Học bổng cho ngành chiến lược: Chủ trương đã có, hướng dẫn thì chưa

Trúng tuyển chưa hẳn được nhận học bổng

Bộ GD-ĐT đã ban hành Quyết định số 1826/QĐ-BGDĐT, xác định 111 ngành thuộc 15 nhóm ngành được áp dụng chính sách nói trên. Tuy nhiên, có tên ngành trong danh mục mới chỉ là điều kiện ban đầu, không đồng nghĩa mọi sinh viên trúng tuyển đều đương nhiên được cấp học bổng.

Theo quy định, người học trúng tuyển chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư về vi mạch bán dẫn thuộc danh sách được Bộ GD-ĐT phê duyệt hoặc đoạt giải học sinh giỏi quốc gia, quốc tế được xét theo từng diện tương ứng.

Đối với nhóm xét dựa trên kết quả tuyển sinh, số người được hưởng tối đa thuộc nhóm 30% thí sinh có kết quả cao nhất của từng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc. Vì vậy, các trường không thể chỉ căn cứ vào điểm chuẩn hoặc kết quả tuyển sinh riêng của trường để tự xác định đầy đủ danh sách.

Theo Bộ GD-ĐT, hơn 121.000 thí sinh đã xác nhận nhập học năm 2026 vào 15 nhóm ngành thuộc phạm vi Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ, chiếm khoảng 19,1% tổng số thí sinh nhập học đại học. Trong đó, khoảng 11.400 sinh viên thuộc các ngành khoa học cơ bản và gần 109.700 sinh viên thuộc nhóm kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược.

Tại Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM), 32 ngành đào tạo nằm trong danh mục áp dụng chính sách. PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng Phòng Đào tạo nhà trường, cho biết, ba ngành có sức hút nổi bật là Kỹ thuật bán dẫn, Thiết kế vi mạch và Khoa học máy tính. Riêng ngành Kỹ thuật bán dẫn, dù năm đầu tuyển sinh nhưng đã nhận được sự quan tâm lớn của thí sinh và phụ huynh.

Các trường chờ dữ liệu xét chọn

Khó khăn trước mắt là tiêu chí 30% được tính trên phạm vi toàn quốc theo từng nhóm ngành, trong khi mỗi cơ sở đào tạo chỉ nắm dữ liệu của người học tại trường mình. Vì vậy, việc xác định ngưỡng xét, thứ tự của thí sinh và danh sách đủ điều kiện phụ thuộc vào dữ liệu tuyển sinh quốc gia và hướng dẫn thống nhất của Bộ GD-ĐT.

PGS-TS Bùi Hoài Thắng cho biết, các trường đang chờ thông tư hướng dẫn chi tiết. Theo cách hiểu của nhà trường, Bộ GD-ĐT sẽ tổng hợp và phân tích dữ liệu trên hệ thống tuyển sinh quốc gia, sau đó cung cấp căn cứ để các cơ sở đào tạo rà soát, xét duyệt và thực hiện chi trả. Số tân sinh viên khóa 2026 của trường đủ điều kiện nhận học bổng chỉ có thể xác định chính xác sau khi có kết quả đối soát này.

Dự thảo thông tư đang được Bộ GD-ĐT xây dựng theo hướng tận dụng dữ liệu tuyển sinh, đào tạo đã có trên hệ thống; không yêu cầu người học nộp lại thông tin đã được kết nối, trừ trường hợp cần xác minh dữ liệu thiếu hoặc sai lệch.

Việc xét duyệt được thực hiện theo quy trình nội bộ của cơ sở đào tạo, không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính đối với sinh viên. Tuy nhiên, quy trình này chỉ vận hành thông suốt khi dữ liệu giữa Bộ GD-ĐT và các trường được chuẩn hóa, chia sẻ và cập nhật kịp thời.

Trường hợp phát sinh cũng cần làm rõ

Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng Phòng Đào tạo, Trường ĐH Công nghiệp TPHCM, cho hay, trường có 10 ngành đại học và 5 ngành thạc sĩ đang được rà soát. Số ngành có thể tăng nếu Bộ GD-ĐT xem xét về kiến nghị bổ sung một số ngành kỹ thuật trọng điểm có tên bắt đầu bằng “Công nghệ kỹ thuật” nhưng chưa xuất hiện trong danh mục hiện hành.

Trong văn bản góp ý gửi Bộ GD-ĐT, trường đề xuất xem xét 9 ngành Công nghệ kỹ thuật gồm: cơ khí, cơ điện tử, ô tô, nhiệt, điện - điện tử, điện tử - viễn thông, điều khiển và tự động hóa, hóa học và môi trường. Việc đối chiếu tên chương trình, mã ngành và nội dung chuyên môn cần được hướng dẫn đủ rõ, tránh trường hợp những chương trình có nội dung đào tạo tương đương nhưng khác cách gọi lại được xử lý khác nhau.

Nhà trường cũng đề nghị làm rõ trường hợp một sinh viên đồng thời thuộc nhiều diện hỗ trợ từ ngân sách để tránh hưởng trùng chính sách; việc chi trả hoặc truy lãnh khi quá trình đối soát kéo dài, sinh viên nhập học muộn; cách tính kết quả đối với người học vượt tiến độ, học cải thiện hoặc học trong học kỳ hè; khả năng được xét hưởng trở lại sau một năm không đạt tiêu chuẩn.