Trước đó 5 ngày, người dân ở phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai phát hiện một bé trai bị bỏ bên lề đường trong tình trạng bị kiến bu quanh nhiều bộ phận trên cơ thể. Trong tháng 6, người dân cũng phát hiện một bé trai sơ sinh bị bỏ rơi tại công viên Văn Lang, phường An Đông, TPHCM và một bé gái bị bỏ ven đường gần nghĩa trang thuộc xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. Điểm chung của các vụ việc bỏ rơi trẻ sơ sinh gần đây là người mẹ thường để lại tâm thư thể hiện sự bế tắc.
Theo bác sĩ Nguyễn Lan Hải, Cố vấn chuyên môn Hội quán các bà mẹ (TPHCM), trẻ bị bỏ rơi phải đối mặt với những tổn thương sâu sắc, toàn diện về cả thể chất lẫn tinh thần. Về mặt tâm lý và trí tuệ, sự đứt gãy gắn kết với người chăm sóc gây ra hội chứng sang chấn nặng nề, khiến trẻ luôn bất an, dễ khóc, khó dỗ hoặc thu mình. Nhiều em mắc “hội chứng rối loạn gắn bó” (RAD), biểu hiện qua sự lãnh đạm, thờ ơ hoặc bám riết, sợ hãi thái quá khi người chăm sóc rời mắt. Thêm vào đó, việc thiếu vắng giao tiếp và tiếp xúc “da kề da” còn làm suy giảm chức năng não bộ, khiến trẻ chậm phát triển nhận thức và ngôn ngữ.
Về mặt thể chất, nếu bị bỏ rơi lúc mới sinh, trẻ phải đối diện với nhiều nguy hiểm đe dọa tính mạng như hạ thân nhiệt, mất nước, nhiễm trùng, đa chấn thương hoặc các rủi ro bị xâm hại. Việc thiếu hụt nguồn sữa mẹ và không được can thiệp y tế kịp thời làm các em có sức đề kháng yếu, dễ mắc các bệnh hô hấp, tiêu hóa, suy dinh dưỡng và chậm phát triển kỹ năng vận động. Không chỉ vậy, việc khuyết thông tin về cội nguồn, họ hàng sẽ còn để lại hệ lụy lâu dài khi trẻ lớn lên, làm tăng xác suất hôn nhân cận huyết nếu trẻ vô tình nảy sinh tình cảm với người có cùng huyết thống.
Luật sư Lê Xuân Hậu, Đoàn Luật sư TPHCM, cho biết, tùy tính chất, mức độ và hậu quả, người vứt bỏ con mới đẻ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 20-25 triệu đồng theo Nghị định 98/2026/NĐ-CP ngày 31-3-2026 về “Quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em” hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về “Tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ” theo quy định tại Điều 124 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Theo luật sư Lê Xuân Hậu, điểm mấu chốt để phòng chống nạn bỏ rơi trẻ sơ sinh là tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân, tập trung vào đối tượng phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Luật sư Lê Xuân Hậu gợi ý: “Các hội, đoàn thể có thể phối hợp trường học, doanh nghiệp tổ chức tọa đàm, chia sẻ pháp luật. Ngành y tế ở cơ sở và các đoàn thể địa phương nên phối hợp để giáo dục giới tính, tư vấn về sức khỏe sinh sản, an toàn tình dục và tránh mang thai ngoài ý muốn, giảm tối đa sự hoảng loạn dẫn đến hành vi bỏ rơi trẻ. Đẩy mạnh truyền thông giảm bớt rào cản tâm lý và định kiến xã hội với những trường hợp mang thai khi chưa lập gia đình. Sự cảm thông từ gia đình và cộng đồng là yếu tố then chốt giúp người mẹ giải tỏa áp lực tâm lý, tránh đi vào bế tắc”.
Luật sư Lê Xuân Hậu cũng cho rằng, cần tăng cường kết nối mạng lưới hỗ trợ xã hội, phát huy vai trò của mái ấm, nhà tạm lánh ở các tổ chức xã hội, cơ sở tôn giáo làm nơi nương tựa bảo mật cho phụ nữ lỡ mang thai. Điều quan trọng là tạo lối thoát hợp pháp qua cơ chế cho - nhận con nuôi. Cần tuyên truyền để người mẹ hiểu rằng nếu không đủ điều kiện nuôi dưỡng, họ hoàn toàn có thể làm thủ tục cho nhận con nuôi tự nguyện qua UBND xã/phường. Và đây là giải pháp văn minh, an toàn, bảo vệ tính mạng trẻ thay vì bỏ rơi trẻ ngoài đường.
Bác sĩ Nguyễn Lan Hải lưu ý, chuyện bỏ con, nhất là trẻ sơ sinh, là biểu hiện khủng hoảng trầm trọng cả về thể chất lẫn sức khỏe tâm thần của người mẹ. Giải pháp cần tập trung vào việc dự phòng, can thiệp tâm lý sớm và mạng lưới hỗ trợ y tế cộng đồng. Theo đó, tăng cường giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản cho trẻ vị thành niên, ngăn chặn tình trạng “trẻ em sinh ra trẻ em”. Triển khai các phòng khám/đường dây nóng tư vấn tâm lý thai kỳ. Hỗ trợ điều trị sớm cho các thai phụ có nguy cơ cao mắc chứng trầm cảm khi mang thai, trầm cảm sau sinh hoặc rối loạn tâm thần cấp tính dẫn đến hành vi mất kiểm soát. Hành trình đó rất cần sự đồng hành của gia đình và cộng đồng.
