Phân loại xe pickup cần phù hợp với thực tế

Bất ngờ vì tiêu chí phân loại

Anh Nguyễn Hoàng Nam (đường Lê Văn Lương, Hà Nội), chủ một cửa hàng nội thất, đứng bên chiếc Ford Ranger vốn là “cần câu cơm” của gia đình, thở dài: “Tôi dùng xe bán tải vì đa năng, vừa chở được hàng cho khách, vừa đưa đón con đi học thuận tiện. Nay, theo quy định mới, xe của tôi bị xếp vào nhóm xe tải trên 2 tấn, chỉ được vào nội đô từ 21 giờ đến 6 giờ. Chẳng lẽ giờ đi làm hay đưa con đi học cũng phải chờ đến đêm?”.

Nỗi lòng của anh Nam cũng là tình cảnh chung của rất nhiều chủ xe bán tải tại Hà Nội. Nhiều người bày tỏ băn khoăn khi cho rằng, việc “đánh đồng” xe bán tải phổ thông với xe tải vận chuyển chuyên dụng là chưa thỏa đáng. Mặt khác, việc thay đổi quy định đột ngột khiến họ rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”, giữ xe thì không thể di chuyển trong giờ hành chính, mà bán đi thì “lỗ nặng” và không biết mua xe gì thay thế để đảm bảo công việc.

Bà Lê Minh Hà (chủ một xưởng mộc tại xã Thạch Thất, Hà Nội) cho biết: “Xưởng tôi có 2 chiếc Toyota Hilux chuyên chở hàng mẫu cho khách nội đô. Nếu muốn vào nội đô thì phải chờ sau 21 giờ, trong khi khách hàng cần xem hàng trong giờ hành chính, công nhân thì không thể tăng ca đêm mãi để bốc xếp. Quyết định này khiến chi phí vận hành của doanh nghiệp nhỏ như chúng tôi tăng thêm ít nhất 20%-30% vì phải thuê thêm kho đệm hoặc đổi sang xe khác vận chuyển”, bà Lê Minh Hà bày tỏ.

Ở chiều ngược lại, một bộ phận lớn người tham gia giao thông bằng xe máy và ô tô khác lại tỏ ra đồng tình với quy định này. “Phố cổ, phố cũ ở phường Hoàn Kiếm rất nhỏ hẹp, mà mấy chiếc bán tải dài gần 6m cứ lách vào thì “tắc” là phải. Chưa kể, nhiều xe độ đèn LED, lắp cản sắt rất hầm hố, đi cạnh xe máy rất đáng sợ. Tôi ủng hộ việc đưa dòng xe này ra khỏi nội đô trong giờ cao điểm để nhường chỗ cho xe buýt và xe nhỏ”, ông Nguyễn Công Tuấn (60 tuổi, ở phố Hàng Ngang) chia sẻ.

Liên quan tới những quy định trên, chiều 23-3, thông tin với phóng viên Báo SGGP, Đại tá Nguyễn Quang Nhật (Trưởng Phòng Hướng dẫn, tuyên truyền và điều tra, giải quyết tai nạn giao thông thuộc Cục Cảnh sát giao thông, Bộ Công an), cho biết, nhiều ngày qua, thông tin cảnh sát giao thông phân biệt xe bán tải và xe tải, cấm loại hình xe này vào nội đô là không chính xác. Việc cấm hay không cấm được thực hiện theo Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội, lực lượng cảnh sát giao thông chỉ thực thi.

Trong khi đó, chiều cùng ngày, đại diện Đội Cảnh sát giao thông số 1 (quản lý địa bàn phường Hoàn Kiếm) thông tin, sau gần 3 tháng Quyết định 01/2026/QĐ-UBND có hiệu lực, đơn vị chưa xử phạt trường hợp xe bán tải nào.

Chính sách cần dễ hiểu và phù hợp

Như Báo SGGP đã thông tin, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND (quy định về hoạt động của phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn TP Hà Nội) được xây dựng căn cứ theo hướng dẫn tại Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT của Bộ GTVT - nay là Bộ Xây dựng (quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ và dấu hiệu nhận biết xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường).

Theo ông Phạm Huy Khang, Phó trưởng Phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông (Sở Xây dựng Hà Nội), dòng ô tô con pickup được xếp vào nhóm ô tô con, do đó không thuộc diện điều chỉnh của quy định hạn chế đối với xe tải. Trong khi đó, các dòng ô tô tải pickup cabin đơn và cabin kép được phân loại là xe tải thông dụng, nên chịu sự điều chỉnh của Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND.

Trước ý kiến về việc 2 loại xe cơ bản giống nhau nhưng lại được phân loại khác nhau, trong thông tin gửi Báo SGGP, Phòng Phương tiện giao thông đường bộ (Cục Đăng kiểm Việt Nam) cho biết, việc phân loại phương tiện theo mục đích sử dụng quy định tại Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT.

Theo thông tư này, không có khái niệm xe bán tải con hay xe bán tải tải, mà là 2 loại xe pickup khác nhau. Trong đó, ô tô con pickup thuộc nhóm ô tô chở người đến 8 chỗ - không kể người lái, nằm ở Phụ lục I và ô tô tải pickup (cabin đơn hoặc cabin kép) thuộc nhóm ô tô tải thông dụng, nằm ở Phụ lục IV, với các tiêu chí cụ thể. Ô tô con pickup có ít nhất một đặc điểm khác với ô tô tải pickup.

Việc xác định loại xe nào là do các đơn vị chức năng căn cứ vào quy định tại phụ lục của Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT thực hiện vào thời điểm cấp giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với các ô tô sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, cải tạo. Thông tin này được ghi rõ trong giấy chứng nhận cấp cho phương tiện. Khi kiểm định xe, các cơ sở đăng kiểm sẽ căn cứ vào loại phương tiện ghi trong các giấy chứng nhận nêu trên để ghi trong giấy chứng nhận kiểm định.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, quy định tại Thông tư số 53/2024/TT-BGTVT đã rõ ràng và chủ phương tiện biết rõ mình sở hữu loại phương tiện nào. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, ở góc độ pháp lý, một quy định tốt không chỉ đúng về mặt kỹ thuật, mà còn phải giúp người dân dễ hiểu, dễ áp dụng và có thể dự đoán trước hệ quả.

Với quy định về xe bán tải hiện nay, điều này chưa đạt được. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến lo ngại rằng, khi quy định không sát thực tế, người dân sẽ tìm cách “lách” hoặc né tránh, dẫn đến phát sinh thêm chi phí giám sát và thực thi. Trong khi đó, mục tiêu quản lý giao thông giảm ùn tắc hay kiểm soát phương tiện chưa chắc đạt được hiệu quả như mong muốn.

Ở phía doanh nghiệp vận tải, ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho rằng, chính sách mới góp phần giảm áp lực giao thông trong giờ cao điểm và hạn chế xung đột giữa xe tải với các phương tiện cá nhân.

Tuy nhiên, việc giới hạn khung giờ hoạt động khiến doanh nghiệp phải thay đổi phương án vận hành, phát sinh thêm chi phí nhân công, lưu kho, thậm chí ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Để quy định này phát huy hiệu quả lâu dài, cần đánh giá linh hoạt theo từng nhóm hàng, từng khung giờ và có cơ chế ưu tiên cho xe chở hàng thiết yếu.

Nhiều ý kiến trên các diễn đàn về ô tô cũng đề nghị xem xét cơ chế chuyển đổi linh hoạt, cho phép một số dòng xe bán tải được áp dụng quy chế gần với xe ô tô con trong điều kiện nhất định (ví dụ không chở hàng, sử dụng cá nhân); đồng bộ giữa phân loại và chính sách giao thông đô thị, tránh tình trạng một quy định kỹ thuật lại kéo theo những hệ quả xã hội lớn mà chưa được đánh giá đầy đủ.