Ảnh: AI
Phát tán tin giả có thể bị phạt đến 50 triệu đồng
Đầu năm 2026, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an TPHCM phát hiện một trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật liên quan đến hoạt động của lực lượng cảnh sát giao thông. Theo Công an TPHCM, đây không phải trường hợp cá biệt. Thời gian qua, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý nhiều tài khoản đăng tải, chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng, cắt ghép hoặc suy diễn về hoạt động của lực lượng cảnh sát giao thông.
Trước đó, ngày 28-3-2025, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TPHCM đã xử phạt vi phạm hành chính đối với một trường hợp đăng tải thông tin giả mạo liên quan đến lãnh đạo một đơn vị thuộc Công an TPHCM. Người vi phạm bị xử phạt 7,5 triệu đồng.
Những vụ việc trên cho thấy, trên không gian mạng, các thông tin bịa đặt, sai lệch xuất hiện ngày càng nhiều, lan truyền với tốc độ rất nhanh, gây tổn hại đến uy tín của tổ chức, cá nhân, tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến trật tự xã hội. Các hành vi này sẽ bị phạt nặng hơn, theo Nghị định số 174/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 1-7-2026) quy định mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin.
Cụ thể, theo điều 95 Nghị định số 174/2026/NĐ-CP, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân bị phạt từ 20-30 triệu đồng.
Riêng hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì mức phạt tăng lên từ 30-50 triệu đồng và bị buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật, buộc khóa tài khoản. Các mức phạt này tăng từ 2-3 lần so với quy định hiện hành.
Theo Luật sư Lê Thị Lan Phương (Đoàn Luật sư TPHCM), việc tăng nặng chế tài là cần thiết, nhằm nâng cao tính răn đe và phòng ngừa chung. Cũng cần khẳng định rằng, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP không nhằm hạn chế quyền tự do ngôn luận hay quyền phản biện xã hội của công dân. Pháp luật vẫn bảo vệ quyền bày tỏ quan điểm, góp ý, phản ánh và giám sát xã hội. Hành vi bị xử lý là cung cấp hoặc lan truyền thông tin sai sự thật, không được kiểm chứng, gây hậu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả cho xã hội.
Livestream bán hàng: đúng người, đúng thông tin
Không chỉ tăng chế tài đối với hành vi phát tán thông tin sai sự thật trên mạng xã hội, từ ngày 1-7-2026, Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực cũng đặt ra những yêu cầu chặt chẽ hơn đối với hoạt động livestream bán hàng.
Theo quy định, người livestream bán hàng phải cung cấp thông tin cho đơn vị quản lý nền tảng thương mại điện tử để xác thực danh tính, đồng thời tuân thủ quy chế hoạt động của nền tảng. Trường hợp bên bán không cung cấp đầy đủ hồ sơ, giấy tờ theo quy định, đơn vị quản lý nền tảng có trách nhiệm từ chối hợp tác.
Luật cũng quy định người livestream không được đưa ra các thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, xuất xứ, chất lượng, giá bán, chương trình khuyến mại hoặc chính sách bảo hành của sản phẩm, dịch vụ.
Đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện phải xác nhận nội dung quảng cáo, người livestream chỉ được truyền tải đúng nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Khi bị phát hiện vi phạm hoặc theo yêu cầu của cơ quan chức năng, người livestream phải dừng phát sóng, chấm dứt hợp tác và gỡ bỏ các nội dung liên quan.
Luật sư Nguyễn Hữu Ngọc (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, trong thực tiễn, trước đây, khi cơ quan điều tra giải quyết các vụ án kinh doanh hàng giả, hàng lậu trên mạng thì rào cản lớn nhất chính là việc các đối tượng vi phạm thường sử dụng một chuỗi ẩn danh tinh vi bao gồm: tài khoản ảo (clone), SIM rác và các địa chỉ kho hàng “ma”.
Khi cơ quan chức năng vào cuộc, các đối tượng này lập tức xóa dấu vết và biến mất. Tuy nhiên, quy định mới từ Luật Thương mại điện tử 2025 sẽ giúp giảm đáng kể tình trạng lợi dụng tính ẩn danh để thực hiện hành vi vi phạm.
Việc đồng bộ tài khoản livestream của người bán với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đồng nghĩa với việc “tài khoản số gắn liền với nhân thân thật”. Nếu phát hiện dấu hiệu hàng giả, cơ quan chức năng có thể ngay lập tức xác định chính xác của chủ tài khoản đứng sau để áp dụng các biện pháp ngăn chặn khẩn.
Luật Thương mại điện tử 2025 quy định: nếu người livestream cố tình tiếp tay cho các nhãn hàng lừa dối công chúng thì phải liên đới bồi thường toàn bộ thiệt hại xảy ra cho người tiêu dùng. Thậm chí nếu gây hậu quả nghiêm trọng, người livestream hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm (giúp sức) về tội “Quảng cáo gian dối” (Điều 197 Bộ luật Hình sự) hoặc tội “Lừa dối khách hàng” (Điều 198 Bộ luật Hình sự).
