doanh nghiệp còn 27 lao động và đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm xuống khoảng 20 lao động nhờ số hóa quy trình và ứng dụng AI.
Ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), khẳng định, chuyển đổi số là một công cụ bình đẳng hóa quan trọng, xóa bỏ ranh giới về quy mô giữa các doanh nghiệp. Nếu biết ứng dụng công nghệ một cách chính xác vào các “điểm nghẽn” vận hành, một nhà máy quy mô 200 công nhân hoàn toàn có thể đạt được năng suất và chất lượng đầu ra tương đương với một đơn vị có quy mô 2.000 công nhân.
Thêm trợ lực từ Nhà nước
Dù chuyển đổi số và ứng dụng AI mang lại nhiều thay đổi tích cực, đây vẫn là hành trình nhiều thách thức với DNNVV. Theo khảo sát do Hiệp hội DNNVV phối hợp Vụ Kinh tế và Xã hội số (Bộ KH-CN) thực hiện, có tới 69% doanh nghiệp mới dừng ở mức ứng dụng AI cơ bản như sử dụng email hoặc phần mềm kế toán. Điều này cho thấy nhiều doanh nghiệp chưa thực sự bắt nhịp được với tốc độ chuyển đổi số trong sản xuất.
Ông Lâm Quang Nam cho rằng, doanh nghiệp biết chuyển đổi số là tất yếu nhưng không biết bắt đầu từ đâu do đứng trước quá nhiều giải pháp và nhà cung cấp khác nhau. Mỗi nhà cung cấp tìm đến lại giới thiệu một bộ giải pháp. Doanh nghiệp như đứng giữa “mê cung” không quyết định được lối ra chính xác. Rào cản thứ hai là khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế. Không ít dự án chuyển đổi số nhà máy đã được khởi động với ý định “làm lớn ngay từ đầu”, nhưng kết quả là ngân sách cạn giữa chừng, dẫn đến đổ vỡ.
Để hỗ trợ DNNVV, ngày 16-3-2026, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án chuyển đổi số DNNVV giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu đến năm 2030 hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp, trong đó có 300.000 doanh nghiệp ứng dụng nền tảng số, giải pháp công nghệ số và AI.
Đề án cũng đặt mục tiêu phát triển mạng lưới tối thiểu 500 tổ chức, cá nhân tư vấn chuyển đổi số đáp ứng yêu cầu về năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn nhằm đồng hành cùng DNNVV trong quá trình triển khai. Theo nhiều doanh nghiệp, việc phát triển mạng lưới tư vấn sẽ giúp DNNVV dễ tiếp cận các giải pháp phù hợp hơn trong bối cảnh thị trường có quá nhiều lựa chọn công nghệ.
Tại TPHCM, theo bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC), thành phố đang triển khai các định hướng theo Nghị quyết 57, xác định 9 nhóm công nghệ, 26 sản phẩm ưu tiên, tập trung vào AI, dữ liệu lớn, robot và hạ tầng số. Với gần 30.000 doanh nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông, chiếm khoảng 40% cả nước, thành phố có lợi thế hình thành hệ sinh thái cung cấp giải pháp, tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số hiệu quả.
Ông Khương Anh Dũng, Phó Giám đốc Bosch Global Software Technologies, cho biết, số hóa giúp doanh nghiệp giảm khoảng 25% chi phí bảo trì, tăng năng suất từ 5%-10% và nâng khả năng sẵn sàng của máy móc thêm 15%. Trong quản lý kho vận, các giải pháp dữ liệu giúp tăng 25% khả năng theo dõi tồn kho theo thời gian thực và giảm khoảng 5% chi phí lưu kho.
