Theo Công văn số 4991/BGDĐT-GDPT, Bộ GD-ĐT đề nghị các sở GD-ĐT Hà Nội, Hải Phòng và TPHCM nghiên cứu, góp ý dự thảo thông tư.
Tại Điều 15 dự thảo quy định số môn thi đối với tuyển sinh THPT công lập gồm 2 môn: Toán và Ngữ văn. Đối với tuyển sinh THCS, tại các cơ sở có tổ chức thi tuyển đánh giá năng lực, số môn thi gồm Toán và Tiếng Việt.
Theo dự thảo, thời gian làm bài môn Ngữ văn là 120 phút; môn Toán từ 90 đến 120 phút đối với tuyển sinh THPT. Nếu được giữ nguyên và ban hành, quy định này sẽ là thay đổi lớn so với Quy chế tuyển sinh hiện hành. Hiện nay, theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT (đang áp dụng cho kỳ tuyển sinh năm học 2026-2027), kỳ thi gồm môn Ngữ văn, Toán và một môn thi/bài thi thứ 3 do Sở GD-ĐT lựa chọn. Như vậy, điểm mới cốt lõi trong dự thảo là bỏ hoàn toàn môn thi thứ 3.
Thông tin này ngay lập tức nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận.
Thầy Nguyễn Văn Quý (chuyên luyện thi cho học sinh phổ thông ở Hà Nội) nêu quan điểm, từ 2 năm trước, ông đã ủng hộ thi vào lớp 10 chỉ còn 2 môn Văn- Toán. Khi kỳ thi vào lớp 10 cố định 3 môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ, học sinh, phụ huynh và nhà trường đương nhiên sẽ dồn thời gian, tiền bạc, công sức vào 3 môn. “Chính cách thi đã dẫn người học đến việc học lệch. Hệ quả là học sinh ngày càng dành ít thời gian cho Vật lý, Hóa học, Sinh học. Kiến thức tự nhiên bị hổng dần, các em sợ môn, ngại môn rồi tránh luôn những tổ hợp có các môn này khi lên THPT”, thầy Nguyễn Văn Quý nêu.
Trong khi đó, những tổ hợp thiên về ngoại ngữ và xã hội ngày càng đông, cạnh tranh rất cao, trong khi các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật lại có nguy cơ thiếu nguồn tuyển thực sự tốt. Theo thầy Nguyễn Văn Quý, không phải học sinh không có năng lực học khoa học tự nhiên, có thể chính cách thi và cách tổ chức học đã khiến nhiều em rời xa các môn ấy quá sớm.
Toán và Tiếng Việt là 2 năng lực nền tảng. Toán rèn tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề. Tiếng Việt giúp con người đọc đúng, hiểu đúng, viết rõ và diễn đạt được suy nghĩ của mình. Dù sau này học khoa học, kỹ thuật, kinh tế, y khoa hay xã hội, học sinh đều cần 2 nền tảng đó. Thi 2 môn hoàn toàn có thể đủ để phân loại trong một kỳ tuyển sinh đại trà. Đề thi tốt vẫn có thể đánh giá từ kiến thức cơ bản đến năng lực tư duy, không nhất thiết thi nhiều môn mới tuyển được học sinh phù hợp.
Một số ý kiến cũng cho rằng, Hà Nội từng có nhiều năm tuyển sinh lớp 10 công lập không chuyên chủ yếu bằng hai bài thi Toán và Ngữ văn. Không có căn cứ nào để nói rằng vì chỉ thi 2 môn nên chất lượng học sinh Hà Nội suy giảm. Trong bối cảnh hiện nay, AI, phần mềm dịch và các thiết bị hỗ trợ ngôn ngữ đang phát triển rất nhanh. Vì vậy, ngoại ngữ nên được dạy nền tảng trong nhà trường, nhưng việc học chuyên sâu và sử dụng làm môn xét tuyển nên gắn với nhu cầu thật của từng người.
Theo thầy Nguyễn Văn Quý, nếu thi vào lớp 10 vẫn muốn có môn thứ 3 thì môn này nên là lựa chọn phù hợp với chương trình đăng ký. Toán và Ngữ văn là phần chung bắt buộc. Các trường hoặc từng nhóm lớp có thể xây dựng đề án tuyển sinh công khai. Đơn cử, lớp thiên về khoa học tự nhiên có thể xét thêm Vật lý, Hóa học hoặc Sinh học; lớp thiên về ngoại ngữ có thể xét thêm ngoại ngữ; lớp thiên về khoa học xã hội có thể xét thêm Lịch sử hoặc Địa lý. Cách làm này vừa tôn trọng năng lực, sở trường của học sinh, vừa giúp các trường tuyển đúng đối tượng, thay vì buộc tất cả trẻ em phải đi qua cùng một cánh cửa.
Song song với đó, nhiều giáo viên đề nghị “trả” Vật lý, Hóa học và Sinh học về thành các môn học riêng ở THCS.
Trên các diễn đàn giáo dục, nhiều phụ huynh đồng tình chỉ thi Toán và Văn vào lớp 10 nhằm giảm áp lực cho học sinh, đồng thời mong muốn Bộ GD-ĐT sớm có quyết định để học sinh có định hướng ôn tập rõ ràng cho kỳ thi năm tới.
Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng vẫn nên thi 3 môn Toán, Ngữ văn, ngoại ngữ bởi tầm quan trọng của ngoại ngữ, nếu không thi thì học sinh không học, mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ 2 trong nhà trường sẽ khó thực hiện...
Tuy vậy, nhiều ý kiến cho rằng, thi chuyển cấp Bộ GD-ĐT không nên quá can thiệp, thay vào đó để các địa phương tự quyết định theo điều kiện đặc thù của từng địa phương.
Ngoại ngữ hiện đã là môn lựa chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Năm 2026, dù không còn bắt buộc, vẫn có gần 350.000 thí sinh đăng ký thi Ngoại ngữ để phục vụ nhu cầu xét tuyển của mình. Điều đó cho thấy bỏ bắt buộc không có nghĩa là học sinh quay lưng với ngoại ngữ. Người thực sự cần vẫn sẽ lựa chọn.
