Sự kiện Google bị phát hiện sửdụng chưa xin phép bản quyền các tên sách của nhiều quốc gia trên thế giới đemlại ảnh hưởng cả tiêu cực lẫn tích cực ở Việt Nam. Tiêu cực vì nó cho thấy chúngta còn xem nhẹ giá trị bản quyền các sản phẩm kỹ thuật số, nhất là trong lĩnhvực sách. Tích cực là nó đã làm mở ra một kênh phát hành mới, đưa sách đến bạnđọc thuận lợi hơn.
Google thất thế - Lạc Việt lênngôi
Con số hàng trăm ngàn USD đã làm cho hầu hếtmọi người đều đổ dồn sự chú ý đến đề nghị thương lượng của Google với Trung tâmQuyền tác giả văn học Việt Nam (VLCC). Vì thế, chẳng còn mấy ai để ý đến một đềnghị tương tự của Công ty Tin học Lạc Việt, dù công ty đã có cam đoan sẽ trả chotác giả những tác phẩm được số hóa phần trăm lợi nhuận thu được cao hơn củaGoogle. Việc xem nhẹ đề nghị của Lạc Việt còn có nguyên nhân khác ở uy tín củathương hiệu. Cái tên Google đã quá nổi tiếng, việc có tác phẩm nằm trong thưviện số của Google vì thế mang ý nghĩa quảng bá sách nhiều hơn là vấn đề vậtchất. Cũng chính vì lý do này mà tại Việt Nam, đất nước có nền văn học, thịtrường sách còn chưa mấy nổi bật trên thế giới, đề nghị của Google được quan tâmvà nhận nhiều ý kiến ủng hộ, trái ngược với tâm trạng chống đối ở một số quốcgia có thị trường sách, văn học phát triển.
Vietgle - thư viện sách sốcủa Công ty Lạc Việt
Tuy nhiên, dù dư luận không mấy quan tâm thì những người làmtrong lĩnh vực kinh doanh, quản lý bản quyền, theo nguyên tắc tận dụng tối đamọi lợi ích có thể cho các tác giả, đã không bỏ quên Lạc Việt. Ngay thời điểmGoogle rầm rộ nhất, VLCC đã ký với Lạc Việt một hợp đồng cho phép số hóa các tácphẩm do họ đại diện bản quyền. Số lượng sách ban đầu là 3.000 tác phẩm, và đếnthời điểm hết năm 2009 đã lên đến trên 5.000 tác phẩm.
Thế nhưng, như đã nói ở trên, vai trò củaGoogle vẫn được chú ý nhiều hơn. Nhiều tác giả lo lắng rằng nếu bán bản quyền sốhóa cho Google thì sẽ không thể bán tiếp quyền này cho đơn vị khác. Và với tâmlý ưu tiên cho Google, nhiều tác giả đã ngần ngại khi tiếp xúc với Lạc Việt, dùtrên thực tế lúc đó vẫn chưa có thông tin nào về việc Google độc quyền số hóatác phẩm.
Mọi việc bắt đầu thay đổi từ sau khi Googlegặp khó khăn về pháp lý. Theo bà Đàm Thị Lam Luyến, Giám đốc VLCC, những thươngthảo giữa VLCC và Google vẫn đang tiếp tục nhưng nhiều người bắt đầu mất lòngtin vào sự thành công của dự án Google Books. Và lúc này, người ta bắt đầu chú ýđến Vietgle, thư viện sách số của Công ty Lạc Việt, đã hình thành và đi vào hoạtđộng trên mạng suốt thời gian qua.
Khó khăn và cơ hội
Không thể phủ nhận Google đã gây khó khăn lớncho Vietgle, nhưng cũng phải thừa nhận rằng sau đó Google cũng đã góp phần tạothuận lợi cho Vietgle. Trước “sự kiện” Google, rất nhiều người, nhất là các tácgiả, không mấy quan tâm đến bản quyền số. Nhờ vụ Google, họ đã chú ý hơn và kếtquả là VLCC được nhiều tác giả ủy quyền. Theo bà Lam Luyến, đến nay đã có hơn9.000 tác giả trong cả nước ủy quyền VLCC đại diện họ trong việc giao dịch bảnquyền. Đây chính là nền tảng thuận lợi để VLCC có tiếng nói trọng lượng hơn vàcũng vô tình giúp Vietgle thuận lợi khi nhanh chóng có được ủy quyền của một sốlượng lớn tác giả, để góp phần xây dựng Vietgle đa dạng hơn.
Cũng lúc này, ưu thế của Vietgle đã được thểhiện rõ nét. Đó là Vietgle có thuận lợi hiểu rõ thị trường bạn đọc trong nước.Điểm thuận lợi đầu tiên chính là vấn đề thanh toán khi Vietgle có hệ thống thanhtoán qua thẻ ATM của các ngân hàng trong nước, như Vietcombank, TechcomBank,DongA Bank…
Vietgle hiện cũng đã phát triển xong hệ thốngkỹ thuật nhằm phát huy hết thế mạnh của sách số, như việc hỗ trợ tìm kiếm theoyêu cầu, đánh giá, góp ý về những tác phẩm nhằm tạo thêm sự lựa chọn cho bạn đọckhác… Đặc biệt, Vietgle còn có hệ thống cho phép chép một đoạn tác phẩm vàchuyển thành dạng âm thanh nhằm phục vụ người khiếm thính. Theo ông Hà Thân,Giám đốc Công ty Tin học Lạc Việt, bên cạnh sách thương mại, Vietgle còn cónhiều sách miễn phí, đáp ứng nhu cầu đọc sách của bạn đọc.
Về vấn đề kinh doanh, theo hợp đồng giữa LạcViệt và VLCC thì 40% doanh thu bán một tác phẩm sẽ thuộc về chủ sở hữu bảnquyền, 20% thuộc về VLCC. Tuy giá bán một tác phẩm số khá rẻ, nhưng cũng chínhvì thế nên số lượng mua nhiều hơn so với sách truyền thống, sẽ đem lại một khoảnthu không nhỏ cho các tác giả.
Sự kiện của Google với dự án Google Books nhưmột viên đá làm khuấy động mặt nước thị trường sách số hóa trong nước. Và với sựbắt đầu khá thuận lợi của Vietgle, thị trường số hóa sách hứa hẹn sẽ thu hútđông người đầu tư hơn, đem lại cho bạn đọc cũng như các tác giả trong nước mộtphương thức phân phối, thưởng thức sách mới, góp phần tăng tính đa dạng của thịtrường sách Việt Nam.
TƯỜNG VÂN
