Chiều 7-7, Sở Xây dựng TPHCM cho biết, sở vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng về tình hình cung - cầu vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn; đồng thời kiến nghị tháo gỡ những bất cập trong cơ chế khai thác khoáng sản, nhằm bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm.
Theo đó, TPHCM đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thực hiện các cơ chế đặc thù theo Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2025 cùng Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP của Chính phủ. Các cơ chế này góp phần tháo gỡ khó khăn về nguồn cung vật liệu xây dựng, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ nhiều công trình sử dụng vốn ngân sách.
Về đá xây dựng, thành phố đã cấp phép khai thác 3 khu vực, tổng trữ lượng gần 492.000m³; nâng công suất khai thác tại 2 mỏ Thường Tân 3 và Núi Sò, bổ sung khoảng 690.000m³ vật liệu mỗi năm.
Thành phố cũng khoanh định 13 khu vực không đấu giá quyền khai thác đá xây dựng, với tổng trữ lượng khoảng 113,6 triệu m³, trong đó có 4 khu vực dự kiến giao trực tiếp cho nhà đầu tư chiến lược theo cơ chế đặc thù.
Về cát xây dựng, Sở NN-MT đang phối hợp Bộ NN-MT khoanh định khu vực không đấu giá khoảng 16 triệu m³ cát tại hồ Dầu Tiếng, để phục vụ các dự án đầu tư công. Riêng cát san lấp, thành phố đã cấp 9 giấy phép khai thác và 1 giấy phép thu hồi khoáng sản với tổng trữ lượng hơn 70 triệu m³, chủ yếu phục vụ dự án Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ.
Đối với đất san lấp, thành phố khoanh định 28 khu vực, tổng trữ lượng gần 5 triệu m³; cấp phép khai thác 8 khu vực, khoảng 1,35 triệu m³ để cung cấp vật liệu cho các dự án trọng điểm như Vành đai 3 TPHCM, cao tốc TPHCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, đường ven biển Vũng Tàu - Bình Thuận và nhiều công trình giao thông khác. Hiện 8 hồ sơ khai thác khác với tổng trữ lượng khoảng 2,26 triệu m³ đang được thẩm định.
Theo Sở Xây dựng, các cơ chế đặc thù đã giúp địa phương chủ động chuẩn bị nguồn vật liệu từ sớm, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, góp phần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và bảo đảm nguồn cung cho các công trình trọng điểm.
Tuy nhiên, quá trình triển khai còn nhiều vướng mắc. Nhiều doanh nghiệp chưa mạnh dạn áp dụng cơ chế đặc thù, do chỉ được cung cấp vật liệu cho các dự án sử dụng vốn ngân sách, không được bán thương mại.
Trong khi đó, hoạt động khai thác tạo ra nhiều chủng loại sản phẩm, nhưng các công trình chỉ sử dụng một phần, dẫn đến lượng vật liệu dư thừa khó tiêu thụ.
Một số chủ đầu tư cũng chưa chủ động phối hợp doanh nghiệp khai thác để đăng ký nhu cầu vật liệu, ảnh hưởng hiệu quả thực hiện chính sách.
Từ thực tế này, TPHCM kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu cho phép bán thương mại hoặc điều chuyển phần sản phẩm phát sinh nhưng không sử dụng hết, sang các công trình trọng điểm khác; đồng thời, bổ sung cơ chế rút gọn đối với các thủ tục về khoáng sản, đất đai, môi trường và đầu tư nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.
Thành phố cũng đề xuất xây dựng cơ chế đặc thù đối với hoạt động khai thác cát tại hồ chứa, hồ thủy lợi và khu vực nạo vét có tiềm năng, để bổ sung nguồn vật liệu, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của các dự án hạ tầng trong thời gian tới.
