Về miền Tây sông nước những ngày này, dọc theo các cánh đồng lớn tại các xã Tháp Mười, Tam Nông, Tràm Chim, Thanh Bình… (Đồng Tháp), du khách không chỉ bị cuốn hút bởi vẻ đẹp thanh khiết của những ruộng sen bạt ngàn, mà còn ấn tượng với không khí lao động phấn khởi của bà con nơi đây. Cây sen giờ đây không còn là loài cây trồng “cầu may” theo mùa nước nổi, mà đã trở thành trục xương sống trong phát triển kinh tế nông thôn.
Từ lâu, bông sen được bán cho các tiệm hoa; gương sen, hạt sen cung ứng cho ngành thực phẩm, còn củ sen trở thành đặc sản trên bàn ăn. Thậm chí, những chiếc lá sen non cũng được các nhà hàng săn đón để chế biến và trang trí món ăn, gói cốm, làm bánh… tạo nên hương vị ẩm thực đậm chất đồng quê.
Điều bất ngờ nhất trong thời gian gần đây chính là sự "đổi ngôi" của những chiếc lá sen già. Từng là thứ phế phẩm buộc phải chặt bỏ, nhấn chìm xuống bùn để làm phân bón sau mỗi vụ thu hoạch, nay lá sen già lại giúp người nông dân có thêm nguồn thu.
Bình minh vừa ló rạng, ông Nguyễn Văn Hùng (54 tuổi, xã Tháp Mười) đã thoăn thoắt lội dưới đồng sen để thu hoạch lá. Vừa gạt mồ hôi, ông Hùng phấn khởi chia sẻ, trước đây thu hoạch bông sen, gương, củ xong là bỏ mặc cho lá héo úa. Giờ, lá già được thương lái mua với giá lên tới 40.000 đồng/kg tươi.
“Mỗi buổi sáng lội đồng tầm 3-4 tiếng, tôi cắt được gần cả trăm ký, bỏ túi ngót nghét vài triệu đồng. Ở xứ quê này, số tiền đó lớn lắm, giúp gia đình trang trải cuộc sống thoải mái hơn nhiều”, ông Hùng khoe.
Việc cắt tỉa lá già không chỉ mang lại nguồn thu nhập tức thì mà còn giúp làm sạch đồng ruộng, đón ánh nắng cho những mầm sen non tiếp theo phát triển, hạn chế tối đa sâu bệnh.
Nhu cầu tiêu thụ lá sen già tăng mạnh xuất phát từ việc các cơ sở sản xuất tìm ra công năng tuyệt vời của chúng trong ngành thủ công mỹ nghệ và dược liệu. Bà Trần Thị Lan, một thương lái thu mua lá sen tại Tháp Mười cho biết, chúng tôi gom lá già về để cung cấp cho các xưởng làm nón lá sen, túi xách mỹ nghệ xuất khẩu và các nhà máy chế biến trà. Lá sen già Tháp Mười có xơ dai, mùi thơm đậm đà đặc trưng nên được thị trường ưa chuộng.
Theo Sở NN-MT tỉnh Đồng Tháp, mô hình kinh tế tuần hoàn từ cây sen đang chứng minh hiệu quả vượt trội. Ngành chức năng tỉnh tích cực hỗ trợ bà con liên kết sản xuất, ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, cấp mã số vùng trồng và đảm bảo truy xuất nguồn gốc nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu. Việc tận dụng lá sen già đã giúp bài toán sinh kế của người nông dân thêm bền vững, mở ra hướng đi khấm khá, ổn định cho vùng đất Sen Hồng.
Đồng Tháp hiện có hơn 1.800ha diện tích trồng sen, với hơn 100 sản phẩm là thực phẩm, mỹ phẩm từ sen. Trong đó có gần 60 sản phẩm sen đạt OCOP từ 3 - 5 sao như: trà tim sen, trà lá sen, rượu sen, bột củ sen, sữa sen bột, hạt sen sấy, củ sen sấy, nước uống đóng chai từ sen… Giá trị sản xuất ngành hàng sen hàng năm tỉnh Đồng Tháp thu về hơn 1.900 tỷ đồng.
