Biến thể - kiệt tác văn chương vượt thời gian

SGGP
“Tuần lễ Sách hay” lần thứ 13 của NXB Tổng hợp vừa được kết thúc bằng buổi trò chuyện văn chương tại Đường sách TPHCM giữa nhà văn, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu và dịch giả Quế Sơn nhân dịp ra mắt tác phẩm Biến thể của nhà thơ Ovide. 

Ovide tên La-tinh là Publius Ovidius Naso, là nhà thơ La Mã danh tiếng. Ông đã viết khoảng 11 tác phẩm nhưng Biến thể (Metamorphoseon), xuất bản vào năm 8 ở Roma, được xem là kiệt tác vượt thời gian. Tác phẩm gồm 15 thiên, tổng cộng dài hơn 12.000 dòng thơ nhưng vẫn là một tác phẩm có hình thức nhất quán như sử thi. 

Biến thể - kiệt tác văn chương vượt thời gian ảnh 1
Nhà văn, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu chính là người đã giới thiệu tác phẩm, đồng thời kết nối dịch giả Quế Sơn với NXB Tổng hợp để kiệt tác của Ovide được đến với độc giả Việt Nam. “Có nhiều lý do khiến chúng ta không có cơ duyên gặp được cuốn sách này sớm hơn như những nước khác. Nhiều nước đã dịch Biến thể cả ngàn năm nay rồi nhưng đến nay chúng ta mới có bản tiếng Việt đầy đủ”, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu cho biết. 

Cũng theo nhà nghiên cứu Nhật Chiêu, dù đã ra đời cách đây hơn 2.000 năm nhưng tác phẩm này cực kỳ tươi mới, rất phù hợp với thế kỷ 21. Những vấn đề chuyển giới không phải bây giờ mà hơn 2.000 năm trước, Ovide đã đề cập đến rồi.

Đặc biệt, Ovide là người rất bênh vực phụ nữ, bởi vì thời đó, ở phương Đông cũng như phương Tây, phụ nữ rất bị coi thường. “Trong tình hình dịch thuật ở Việt Nam, bản dịch Biến thể đầy đủ của Quế Sơn giúp người đọc lần đầu đến với Ovide có một niềm vui mới, hiểu biết mới và tình yêu mới”, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu đánh giá.

Tên tuổi của dịch giả Quế Sơn gắn liền với nhiều dịch phẩm nổi tiếng như Lụa, Người đẹp ngủ mê, Nắng tháng Tám và Nhật ký kẻ mị tình. Đến tác phẩm Biến thể, ông phải mất hơn 3 năm để dịch và hoàn thiện tác phẩm này.

Theo chia sẻ của dịch giả Quế Sơn, sở dĩ phải tốn nhiều thời gian như vậy, vì Biến thể có gần 12.000 dòng thơ, dù bản dịch đã được dịch sang văn xuôi nhưng tác phẩm vẫn mang tính thơ, có sự cô đọng và ngôn từ chọn lọc, sử dụng nhiều hình ảnh, nhiều ẩn dụ. Thành ra, ông phải mất nhiều thời gian để tìm hiểu và tra cứu xem ý nghĩa thực sự của nó là gì.

Ngoài ra, tác phẩm có khoảng 250 câu chuyện khác nhau, không liền lạc mà đứt khúc; các nhân vật cũng khác nhau: thần linh, bán thần linh (nửa thần nửa người phàm)... Tác phẩm có hàng trăm nhân vật là hàng trăm cái tên khác nhau nên khi dịch, ông phải kiểm tra lại tránh sai sót hoặc nhầm lẫn giữa các nhân vật.

HỒ SƠN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nỗi lòng của những đứa trẻ có mẹ người Việt sống trên đất Đài Loan

Nỗi lòng của những đứa trẻ có mẹ người Việt sống trên đất Đài Loan

Cậu bé Sài Gòn (NXB Kim Đồng) là tâm sự của cậu bé sinh ra mang dòng máu Đài - Việt, luôn bị xem là người Đài Loan không thuần chủng, là con cái của những gia đình nhập cư, là những đứa ngốc nghếch. Cậu bé không bận tâm đến những điều đó, em tự nhận rằng, mình là người Trái đất, như bao nhiêu người khác.

Phim

Niềm tin và thông điệp nhân văn

Khi dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp trên phạm vi toàn cầu, những thước phim đầu tiên đã được ghi lại và ra mắt. Tuy nhiên, không phải đến thời điểm này các bộ phim về dịch mới gây chú ý. Trong quá khứ, nhiều bộ phim đã khiến người xem “lạnh sống lưng” và suy ngẫm về những thông điệp giá trị.

Âm nhạc

Nhiều nghệ sĩ chung tay ra MV cổ động phòng chống dịch

MV Việt Nam sẽ chiến thắng sau 5 ngày ra mắt, đã thu hút hơn 15 triệu lượt xem. Bài hát do nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong sáng tác, Phúc Bồ hòa âm và được thể hiện bởi 20 nghệ sĩ trẻ như: Đức Phúc, Trọng Hiếu Idol, Trung Quân Idol, Ninh Dương Lan Ngọc, Jun Phạm, Han Sara, Liên Bỉnh Phát, Hồ Quang Hiếu, Tạ Quang Thắng, Đinh Mạnh Ninh, nhóm Lip B, nhóm Uni5… 

Mỹ thuật

Thi sáng tác tranh cổ động chào mừng Đại hội Đảng các cấp

Sở VH-TT TPHCM và Trung tâm Thông tin triển lãm TPHCM phát động cuộc thi sáng tác tranh cổ động chủ đề “Dưới cờ Đảng - Vững niềm tin”, chào mừng Đại hội Đảng các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ XI và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. 

Sân khấu

Nghệ sĩ sân khấu hát ủng hộ cuộc chiến chống dịch

Chỉ một thời gian ngắn, từ các phòng thu và tại gia đình, nhiều nghệ sĩ sân khấu đã thu âm, ghi hình, thực hiện các clip ngắn các tác phẩm ca cổ, tân cổ giao duyên quảng bá trên các trang mạng xã hội, YouTube, Facebook…

Sáng tác

Hỏi thăm nhau

Tôi hôm nay bắt đầu quá trình làm việc tại nhà. Sáng, đeo khẩu trang và đi bộ ra cái chợ cóc gần phía sau hẻm. Lấy vội ký thịt cốt lết, lốc sữa chua, mấy ký khoai lang bí đỏ, thêm 2 hộp pa-tê gan mà lũ trẻ ưa thích.