Chiều 7-6, bước qua các không gian trưng bày của Bảo tàng Lịch sử TPHCM, người đàn ông 80 tuổi nhiều lần dừng lại trước những hiện vật gắn với lịch sử hình thành và phát triển của TPHCM và Việt Nam; chăm chú lắng nghe phần thuyết minh về các nền văn hóa cổ, những hiện vật khảo cổ cùng các bộ sưu tập phản ánh đời sống, văn hóa của cư dân Việt Nam nhiều thời kỳ.
Sinh năm 1946 tại Pennsylvania (Mỹ), ông Robert Ambrose Connor từng phục vụ trong Không quân Mỹ và chiến đấu tại căn cứ không quân chiến lược sân bay Biên Hòa (TP Đồng Nai ngày nay) vào giai đoạn khốc liệt của cuộc chiến. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, ông trực tiếp trải qua và chứng kiến trận đánh lịch sử tại sân bay Biên Hòa, nơi Lực lượng Vũ trang Giải phóng miền Nam Việt Nam tiến hành tiến công và để lại những ký ức không thể xóa nhòa.
Nhiều thập niên sau, trong một lần cùng cháu gái làm bài tập lịch sử, ông tình cờ tìm thấy bức ảnh sân bay Biên Hòa năm 1968 và nhớ lại một ngôi mộ tập thể chứa khoảng 150 chiến sĩ Việt Nam ngã xuống trong trận đánh. Ký ức ấy dần trở thành động lực cho hành trình kéo dài nhiều năm của ông. Ông cùng các đồng đội cũ trong đoàn cựu chiến binh Mỹ dành nhiều năm tìm kiếm, đối chiếu các bản đồ quân sự, tọa độ cũ và tài liệu cá nhân để xác định vị trí các hố chôn tập thể.
Không ít lần trở lại Việt Nam, ông gặp gỡ các cơ quan chức năng, nhà nghiên cứu lịch sử, cựu chiến binh và thân nhân liệt sĩ. Hơn 20 bộ hồ sơ dữ liệu tọa độ liên quan đến các vị trí nghi có mộ tập thể đã được ông và các đồng đội cũ chuyển giao cho phía Việt Nam để phục vụ công tác xác minh, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Trong không gian lưu giữ nhiều lớp trầm tích lịch sử của Bảo tàng Lịch sử TPHCM, người cựu binh Mỹ dành sự quan tâm đặc biệt cho những câu chuyện về quá khứ của vùng đất và con người Việt Nam. Chuyến tham quan cũng là dịp để ông hiểu thêm về lịch sử, văn hóa của đất nước mà ông đã nhiều lần quay trở lại trong hơn một thập niên qua với mong muốn góp phần hàn gắn những vết thương chiến tranh.
Trước đó, ông Robert Ambrose Connor cùng đoàn đã tham quan Hội trường Thống Nhất. Lần trở lại này, ông Robert Ambrose Connor là một trong những nhân chứng lịch sử tham dự hội thảo "Xác minh kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay là Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TPHCM)". Những ký ức, tài liệu và thông tin mà ông cùng các cựu binh Mỹ lưu giữ được kỳ vọng sẽ góp thêm cơ sở để làm sáng tỏ những dấu tích lịch sử còn nằm lại sau gần sáu thập niên, qua đó phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và tri ân những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc.
Sáng nay 8-6, tại TPHCM, diễn ra hội thảo xác minh kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán. Hội thảo do Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia) và Ban Chỉ đạo 515 TPHCM phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức, nhằm tiếp tục thu thập, đối chiếu tư liệu lịch sử, nhân chứng và các nguồn thông tin trong nước, quốc tế để phục vụ công tác khảo sát, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Sài Gòn - Gia Định, Chợ Lớn trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Hội thảo có sự tham gia của các nhà nghiên cứu lịch sử, nhân chứng chiến tranh, cùng đại diện thân nhân liệt sĩ. Đặc biệt, một số cựu binh Mỹ từng tham chiến tại khu vực này sẽ trực tiếp cung cấp thêm thông tin, hình ảnh và tư liệu liên quan.
