Biến thể - kiệt tác văn chương vượt thời gian

SGGP
“Tuần lễ Sách hay” lần thứ 13 của NXB Tổng hợp vừa được kết thúc bằng buổi trò chuyện văn chương tại Đường sách TPHCM giữa nhà văn, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu và dịch giả Quế Sơn nhân dịp ra mắt tác phẩm Biến thể của nhà thơ Ovide. 

Ovide tên La-tinh là Publius Ovidius Naso, là nhà thơ La Mã danh tiếng. Ông đã viết khoảng 11 tác phẩm nhưng Biến thể (Metamorphoseon), xuất bản vào năm 8 ở Roma, được xem là kiệt tác vượt thời gian. Tác phẩm gồm 15 thiên, tổng cộng dài hơn 12.000 dòng thơ nhưng vẫn là một tác phẩm có hình thức nhất quán như sử thi. 

Biến thể - kiệt tác văn chương vượt thời gian ảnh 1
Nhà văn, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu chính là người đã giới thiệu tác phẩm, đồng thời kết nối dịch giả Quế Sơn với NXB Tổng hợp để kiệt tác của Ovide được đến với độc giả Việt Nam. “Có nhiều lý do khiến chúng ta không có cơ duyên gặp được cuốn sách này sớm hơn như những nước khác. Nhiều nước đã dịch Biến thể cả ngàn năm nay rồi nhưng đến nay chúng ta mới có bản tiếng Việt đầy đủ”, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu cho biết. 

Cũng theo nhà nghiên cứu Nhật Chiêu, dù đã ra đời cách đây hơn 2.000 năm nhưng tác phẩm này cực kỳ tươi mới, rất phù hợp với thế kỷ 21. Những vấn đề chuyển giới không phải bây giờ mà hơn 2.000 năm trước, Ovide đã đề cập đến rồi.

Đặc biệt, Ovide là người rất bênh vực phụ nữ, bởi vì thời đó, ở phương Đông cũng như phương Tây, phụ nữ rất bị coi thường. “Trong tình hình dịch thuật ở Việt Nam, bản dịch Biến thể đầy đủ của Quế Sơn giúp người đọc lần đầu đến với Ovide có một niềm vui mới, hiểu biết mới và tình yêu mới”, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu đánh giá.

Tên tuổi của dịch giả Quế Sơn gắn liền với nhiều dịch phẩm nổi tiếng như Lụa, Người đẹp ngủ mê, Nắng tháng Tám và Nhật ký kẻ mị tình. Đến tác phẩm Biến thể, ông phải mất hơn 3 năm để dịch và hoàn thiện tác phẩm này.

Theo chia sẻ của dịch giả Quế Sơn, sở dĩ phải tốn nhiều thời gian như vậy, vì Biến thể có gần 12.000 dòng thơ, dù bản dịch đã được dịch sang văn xuôi nhưng tác phẩm vẫn mang tính thơ, có sự cô đọng và ngôn từ chọn lọc, sử dụng nhiều hình ảnh, nhiều ẩn dụ. Thành ra, ông phải mất nhiều thời gian để tìm hiểu và tra cứu xem ý nghĩa thực sự của nó là gì.

Ngoài ra, tác phẩm có khoảng 250 câu chuyện khác nhau, không liền lạc mà đứt khúc; các nhân vật cũng khác nhau: thần linh, bán thần linh (nửa thần nửa người phàm)... Tác phẩm có hàng trăm nhân vật là hàng trăm cái tên khác nhau nên khi dịch, ông phải kiểm tra lại tránh sai sót hoặc nhầm lẫn giữa các nhân vật.

HỒ SƠN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

NSND Trần Hiếu và cuốn sách của cuộc đời

NSND Trần Hiếu và cuốn sách của cuộc đời

Gần 90 tuổi, NSND Trần Hiếu mới hoàn thành cuốn sách mà ông đã thực hiện suốt mấy chục năm qua với tựa đề Sức mạnh của ngôn ngữ trong tiếng hát Việt Nam. NSND Trần Hiếu chia sẻ, ông viết cuốn sách này từ năm 1968, ông cứ viết và chờ đợi đến ngày từng trang giấy được in, như món nợ mà cuộc đời trao cho mình.

Phim

Bão ngầm dậy sóng

Hành trình điều tra phá án đường dây ma túy xuyên quốc gia trong phim Bão ngầm khiến khán giả không rời mắt khỏi màn hình bởi từng chi tiết trong câu chuyện đều được chăm chút kỹ lưỡng.

Âm nhạc

Trao giải cuộc thi “Học đường On the Mic” dành cho học sinh

Ngày 15-5, chương trình tổng kết và trao giải cuộc thi “Học đường On the Mic” được tổ chức tại Nhà Văn hóa Thanh Niên (quận 1, TPHCM). Sau 3 tháng tổ chức, cuộc thi thu hút 286 bài dự thi của học sinh THCS, THPT trên toàn quốc. 

Mỹ thuật

Sân khấu

Đạo diễn - NSND Trần Minh Ngọc: Nhiều tiềm năng sân khấu đang bị bỏ ngỏ

Trước những khó khăn của sân khấu TPHCM, đặc biệt là đối với các đơn vị nghệ thuật xã hội hóa (XHH), đạo diễn - NSND Trần Minh Ngọc luôn có nhiều tâm tư. Theo ông, để phát huy tốt tiềm năng đang có, cần phải có những thay đổi và đầu tư cấp thiết để sân khấu có điều kiện bứt phá khỏi những rào cản đang mang trên mình.

Sáng tác