Đưa các anh trở về với đất mẹ
Chưa từng trải qua bom đạn chiến tranh hay khoác áo lính, bà Nguyễn Thị Mộng Trinh (phường Thông Tây Hội, TPHCM) chọn cách tri ân rất riêng dành cho những người đã ngã xuống. Với vai trò thành viên Cơ quan đại diện phía Nam - Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, bà lặng lẽ đồng hành trên hành trình đưa các anh về quê mẹ, góp phần xoa dịu nỗi ngóng trông mòn mỏi của biết bao gia đình.
Những ngày đầu tháng 7-2026, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tam Nông (Đồng Tháp), bà Trinh tiếp tục cùng Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam trong quá trình cất bốc, chuẩn bị đưa hài cốt liệt sĩ Phạm Văn Bình (SN 1958, quê Thanh Hóa) về nơi an nghỉ cuối cùng. Sinh thời, anh là chiến sĩ thuộc Sư đoàn 339, Quân khu 9, đã anh dũng ngã xuống vào ngày 25-12-1978 trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Sau gần 48 năm yên nghỉ tại Đồng Tháp, liệt sĩ Phạm Văn Bình cuối cùng đã được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Cẩm Thủy (Thanh Hóa), khép lại gần nửa thế kỷ ngóng đợi mòn mỏi của gia đình.
Dù bận rộn với công việc kinh doanh và mới chỉ tham gia Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam từ đầu năm 2026, bà Trinh đã góp mặt trong 15/22 chuyến đưa hài cốt liệt sĩ về quê do cơ quan đại diện phía Nam tổ chức. Những chuyến xe vượt hàng ngàn cây số, kéo dài nhiều ngày ròng rã, mọi chi phí đều được bà tự nguyện đóng góp. Bà Trinh nói: “Tôi được sống trong hòa bình hôm nay là nhờ sự hy sinh của thế hệ cha anh. Việc góp chút sức nhỏ vào “Chiến dịch 500 ngày đêm” cũng như các hoạt động đền ơn đáp nghĩa chính là cách thiết thực nhất để thế hệ chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến những người đã ngã xuống vì Tổ quốc”.
Trên những chuyến xe đưa các liệt sĩ về với đất mẹ luôn có sự tham gia của bà Tân Thị Ngọc Bích (64 tuổi, phường Bình Lợi Trung, TPHCM). Bà là cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu tại biên giới Tây Nam. Hình ảnh những đồng đội đã ngã xuống ở tuổi đôi mươi vẫn luôn đau đáu trong lòng bà. Chính sự đau đáu ấy đã thôi thúc bà tham gia Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam. Trong mỗi chuyến đi, bà Bích cùng đoàn tỉ mỉ rà soát hồ sơ và phối hợp với địa phương để xác minh từng phần mộ. Đến giờ cất bốc hài cốt, bà luôn túc trực, cẩn thận lau quách, chỉnh sửa khăn phủ và cùng đồng đội nâng niu hài cốt các anh như đón chính người thân của mình.
Điều khiến bà Bích xúc động nhất là khoảnh khắc trao tận tay phần hài cốt cho gia đình liệt sĩ. “Cả đoàn gần như không ai cầm được nước mắt khi thấy thân nhân các gia đình liệt sĩ ôm chầm lấy phần hài cốt. Với tôi, mỗi chuyến hỗ trợ vừa là trách nhiệm vừa là sự biết ơn của người còn sống dành cho người đã khuất”, bà Bích tâm sự.
Thời gian qua, bà Bích đã cùng các hội viên Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam ngược xuôi nhiều tỉnh, thành phố: Tây Ninh, Đồng Tháp, Đồng Nai, Cần Thơ, Cà Mau..., góp phần đưa nhiều hài cốt liệt sĩ trở về các tỉnh phía Bắc theo nguyện vọng của gia đình.
Niềm hy vọng và sự tri ân
Bà Lê Hồng Quân (tên thật Đào Thị Huyền Nga, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn nữ biệt động Lê Thị Riêng) cho hay, sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, năm 1977, bà đã dành nhiều tháng năm gắn bó với công tác hậu phương quân đội. Đến nay, bà cùng đồng đội đã góp phần xác nhận gần 200 hồ sơ chính sách, trong đó khoảng 80 trường hợp được hưởng chế độ, trao huân chương, huy chương, 13 chiến sĩ Tiểu đoàn nữ biệt động Lê Thị Riêng được Nhà nước truy tặng bằng “Tổ quốc ghi công”.
“Có người hỏi vì sao tôi cứ bám lấy những bộ hồ sơ ấy. Tôi chỉ nghĩ đơn giản, đồng đội đã hy sinh để mình được sống đến hôm nay. Nếu mình quên họ thì ai còn nhớ họ nữa”, bà Lê Hồng Quân tâm sự.
Từ nỗi khắc khoải ấy, khi hay tin Đảng và Nhà nước phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm”, bà Lê Hồng Quân vô cùng xúc động. Với bà, đây không chỉ là một chiến dịch mà còn là “mệnh lệnh từ trái tim”, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, truyền thống đoàn kết, thủy chung, nghĩa tình của dân tộc Việt Nam đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
“Tôi tin rằng với sự chung tay của toàn xã hội, sẽ có thêm nhiều liệt sĩ được xác định danh tính và trở về với gia đình. Mỗi nguồn thông tin được kết nối, mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một đồng đội được về lại đất mẹ. Tôi sẽ tiếp tục góp sức bằng tất cả ký ức và những manh mối về chiến trường năm xưa để hỗ trợ công tác quy tập hài cốt. Còn sức là tôi còn đồng hành, bởi những người đã ngã xuống vì Tổ quốc không thể bị lãng quên”, bà Lê Hồng Quân chia sẻ.
Còn với bà Nguyễn Thị Lợi - con gái duy nhất của liệt sĩ Lê Văn Thanh (khu phố 35, phường Đông Hưng Thuận, TPHCM), “Chiến dịch 500 ngày đêm” mang lại niềm hy vọng cho gia đình tìm được phần mộ của cha mình sau hơn nửa thế kỷ. Theo lời bà Lợi, trước đây cha bà hoạt động cách mạng tại vùng Hóc Môn. Khi cơ sở cách mạng bị lộ, ông cùng đồng đội rút lên khu vực Gia Kiệm, Định Quán (Đồng Nai) để tiếp tục hoạt động bí mật. Năm 1969, trong một trận chiến tại khu vực sông La Ngà, cha bà đã anh dũng hy sinh. Khi tình hình lắng xuống, đồng đội quay lại chỉ còn thấy vết máu, không tìm được thi thể của ông. Sau đó, đơn vị báo tử và Nhà nước truy tặng ông bằng “Tổ quốc ghi công”. Đến nay, hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, gia đình vẫn chưa biết nơi ông yên nghỉ.
Bà Lợi xúc động bày tỏ: “Tôi rất mừng và có thêm hy vọng. Tôi tin rằng với sự vào cuộc của các cơ quan, đơn vị và sự chung tay của nhiều người, sẽ có thêm nhiều liệt sĩ được tìm thấy. Tôi chỉ mong một ngày nào đó, gia đình tìm được hài cốt của cha tôi, đưa ông trở về quê hương để con cháu có nơi thắp nén hương và cha tôi được yên nghỉ trong lòng đất mẹ”.
