Đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá đầy đủ sự phù hợp các cam kết quốc tế trong dự án Luật Phát triển đô thị

Trình bày về dự án Luật Phát triển đô thị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, dự thảo luật quy định các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển đô thị và khu kinh tế đặc biệt. Tuy nhiên, những nội dung liên quan đến khu kinh tế đặc biệt sẽ được cập nhật, hoàn thiện sau khi có ý kiến của cấp có thẩm quyền.

Do đó, Tờ trình của Chính phủ chỉ tập trung vào phần nội dung về phát triển đô thị. Đối tượng áp dụng trước hết là TPHCM và các thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt. Thành phố Hà Nội thực hiện theo Luật Thủ đô.

Dự thảo luật tập trung vào 3 nhóm vấn đề chính: về phân quyền xây dựng pháp luật; về cơ chế, chính sách cụ thể trong một số lĩnh vực để có thể xử lý ngay một số điểm nghẽn đã được nhận diện; bổ sung các cơ chế, chính sách đột phá, vượt trội, phù hợp với yêu cầu phát triển các thành phố trong giai đoạn tới.

Qua thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá cao sự chủ động, tích cực của Bộ Tư pháp, TPHCM và các cơ quan, tổ chức có liên quan. Tuy được đề xuất trình theo trình tự, thủ tục rút gọn nhưng hồ sơ dự án đã bao gồm tương đối đầy đủ các tài liệu theo yêu cầu.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan khẩn trương hoàn thiện nội dung liên quan đến khu kinh tế đặc biệt để Ủy ban có cơ sở tiến hành thẩm tra chính thức, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội.

Nhận xét, dự thảo luật quy định nhiều cơ chế, chính sách đặc thù và mở rộng phạm vi áp dụng, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cần tiếp tục rà soát, đánh giá đầy đủ sự phù hợp với các cam kết quốc tế, nhất là trong các lĩnh vực đầu tư, thương mại, khu thương mại tự do, khu kinh tế đặc biệt và phát triển kinh tế biển; đánh giá kỹ tác động đối với việc bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục đánh giá đầy đủ tác động đến cân đối ngân sách, khả năng huy động nguồn lực, năng lực tổ chức thực hiện của các địa phương và tính khả thi của các cơ chế thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao để bảo đảm hiệu quả và tránh chồng chéo, cạnh tranh giữa các địa phương trong thu hút đầu tư, thu hút nguồn nhân lực.

Góp ý về phân quyền, phân cấp và tính khả thi của dự thảo, các ý kiến cơ bản tán thành việc Quốc hội phân quyền trực tiếp cho TPHCM và các đô thị đặc biệt, giao Chính phủ quyết định phạm vi áp dụng đối với các thành phố còn lại và khu kinh tế đặc biệt.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bổ sung các nguyên tắc làm căn cứ để Chính phủ quy định việc áp dụng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt cho các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt; quán triệt nguyên tắc trao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực, mỗi thẩm quyền được giao phải có cơ chế theo dõi, báo cáo, kiểm tra, giám sát và giải trình tương ứng.

Thường trực cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ vai trò điều phối của Chính phủ trong việc thực hiện giữa các bộ, ngành, địa phương; xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình xây dựng, ban hành và thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các địa phương cùng được áp dụng cơ chế đặc thù và các địa phương không được hưởng cơ chế; bổ sung trách nhiệm định kỳ đánh giá của Chính phủ và UBND thành phố.

Kết luận nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các đại biểu nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị, nhất trí với phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng; tuy nhiên, đề nghị cần quy định rõ ràng, cụ thể hơn để đảm bảo thống nhất trong quá trình áp dụng.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tư pháp phối hợp chặt chẽ với chính quyền TPHCM tham mưu, xây dựng dự án Luật Phát triển đô thị. Các ý kiến nhận thấy, dự thảo đã thể chế hóa nhiều chủ trương, đường lối quan trọng của Đảng; đảm bảo tính tương thích với các điều ước quốc tế; bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh; nguồn tài chính; nguồn nhân lực.

Các ý kiến cũng đề nghị tiếp tục đánh giá đầy đủ tác động các quy định của dự thảo luật đối với yêu cầu đảm bảo cân đối ngân sách nhà nước, nguồn lực đầu tư công và khả năng huy động nguồn lực để thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù để đảm bảo tính khả thi của các quy định.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với chính quyền TPHCM nghiên cứu kỹ cấu trúc của dự thảo; đề nghị Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiếp thu các ý kiến, hoàn thiện báo cáo thẩm tra để phục vụ phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.