Biến thể - kiệt tác văn chương vượt thời gian

SGGP
“Tuần lễ Sách hay” lần thứ 13 của NXB Tổng hợp vừa được kết thúc bằng buổi trò chuyện văn chương tại Đường sách TPHCM giữa nhà văn, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu và dịch giả Quế Sơn nhân dịp ra mắt tác phẩm Biến thể của nhà thơ Ovide. 

Ovide tên La-tinh là Publius Ovidius Naso, là nhà thơ La Mã danh tiếng. Ông đã viết khoảng 11 tác phẩm nhưng Biến thể (Metamorphoseon), xuất bản vào năm 8 ở Roma, được xem là kiệt tác vượt thời gian. Tác phẩm gồm 15 thiên, tổng cộng dài hơn 12.000 dòng thơ nhưng vẫn là một tác phẩm có hình thức nhất quán như sử thi. 

Biến thể - kiệt tác văn chương vượt thời gian ảnh 1
Nhà văn, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu chính là người đã giới thiệu tác phẩm, đồng thời kết nối dịch giả Quế Sơn với NXB Tổng hợp để kiệt tác của Ovide được đến với độc giả Việt Nam. “Có nhiều lý do khiến chúng ta không có cơ duyên gặp được cuốn sách này sớm hơn như những nước khác. Nhiều nước đã dịch Biến thể cả ngàn năm nay rồi nhưng đến nay chúng ta mới có bản tiếng Việt đầy đủ”, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu cho biết. 

Cũng theo nhà nghiên cứu Nhật Chiêu, dù đã ra đời cách đây hơn 2.000 năm nhưng tác phẩm này cực kỳ tươi mới, rất phù hợp với thế kỷ 21. Những vấn đề chuyển giới không phải bây giờ mà hơn 2.000 năm trước, Ovide đã đề cập đến rồi.

Đặc biệt, Ovide là người rất bênh vực phụ nữ, bởi vì thời đó, ở phương Đông cũng như phương Tây, phụ nữ rất bị coi thường. “Trong tình hình dịch thuật ở Việt Nam, bản dịch Biến thể đầy đủ của Quế Sơn giúp người đọc lần đầu đến với Ovide có một niềm vui mới, hiểu biết mới và tình yêu mới”, nhà nghiên cứu Nhật Chiêu đánh giá.

Tên tuổi của dịch giả Quế Sơn gắn liền với nhiều dịch phẩm nổi tiếng như Lụa, Người đẹp ngủ mê, Nắng tháng Tám và Nhật ký kẻ mị tình. Đến tác phẩm Biến thể, ông phải mất hơn 3 năm để dịch và hoàn thiện tác phẩm này.

Theo chia sẻ của dịch giả Quế Sơn, sở dĩ phải tốn nhiều thời gian như vậy, vì Biến thể có gần 12.000 dòng thơ, dù bản dịch đã được dịch sang văn xuôi nhưng tác phẩm vẫn mang tính thơ, có sự cô đọng và ngôn từ chọn lọc, sử dụng nhiều hình ảnh, nhiều ẩn dụ. Thành ra, ông phải mất nhiều thời gian để tìm hiểu và tra cứu xem ý nghĩa thực sự của nó là gì.

Ngoài ra, tác phẩm có khoảng 250 câu chuyện khác nhau, không liền lạc mà đứt khúc; các nhân vật cũng khác nhau: thần linh, bán thần linh (nửa thần nửa người phàm)... Tác phẩm có hàng trăm nhân vật là hàng trăm cái tên khác nhau nên khi dịch, ông phải kiểm tra lại tránh sai sót hoặc nhầm lẫn giữa các nhân vật.

HỒ SƠN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tác giả Gari: “Hãy để hy sinh là một món quà”

Tác giả Gari: “Hãy để hy sinh là một món quà”

Cuốn sách Đời ngắn, đừng khóc, hãy tô son (Sống và NXB Thanh Niên) là món quà không chỉ dành riêng cho phụ nữ, mà còn dành tặng những ai đang khao khát tìm lại vẻ đẹp trong chính tâm hồn mình.  

Phim

Diễn ngôn giản dị về nữ quyền

Được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Cho Nam Joo, bộ phim Kim Ji Young, sinh năm 1982 (chiếu tại các cụm rạp của Việt Nam từ ngày 1-11), có thể xem là một diễn ngôn giản dị nhưng thấm thía về bất bình đẳng giới. Sự bất bình đẳng này không chỉ diễn ra trong xã hội Hàn Quốc, mà là một thực tế tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Âm nhạc

Gửi những cơn mưa ngày xa

Tối 10-11, tại Nhà hát Đài Truyền hình TPHCM sẽ diễn ra chương trình “Thay lời muốn nói” tháng 11-2019 với chủ đề Gửi những cơn mưa ngày xa, được truyền hình trực tiếp trên HTV9, kênh YouTube HTV Entertainment và fanpage Thay lời muốn nói HTV.

Mỹ thuật

Độc đáo tranh lá thốt nốt An Giang

Nâu, đen, trắng và vàng sẫm là các màu chủ đạo được phối hợp hài hòa trong một bức tranh trên lá thốt nốt, điểm nhấn của 4 màu được tạo nên từ sự kết hợp của “bút lửa” (bút điện chấm hàn vi mạch điện tử) khò trực tiếp lên lá thốt nốt, cùng độ nhuần nhuyễn của đôi tay, đôi mắt thẩm mỹ của nghệ nhân tạo nên một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời. 

Sân khấu

Nhạc kịch trinh thám "Ký ức ngày hôm qua"

Tối 17-11, tại Nhà hát Thành phố, Nhà hát Giao hưởng - Nhạc - Vũ kịch TPHCM (HBSO) sẽ tái diễn vở nhạc kịch trinh thám Ký ức ngày hôm qua ( kịch bản Anna Sophie Weber, đạo diễn David Hermann và Anna Sophie Weber).

Sáng tác

Về quỳ dưới hoa

Về ngang quán úa sau đồi
Vạt xưa vàng lạnh thả trôi sương mù
Thõng tay lá, quấn quýt thu
Gió lao đao níu trăng tù và nghiêng