Phát triển viện dưỡng lão nhằm thích ứng với già hóa dân số - Bài 5: Lời giải cho “bài toán” già hóa dân số

- TS-BS NGUYỄN VĂN VĨNH CHÂU, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM:

Phát triển hệ thống dưỡng lão theo mô hình đa tầng

Già hóa dân số là xu thế tất yếu, song áp lực mà nó tạo ra lên hệ thống an sinh sẽ trở nên nặng nề hơn nếu thiếu sự chuẩn bị kịp thời và đúng hướng. TPHCM cần phát triển hệ thống dưỡng lão theo mô hình đa tầng dịch vụ, lấy cộng đồng làm nền tảng và y tế cơ sở làm trụ cột. Cách tiếp cận này giúp TPHCM chủ động thích ứng với già hóa dân số.

Đây là lựa chọn mang tính chiến lược nhằm bảo đảm mỗi NCT đều được chăm sóc phù hợp với nhu cầu, được sống an toàn và tiếp tục là một phần tích cực của cộng đồng, qua đó góp phần củng cố nền tảng an sinh xã hội trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng rõ nét.

- TS-BS TRẦN VIẾT LỰC, Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương:

Củng cố mạng lưới lão khoa từ cơ sở

Để thực hiện Nghị quyết số 72/NQ-TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, cần xác định việc củng cố mạng lưới lão khoa từ tuyến cơ sở là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Thay vì dồn tất cả lên các bệnh viện tuyến Trung ương vốn đã quá tải, việc đào tạo cho đội ngũ nhân viên y tế tuyến xã, phường về những bệnh lý thông thường của người già là “chìa khóa” để phát hiện bệnh sớm và điều trị hiệu quả.

Đặc biệt, việc phát triển nguồn nhân lực lão khoa không còn chỉ bó hẹp trong đội ngũ bác sĩ mà mở rộng sang cả điều dưỡng và kỹ thuật viên phục hồi chức năng. Chính sách mới cũng khuyến khích xã hội hóa, kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo và cung ứng dịch vụ điều dưỡng chuyên nghiệp, tạo ra một thị trường lao động mới mang tên “kinh tế chăm sóc”.

- TS PHẠM BÌNH AN, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM:

Gỡ “điểm nghẽn” xã hội hóa

Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là thiếu quy hoạch cụ thể cho hệ thống cơ sở dưỡng lão và chăm sóc sức khỏe NCT. Việc chưa xác định rõ quỹ đất, vị trí và chức năng trong quy hoạch khiến doanh nghiệp tư nhân gặp khó khăn khi xin phép đầu tư, làm giảm tính hấp dẫn của lĩnh vực này. Bên cạnh đó, vấn đề tiếp cận đất đai tiếp tục là “điểm nghẽn”. Doanh nghiệp khó tiếp cận quỹ đất phù hợp, trong khi cơ chế sử dụng đất công cho hợp tác chưa thực sự thông thoáng…

Để phát triển hệ thống chăm sóc NCT một cách hiệu quả, cần có giải pháp tổng thể và đồng bộ, từ quy hoạch, đất đai, tài chính đến đào tạo nhân lực. Việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” này sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khu vực tư nhân tham gia, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân.

- Cô TRẦN THỊ THỤC ANH, 48 tuổi, phường Trảng Dài, tỉnh Đồng Nai:

Sống lâu, sống khỏe khi bước vào tuổi già

Thực tế cho thấy, không ít người lao động khi chạm ngưỡng nghỉ hưu cũng là lúc sức khỏe đã suy giảm rõ rệt do áp lực công việc kéo dài, bệnh mạn tính tích lũy qua nhiều năm. Khi đó, khoảng thời gian “hưởng thụ tuổi già” bị thu hẹp, thậm chí phải dành phần lớn thời gian cho điều trị bệnh. Việc xem xét điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo hướng linh hoạt, hoặc cho phép một số nhóm đối tượng được nghỉ hưu sớm hơn không chỉ là câu chuyện lao động - việc làm, mà còn là giải pháp để người dân có cơ hội chăm lo sức khỏe chủ động.

Nếu được nghỉ hưu trong điều kiện sức khỏe còn tương đối tốt, NCT có thể tham gia các hoạt động rèn luyện, phục hồi chức năng, kiểm soát bệnh mạn tính tốt hơn, từ đó giảm gánh nặng cho hệ thống y tế về lâu dài. Ở góc độ an sinh, việc cho phép người dân có thêm thời gian chăm sóc sức khỏe cũng chính là đầu tư cho chất lượng dân số. Một xã hội già hóa nhưng khỏe mạnh thì sẽ bền vững hơn nhiều so với một xã hội mà NCT sống lâu nhưng bệnh tật, phụ thuộc. Vì vậy, cùng với các chính sách về chăm sóc dài hạn, phát triển viện dưỡng lão hay y tế cơ sở, câu chuyện tuổi nghỉ hưu cần được đặt trong một tổng thể lớn hơn: làm sao để mỗi người không chỉ sống lâu hơn, mà còn sống khỏe hơn khi bước vào tuổi già.

- Anh VŨ ĐÌNH ĐÔNG, phường Cam Ly - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng:

Mong có nhiều cơ sở chăm sóc NCT ở vùng xa

Hầu hết các cơ sở chăm sóc NCT, viện dưỡng lão tập trung ở các thành phố lớn, các tỉnh, thành phố khác có số lượng rất ít hoặc không có. Như tại khu vực Đà Lạt chỉ có 1, 2 cơ sở với quy mô rất nhỏ. Gia đình chúng tôi làm trong lĩnh vực dịch vụ, thường xuyên di chuyển nên ít có điều kiện ở nhà chăm sóc cha mẹ đang ở tuổi xế chiều.

Trong bối cảnh công việc, áp lực xã hội ngày càng tăng, thời gian để chăm sóc trực tiếp cho cha mẹ ngày càng eo hẹp. Nếu có các cơ sở chăm sóc NCT đủ tốt, chúng tôi sẽ đưa cha mẹ vào. Trường hợp có hình thức “bán trú” sáng đưa vào, chiều tối đón về thì càng tốt, vì ban ngày NCT có người chăm sóc, có thêm bạn bè cùng độ tuổi để giao lưu, tối đến vẫn có thể quây quần cùng con cháu.