Nở rộ những tác phẩm lịch sử
Dự án điện ảnh Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh (đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình) vừa giới thiệu những phục trang, vũ khí được nghiên cứu, phục dựng tỉ mỉ dựa theo các tư liệu lịch sử giai đoạn cuối triều vua Đinh Tiên Hoàng (924-979). Phản ứng chung của khán giả là đánh giá cao nỗ lực của dự án, một dấu hiệu tích cực cho thấy các dự án phim lịch sử được làm đến nơi đến chốn sẽ có cơ hội thành công lớn.
Lấy bối cảnh cuối triều Đinh, phim khai thác thời khắc biến động sau khi vua Đinh Tiên Hoàng băng hà, triều đình rơi vào khủng hoảng. Hành trình đưa linh cữu nhà vua về an táng tại long mạch quốc gia trở thành một cuộc chạy đua sinh tử, nơi lòng trung nghĩa và niềm tin vào vận nước được thử thách đến tận cùng. Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình chia sẻ: “Đây không chỉ là một câu chuyện huyền sử, mà là lời nhắc nhớ về cội nguồn - nơi lòng trung thành và nghĩa khí trở thành sức mạnh của dân tộc Việt”.
Không còn là những dự án đơn lẻ, dòng phim lịch sử - chiến tranh cách mạng đang bước vào giai đoạn “nở rộ” với hàng loạt kế hoạch được công bố. Đầu tháng 4, dự án Tây Sơn thất hổ tướng với phần đầu tiên có nhan đề Kỳ Nam cung thủ Lý Văn Bưu (đạo diễn Võ Đức) khởi động, xoay quanh cuộc đời của một trong 7 vị tướng dưới triều đại Hoàng đế Quang Trung - đô đốc Lý Văn Bưu. Phim sẽ bấm máy trong tháng 5, dự kiến ra mắt vào quý 1-2027.
Song song đó, kế hoạch hợp tác Việt - Hàn sản xuất phim về Đức Thánh Trần Hưng Đạo cũng đang được xúc tiến, với tham vọng triển khai cả phiên bản điện ảnh và truyền hình dài tập. Trước đó, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh cũng đã công bố kế hoạch thực hiện dự án Đại chiến Bạch Đằng Giang gồm 3 bộ phim điện ảnh. Gần nhất, Hoàng hậu cuối cùng (đạo diễn Bảo Nhân - Namcito) sau 6 năm phát triển đã bấm máy vào cuối tháng 3 vừa qua.
Mảng phim chiến tranh cách mạng cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Các dự án như Đất đỏ (đạo diễn Lê Văn Kiệt) khắc họa cuộc đời Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu, Mật mã Đông Dương (Điện ảnh Công an nhân dân) lấy cảm hứng từ hoạt động tình báo, hay Vượt ngục (đạo diễn Nhất Trung) tái hiện những cuộc đào thoát của các chiến sĩ cách mạng tại nhà tù Phú Quốc, đều cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận. Nhiều nhà làm phim đã chuyển hướng sang những lát cắt lịch sử, những câu chuyện cá nhân - nơi tinh thần dân tộc được thể hiện qua số phận con người.
Bắt tay vượt thách thức
Một tín hiệu đáng mừng, thời gian gần đây các địa phương ngày càng hỗ trợ tích cực các đoàn phim.
Điển hình với Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh, quá trình ghi hình kéo dài 83 ngày tại hơn 40 bối cảnh khác nhau đều nhận được sự hỗ trợ tích cực từ tỉnh Ninh Bình. Tương tự, dự án Tây Sơn thất hổ tướng: Kỳ Nam cung thủ Lý Văn Bưu cũng nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ tỉnh Gia Lai. Sở VH-TT-DL tỉnh đã trực tiếp có công văn gửi các sở, ban, ngành và đơn vị để tạo điều kiện hỗ trợ đoàn phim, nhất là việc bố trí, cấp phép xây dựng các bối cảnh trọng yếu như: doanh trại nghĩa quân, ngự sử đường, nhà lao, mật thất, pháp trường, trại ngựa…
Tại TP Huế, quá trình ghi hình Hoàng hậu cuối cùng diễn ra thuận lợi nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa đoàn phim và các cơ quan quản lý di tích. Thậm chí, UBND tỉnh đã lập hẳn một ban trực tiếp hỗ trợ đoàn phim nhằm giúp công tác sản xuất phim diễn ra thuận lợi, nhanh chóng, hiệu quả.
Dù vậy, phim lịch sử vẫn luôn được xem dòng phim khó thực hiện nhất, đặc biệt là ở khâu chuẩn bị. Theo ông Phan Phúc, người sáng lập dự án Tây Sơn thất hổ tướng, hơn 1.000 ngày chuẩn bị cho dự án là hành trình từ khảo sát bối cảnh đến tuyển chọn và huấn luyện ngựa chiến, chế tác phục trang, vũ khí. Đặc biệt, các diễn viên còn phải trải qua quá trình rèn luyện khắt khe, cường độ cao về võ thuật, cưỡi ngựa, sử dụng binh khí.
Còn với Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh, nam diễn viên chính kiêm đạo diễn hành động Johnny Trí Nguyễn cho biết, các diễn viên đều tham gia quá trình huấn luyện võ thuật, luyện tập bài bản suốt nhiều tháng. Johnny Trí Nguyễn còn cho biết thêm, bộ phim chỉ sử dụng các cảnh quay trực tiếp, hạn chế tối đa kỹ xảo.
Một đặc thù về dòng phim lịch sử là các bối cảnh, phim trường có thể được khai thác để thu hút du lịch. PGS-TS Đỗ Lệnh Hùng Tú, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, chia sẻ trường hợp đáng tiếc khi phim trường Mưa đỏ đã phải phá hủy sau khi quay phim, dù rất nhiều khán giả bày tỏ muốn đến tham quan. Theo Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, để gìn giữ và khai thác bối cảnh, phim trường, ngoài câu chuyện của đoàn phim, còn đòi hỏi sự vào cuộc của địa phương và ngành du lịch.
Dù chưa chính thức bấm máy, phim trường Tây Sơn thất hổ tướng tại khu du lịch Hầm Hô (Gia Lai) đã thu hút hàng ngàn lượt người dân và du khách đến tham quan. Thậm chí, đã có một số trường học và đơn vị lữ hành đặt vấn đề về các chương trình trải nghiệm, giáo dục lịch sử tại bối cảnh.
