Theo chân anh Đinh Ri, Tổ trưởng Tổ vận hành - hướng dẫn du lịch cộng đồng Vĩnh An (xã Bình Phú, tỉnh Gia Lai), chúng tôi tìm hiểu mô hình du lịch cộng đồng của người Ba Na. Tốt nghiệp Đại học Kinh tế Huế, từng làm việc trong lĩnh vực tài chính, bất động sản tại TPHCM, năm 2023 anh quyết định trở về quê khởi nghiệp với du lịch sinh thái.
"Tôi muốn mang kiến thức, kinh nghiệm tích lũy được để phát triển du lịch tại quê hương. Ban đầu, tôi đầu tư các chòi lá bên suối Gộp đón khách. Nhiều hộ dân cũng làm mô hình tương tự nhưng còn tự phát, thiếu liên kết nên chưa khai thác hết tiềm năng", anh Ri chia sẻ.
Theo ông Đặng Bảo Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Phú, địa phương còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc như cồng chiêng, múa xoang, dệt thổ cẩm, đan lát, bắn nỏ cùng cảnh quan thiên nhiên và ẩm thực phong phú. Để phát triển du lịch, xã vận động già làng, người có uy tín và thanh niên cùng thay đổi tư duy, đồng thời tổ chức cho người dân tham quan, học tập mô hình du lịch cộng đồng tại các địa phương miền Trung.
Sau những chuyến học tập thực tế, các làng thống nhất phát triển du lịch cộng đồng và thành lập 8 tổ hoạt động gồm: vận hành - hướng dẫn, ẩm thực, dệt thổ cẩm, cồng chiêng - múa xoang, trải nghiệm bắn nỏ, homestay, vườn rừng và đồi dược liệu. Riêng tổ cồng chiêng - múa xoang và tổ dệt thu hút gần 40 nghệ nhân tham gia. Địa phương còn hỗ trợ 20 xe đạp phục vụ khách tham quan, đồng thời thí điểm trồng cây sa nhân để vừa tạo sản phẩm trải nghiệm, vừa mở thêm sinh kế cho người dân.
Đón đầu nhu cầu lưu trú, gia đình bà Đinh Thị Nhe (59 tuổi, làng Kon Giọt 1) xây dựng homestay theo kiến trúc nhà dài Bahnar kết hợp tiện nghi hiện đại.
"Nhiều du khách từ Hà Nội, TPHCM ở lại nhiều ngày để trải nghiệm. Tôi chỉ thu 135.000 đồng mỗi đêm, miễn là nơi ở sạch sẽ, tiện nghi để khách muốn quay lại", bà Nhe chia sẻ.
Bà Đinh Thị Ếch (63 tuổi, làng Kon Giọt 2) cho biết, du lịch cộng đồng giúp người dân có thêm thu nhập, đồng thời khơi dậy niềm tự hào về văn hóa truyền thống. Ngày càng nhiều người trẻ học dệt thổ cẩm, đánh cồng chiêng, múa xoang để vừa giữ nghề, vừa phục vụ du khách.
Theo ông Đặng Bảo Toàn, giá trị cốt lõi của du lịch cộng đồng không nằm ở những công trình quy mô lớn mà ở con người và bản sắc địa phương.
"Chúng tôi không hướng đến đón khách ồ ạt mà lấy tri thức bản địa, văn hóa truyền thống và cảnh quan tự nhiên làm sản phẩm du lịch. Phát triển phải gắn với bảo tồn, không làm phá vỡ không gian sống và bản sắc cộng đồng", ông nhấn mạnh.
