Áp lực, nguy cơ đứt gãy nguồn vốn
Lãi suất đầu vào chưa hạ nhiệt khiến nhiều doanh nghiệp vừa khó tiếp cận vốn, vừa phải gánh chi phí lãi vay cao. Ông N.V.D., Giám đốc một doanh nghiệp phân phối xăng dầu, cho biết, khoản vay 23 tỷ đồng tại ngân hàng L. có lãi suất 10,4%/năm đáo hạn vào cuối tháng 6-2026.
Tuy nhiên, khi tái cấp tín dụng, doanh nghiệp được thông báo lãi suất tăng lên 15%/năm. Trong bối cảnh biên lợi nhuận ngành xăng dầu rất thấp, mức chi phí vốn này khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ thu hẹp hoạt động.
Không chỉ chịu áp lực lãi suất, nhiều doanh nghiệp còn đứng trước rủi ro đứt gãy dòng vốn. Ông P.H.Q., Giám đốc Công ty Xăng dầu B.T, cho biết, khoản vay lưu động hơn 30 tỷ đồng đến hạn vào tháng 5 vừa qua bị ngân hàng H. dừng quy trình thu nợ và tái giải ngân.
Khoản vay sau đó chuyển thành nợ quá hạn, khiến doanh nghiệp bị chuyển nhóm nợ trên hệ thống Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia, kéo theo các khoản tín dụng tại nhiều ngân hàng khác cũng bị ảnh hưởng. Tương tự, ông Dương Kim Quân, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Xây dựng Bcons, chia sẻ, thời gian qua doanh nghiệp phải vay vốn với lãi suất lên tới 14%-15%/năm, khiến chi phí tài chính tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên hoạt động sản xuất, kinh doanh và hạn chế khả năng mở rộng đầu tư.
Trong khi đó, ghi nhận thực tế cho thấy cuộc đua huy động vốn giữa các ngân hàng thương mại đang “nóng” trở lại. Nhiều ngân hàng thương mại áp dụng lãi suất huy động từ 8,5%-9%/năm đối với kỳ hạn từ 6 tháng. Nếu cộng thêm tiền thưởng, quà tặng và các ưu đãi khác, mức sinh lời thực tế khách hàng nhận được có thể lên tới 12%/năm.
Theo các chuyên gia Công ty Chứng khoán VDSC, áp lực huy động vốn gia tăng khi tăng trưởng tín dụng đang vượt khá xa tốc độ huy động. Mức chênh lệch quá lớn giữa tín dụng và tiền gửi buộc các ngân hàng thương mại phải tăng chi phí đầu vào để đảm bảo thanh khoản, khiến lãi suất huy động khó giảm trong ngắn hạn.
Duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý
Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước - NHNN) cho biết, tính đến giữa tháng 6-2026, tín dụng toàn hệ thống tăng 6,38%, trong khi huy động vốn chỉ tăng khoảng 4,3%, tạo ra mức chênh lệch khoảng 2%. Sự lệch pha này khiến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi tiếp tục duy trì ở mức cao. “Dù thanh khoản toàn hệ thống vẫn được đảm bảo nhưng áp lực cân đối nguồn vốn rất lớn. Đây là nguyên nhân khiến mặt bằng lãi suất có xu hướng tăng thời gian qua”, ông Phạm Chí Quang nhận định.
Khách hàng giao dịch tại một ngân hàng ở TPHCM. ẢNH: MINH HUY
Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, từ đầu tháng 7-2026, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn tiếp tục yêu cầu toàn ngành ngân hàng giảm mặt bằng lãi suất cho vay. Đây là lần thứ tư trong vòng 3 tháng qua, người đứng đầu NHNN phát đi thông điệp này, trong bối cảnh lãi suất điều hành vẫn được giữ ở mức thấp nhưng lãi suất trên thị trường chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Mới đây, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết 168/NQ-CP (cập nhật kịch bản tăng trưởng và giải pháp trong các quý còn lại để thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026), trong đó yêu cầu Bộ Tài chính và NHNN triển khai các giải pháp để giảm áp lực thanh khoản và tạo dư địa hạ mặt bằng lãi suất; triển khai các giải pháp ổn định lãi suất, bảo đảm thanh khoản cho nền kinh tế, ổn định thị trường tiền tệ, ngoại tệ nhằm kiểm soát lạm phát, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng 2 con số; chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục tiết giảm chi phí, triển khai các giải pháp nhằm ổn định mặt bằng lãi suất thị trường...
Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng Giám đốc AFA Capital, Nghị quyết 168/NQ-CP cùng các quyết sách mới của NHNN như tăng hạn mức ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, không tính “room” tín dụng cho các dự án trọng điểm, nhà ở xã hội…, cho thấy sự phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa ngày càng chặt chẽ, đồng bộ hơn.
Dù vậy, ông Tuấn cũng cho rằng, lãi suất khó có khả năng giảm sâu trong 6 tháng cuối năm, song nhiều khả năng là sẽ hạ nhiệt. “Điều quan trọng không chỉ là lãi suất giảm bao nhiêu, mà là dòng vốn phải được điều tiết đúng vào các lĩnh vực ưu tiên để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Theo Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà, 6 tháng cuối năm, khi nhu cầu tín dụng dự báo tiếp tục tăng, NHNN sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường để điều hành dòng vốn đúng mục đích, bảo đảm chất lượng tăng trưởng tín dụng, đồng thời duy trì mặt bằng lãi suất ở mức hợp lý nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và ổn định kinh tế vĩ mô.
