(SGGP-12G).- Là người nghiên cứu rất kỹ Đề án Đổi mới tài chính giáo dục - đào tạo giai đoạn 2008 - 2012, GS Văn Như Cương (ảnh) đã dành cho SGGP 12 Giờ cuộc trao đổi xung quanh vấn đề này.
Phổ thông ổn, đại học bất hợp lý
° Theo tôi, con số 6% có thể coi là hợp lý. Vì cần hiểu là mặc dù 6% nhưng Nhà nước không thu số tiền đó mà dành để phát triển GD-ĐT. Đây cũng là mức học phí theo tôi nằm trong sức chịu đựng của người dân. Ví dụ, một hộ gia đình 4 người có mức thu nhập bình quân đầu người là 800.000đ/tháng/người (tổng cộng là 3,2 triệu đồng/tháng) nếu có 2 con đi học phổ thông thì 6% của 3,2 triệu đồng sẽ khoảng 200.000đ.
Một gia đình phải chi 200.000đ tiền học phí và chi phí học tập hợp lý khác cho 2 con, tôi nghĩ là ổn thỏa. Nhưng vấn đề là Nhà nước, khi đặt ra mức học phí đó, phải bảo đảm ngoài học phí đó ra, không được thu bất kỳ khoản nào khác, không phải đóng góp gì thêm.
- Còn đối với khung học phí đại học mà đề án đưa ra, GS thấy có phù hợp không?
- Mức mà đề án đưa ra là cao so với thu nhập của người Việt Nam. Nhất là đối với sinh viên ngành y dược. Tất nhiên, hiện nay chưa kể đại học mà chỉ ở cấp phổ thông thôi, nhiều người dân có tiền đã chấp nhận đóng học phí tiền triệu. Nhưng đó là đối với trường ngoài công lập.
Còn ở công lập, cần xác định dân đóng thuế để Nhà nước chăm lo cho sự nghiệp giáo dục của đất nước, vì thế học phí phải khác dân lập. Thử hỏi, học phí 800.000đ/tháng, cộng với tiền ăn, ở, chi tiêu khác cho học tập thì bao nhiêu sinh viên chịu được. Chắc chắn là sinh viên nông thôn không thể chịu nổi.
- Nhưng thưa ông, chế độ học phí đại học 11 năm nay rồi không thay đổi, chưa vượt quá mức trần theo quy định. Nếu không tăng thì không thể thực hiện được nguyên tắc chia sẻ học phí giữa Nhà nước và người học?
- Đồng ý nếu học phí đại học không tăng thì rất gay cho ngân sách. Vấn đề đặt ra là phải có giải pháp nào để điều hòa được giữa gánh nặng ngân sách và sức chịu đựng của người dân có con em học ĐH, CĐ.
Theo tôi, Nhà nước chỉ tập trung đầu tư cho trường công lập. Nhà nước phải lo cho công lập. Còn những ai có điều kiện thì họ sẽ học trường tư. Nhà nước hãy cứ để cho ai có đủ điều kiện thì họ sẽ mở trường tư. Dĩ nhiên, cũng phải tính bài toán giáo dục không thể chạy theo thương mại nhưng cứ yên tâm là các trường tư, nếu thu học phí cao quá, chất lượng lại tồi thì cũng không ai học, họ sẽ “chết” ngay.
Học sinh lớp 12 Trường THPT Marie Curie trong giờ học ôn thi môn Toán. Ảnh: MAI HẢI
Cần cơ chế giám sát việc thu và sử dụng học phí
- Một vấn đề mà nhiều ý kiến hiện nay cũng hết sức quan tâm, đó là đề án vẫn chưa đề cập đến việc miễn học phí cho bậc THCS, trong khi đó đến năm 2010, theo kế hoạch đề ra là ngành giáo dục Việt Nam sẽ thực hiện xong phổ cập THCS?
- Tôi xin nói thẳng, đây cũng là vấn đề mà chúng tôi rất bức xúc. Chung quy, theo tôi vẫn là câu chuyện “bệnh thành tích” của ngành giáo dục. Tôi cho rằng, chúng ta tiến hành phổ cập tiểu học, điều đó đã tốt lắm rồi. Chúng ta lại tính phổ cập THCS. Về nguyên tắc, phổ cập là bắt buộc tất cả người dân phải đi học, vậy thì phải miễn học phí. Buộc người ta đi học nhưng vẫn thu học phí là điều hết sức vô lý. Nếu đã xác định không thể miễn học phí cho người dân thì không nên đề ra phổ cập THCS. Còn chúng ta đề ra, chẳng qua cũng là do chạy theo thành tích mà thôi.
- Nếu để khuyến nghị thêm điều gì đó về Đề án Đổi mới tài chính GD-ĐT giai đoạn 2008 - 2012, GS sẽ khuyến nghị điều gì?
- Người dân hiện nay rất quan tâm đến việc học hành của con cái. Chỉ những gia đình nào điều kiện khó khăn cũng cực chẳng đã mới phải cho con bỏ học vì lý do học phí, còn lại họ sẵn sàng vay mượn để cho con đi học.
Điều mà người dân quan tâm, đó là Nhà nước cần bảo đảm cam kết ngoài mức học phí phải đóng ra, con cái họ đến truờng không phải nộp thêm các khoản phụ phí khác. Nếu Nhà nước làm được điều này, dân sẽ rất phấn khởi và sẵn sàng nộp học phí dù cao hơn, miễn là không phải ở tình cảnh chạy trường, chạy lớp, lạm thu tràn lan như hiện nay.
Cần phải có cơ chế xử lý những nơi nào lạm thu đối với học sinh, học phí thu một nhưng các khoản khác thu mười. Muốn thế phải tiến hành công khai tài chính trong trường học. Đề án này lần đầu tiên cũng đã đặt vấn đề công khai chất lượng giáo dục và tài chính, đó là điều phải làm vì đã hàng chục năm nay xã hội mong mỏi mà chưa làm được. Ngoài ra, cũng cần phải có cơ chế để xã hội, gia đình người học quản lý và giám sát việc sử dụng học phí ở trường học, xây dựng cơ chế kiểm tra, kiểm soát việc thu và sử dụng học phí ở các cơ sở giáo dục nước ngoài.
- Xin cảm ơn GS!.
PHAN THẢO
