Khơi dòng di sản từ Bến Nhà Rồng

Dự án Công viên Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội dự kiến khởi công vào dịp kỷ niệm Quốc khánh 2-9 năm nay, với việc mở rộng Khu di tích - Bảo tàng Hồ Chí Minh và mở rộng đường Nguyễn Tất Thành, tạo nên một không gian văn hóa ven sông hiện đại. Từ đây, những giá trị di sản của Bác sẽ hiện diện gần gũi hơn trong nhịp sống đô thị, trở thành điểm hẹn sinh hoạt văn hóa của cộng đồng.

“Mẹ ơi, kia là nơi Bác Hồ đã ra đi tìm đường cứu nước. Năm trước trường con tới đây tham quan, hay lắm! Xíu mẹ xong việc rồi cho con vào tham quan lần nữa nhé?”, em Nguyễn Tú Minh (11 tuổi, ngụ phường Phú Mỹ, TPHCM) thủ thỉ xin mẹ khi đi ngang qua Bến Nhà Rồng. Câu nói ấy tan vào dòng xe cộ đang vội vã, nhưng đủ khiến người lớn đi cùng chậm lại một nhịp.

Hơn một thế kỷ trước, ngày 5-6-1911, từ chính Bến Nhà Rồng, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã xuống tàu rời Tổ quốc, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước. Suốt nhiều năm qua, nơi đây luôn là địa chỉ đỏ trong lòng người dân cả nước, lưu giữ ký ức lịch sử và là điểm đến để nhiều thế hệ tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua hệ thống trưng bày của Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TPHCM.

Theo chỉ đạo của Thường trực Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy, UBND TPHCM đã có quyết định bãi bỏ chủ trương đầu tư dự án Khu phức hợp Nhà Rồng - Khánh Hội trước đây. Khu vực này được điều chỉnh quy hoạch để triển khai dự án Công viên Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội, trong đó Khu tưởng niệm Bác Hồ được đầu tư với quy mô lớn hơn, kết nối với không gian của Bảo tàng Hồ Chí Minh hiện hữu.

Theo TS Nguyễn Thị Việt Hà, giảng viên môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, Khoa Giáo dục chính trị, Trường Đại học Sài Gòn, Bến Nhà Rồng không chỉ là địa danh lịch sử gắn với sự kiện Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, mà còn là biểu tượng của lý tưởng cách mạng và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam. Việc mở rộng không gian tưởng niệm trong tổng thể Công viên Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội rất có ý nghĩa trong việc đưa những giá trị di sản Hồ Chí Minh đến gần hơn với đời sống xã hội. Di tích lịch sử khi được đặt trong không gian văn hóa mở sẽ giúp người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận lịch sử một cách tự nhiên, sinh động và linh hoạt hơn.

“Di sản Hồ Chí Minh không tồn tại tách rời mà luôn gắn với các câu chuyện, địa danh lịch sử cụ thể - nơi lưu giữ ký ức, dấu ấn hoạt động và giá trị về con người, cuộc đời cũng như tư tưởng, phương pháp, phong cách của Người. Vì vậy, một trong những cách bảo tồn hiệu quả nhất là đưa di sản ấy hòa quyện vào đời sống thường nhật của nhân dân, để mỗi di tích không chỉ là nơi lưu giữ quá khứ mà còn mang hơi thở của hiện tại. Khi ký ức lịch sử được kết nối với không gian đô thị đương đại, những giá trị về di sản Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục được lan tỏa sâu rộng, bền vững trong cộng đồng, trở thành nguồn lực tinh thần của xã hội hôm nay và mai sau”, TS Nguyễn Thị Việt Hà bày tỏ.

Bà Lưu Thị Tuyết Trinh, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TPHCM, chia sẻ, việc điều chỉnh quy hoạch khu vực này giúp bảo tàng vượt ra khỏi khuôn viên hiện hữu để hình thành một quần thể di tích đồng bộ. Điều này không chỉ giải tỏa áp lực cho bảo tàng khi lượng khách tham quan vốn luôn đông đúc vào mỗi dịp lễ lớn, mà còn tạo điều kiện để bảo tàng nâng chất lượng trải nghiệm của du khách.

Ở góc độ người dân, nhiều ý kiến bày tỏ kỳ vọng công trình sẽ trở thành một không gian văn hóa đặc sắc của thành phố. Bà Nguyễn Thị Hoa (ngụ đường Tôn Thất Thuyết, phường Xóm Chiếu, TPHCM) bộc bạch: “Bến Nhà Rồng vốn đã là nơi rất thiêng liêng đối với người dân TPHCM. Khu vực này được mở rộng, người dân chúng tôi sẽ có thêm không gian để tìm hiểu lịch sử, sinh hoạt văn hóa và gắn bó với thành phố”.

Khi Công viên Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội hoàn thành, nơi đây sẽ là điểm nhấn cảnh quan của đô thị trung tâm, và là Không gian văn hóa Hồ Chí Minh giữa lòng thành phố - nơi những giá trị Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa qua các thế hệ.