Phát biểu tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI cho biết, Nghị quyết 09/2026/NQ-CP (NQ 09) của Chính phủ ban hành ngày 4-2-2026 về tạm dừng thực hiện Nghị định 46/2026/NĐ-CP (NĐ 46) hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm đã giúp doanh nghiệp kịp thời “thoát hiểm” trong bối cảnh chuỗi cung ứng đứng trước nguy cơ “đứt gãy”.
Tuy nhiên, theo đại diện VCCI, việc tạm dừng thực hiện NĐ 46 chỉ được xem là cú “phanh gấp” mang tính tạm thời mà vẫn chưa giải quyết được vướng mắc chính nếu không sửa căn cơ NĐ 46 và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP (NQ 66) của Chính phủ ban hành ngày 27-1-2026 về quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm theo hướng hậu kiểm, quản lý rủi ro.
Theo khảo sát sơ bộ của 4 hiệp hội ngành hàng, trước khi NQ 09 có hiệu lực, hơn 123.000 tấn thực phẩm bao gói sẵn, nguyên liệu, bao bì, phụ gia thực phẩm nhập khẩu đã bị ùn ứ tại cảng và cửa khẩu. Trước đó, gần 300.000 tấn nông sản, thực phẩm tươi sống cũng lâm vào tình trạng tương tự.
Tại hội thảo, đại diện các hiệp hội cũng nhấn mạnh, NQ 09 mới chỉ là giải pháp tình thế. Mốc ngày 15-4-2026 (ngày NQ 09 hết hiệu lực) đang đến gần, trong khi các bất cập cốt lõi của chính sách chưa được xử lý. Cộng đồng doanh nghiệp cho rằng NĐ 46 và NQ 66 đang khiến khâu thủ tục tiền kiểm “phình to” và chồng chéo.
Theo Hiệp hội Thực phẩm minh bạch (AFT), NĐ 46 đang mở rộng diện kiểm tra Nhà nước một cách thiếu chọn lọc. Không chỉ thành phẩm nhập khẩu, mà cả nguyên liệu, phụ gia, bao bì phục vụ sản xuất nội bộ cũng bị đưa vào diện tiền kiểm, kèm yêu cầu công bố hợp quy.
AFT dẫn trường hợp một lô hàng nhập từ Ấn Độ đã có đầy đủ chứng nhận hữu cơ và lịch sử xuất khẩu ổn định vào Việt Nam, song vẫn phải xin thêm giấy chứng nhận an toàn thực phẩm do cơ quan Nhà nước nước xuất khẩu cấp, đồng thời lấy mẫu kiểm nghiệm tại các phòng được chỉ định trong nước. Thực tế, nhiều phòng kiểm nghiệm chưa có hướng dẫn cụ thể, còn chỉ tiêu kiểm tra theo yêu cầu Bộ Y tế phức tạp và khác biệt với chuẩn quốc tế.
Trong khi đó, đại diện Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho biết, mức độ kiểm tra Nhà nước theo NĐ 46 tăng gấp nhiều lần, từ kiểm tra hồ sơ sang kiểm tra hồ sơ kèm lấy mẫu kiểm nghiệm, thậm chí kiểm tra cả nguyên liệu và bao bì; quy trình từ 2 cấp chuyển thành 3 cấp, trong khi số cơ sở kiểm nghiệm lại giảm.
Tại hội thảo, đại diện các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng thống nhất kiến nghị Chính phủ gia hạn thời gian thực thi NĐ 46 ít nhất đến ngày 1-6-2026 và đề xuất sửa NĐ 46 theo hướng đơn giản hóa quy trình kiểm tra nhà nước còn một bước, miễn công bố hợp quy đối với phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ và bao bì nhập khẩu phục vụ sản xuất nội bộ.
Đối với NQ 66, các hiệp hội đề nghị phân loại đăng ký bản công bố sản phẩm theo mức độ rủi ro, giảm chồng chéo.
