Dân chủ thực chất góp phần xây dựng Đảng

Dân chủ bắt đầu từ việc nhỏ

Dân chủ ở cơ sở không nằm ở hình thức, mà được đo bằng thái độ tiếp nhận phản ánh, cách phân công trách nhiệm và kết quả xử lý. Khi ý kiến của dân được lắng nghe và chuyển hóa thành hành động cụ thể, sự đồng thuận xã hội được củng cố, niềm tin của nhân dân đối với hệ thống chính trị được bồi đắp bằng những kết quả nhìn thấy được.

Tại hội nghị giao ban giữa Thường trực Đảng ủy phường Thủ Đức với bí thư các chi bộ khu phố, cư dân chung cư Chương Dương Home phản ánh vướng mắc thủ tục giấy tờ nhà kéo dài vừa gây phiền hà, vừa ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của các hộ dân. Từ phản ánh đó, phường Thủ Đức đã chỉ đạo tổ chức đoàn giám sát, phối hợp với sở ngành thành phố tìm giải pháp tháo gỡ. Cách xử lý này cho thấy địa phương không né tránh, không đùn đẩy, đặt quyền lợi chính đáng của người dân làm trung tâm và giải quyết vướng mắc là trách nhiệm.

Mô hình “Cà phê sáng đại đoàn kết” lại là một minh chứng sinh động cho dân chủ, gần dân, sát dân ở phường Bình Thạnh (TPHCM). Thông qua những buổi gặp gỡ thân mật, cởi mở, người dân có điều kiện trực tiếp bày tỏ tâm tư, nguyện vọng và phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong đời sống đến lãnh đạo địa phương.

Chẳng hạn, trong buổi “cà phê sáng đại đoàn kết” gần đây, người dân thẳng thắn phản ánh các hộ bị ảnh hưởng bởi dự án Rạch Xuyên Tâm thuộc diện giải tỏa “0 đồng”. Những tâm tư ấy rất cần sự quan tâm và hỗ trợ kịp thời từ các cấp ngành. Tiếp thu ngay tại buổi gặp, lãnh đạo phường chỉ đạo khẩn trương rà soát, nắm lại danh sách các hộ liên quan, từ đó có giải pháp chăm lo, hỗ trợ phù hợp, góp phần ổn định đời sống, bảo đảm an sinh xã hội.

Đến những chủ trương hợp lòng dân

Trên nền tảng thực tiễn từ cơ sở, thành phố tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu “lấy người dân làm trung tâm” bằng các quyết sách hợp lòng dân. Tại nhiều buổi tiếp xúc cử tri, người dân TPHCM thẳng thắn nêu băn khoăn kéo dài: những khu đất trống bỏ hoang gây lãng phí nguồn lực; thiếu hụt không gian công cộng, công viên cây xanh; nhu cầu nâng chất nhà ở, y tế, giáo dục, môi trường sống… Đây đều là vấn đề sát sườn, tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh, đòi hỏi cách tiếp cận thực tế, quyết liệt và có lộ trình rõ ràng, tránh tình trạng “nói nhiều, làm ít” hoặc kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ.

Trên tinh thần đó, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang - người đứng đầu Đảng bộ TPHCM tiếp nhận, lắng nghe và chỉ đạo triển khai các giải pháp nhằm cải thiện từng bước, đáp ứng mong mỏi chính đáng của người dân. Nổi bật là chủ trương ưu tiên sử dụng đất công để phát triển công viên, mảng xanh. Đồng thời rà soát, xử lý hiệu quả tài sản công phục vụ y tế và giáo dục - những lĩnh vực thiết yếu, tác động trực tiếp đến chất lượng sống của người dân.

Thực tế, diện tích cây xanh bình quân đầu người của thành phố hiện còn thấp, vì vậy các quyết định ưu tiên mảng xanh càng cho thấy tính cần thiết và tầm nhìn dài hạn. Không phải ngẫu nhiên, thành phố lựa chọn khu đất số 1 Lý Thái Tổ để xây dựng công viên gắn với đài tưởng niệm các nạn nhân Covid-19 - một không gian vừa nhân văn, vừa tạo thêm “khoảng thở” cho đô thị.

Tương tự, chủ trương ngừng dự án nhà ở tại khu vực Bến Nhà Rồng để mở rộng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, phần diện tích còn lại dự kiến làm công viên kết hợp mở rộng đường Nguyễn Tất Thành và phát triển các dịch vụ công cộng thể hiện ưu tiên rõ ràng: phát triển phải hài hòa, không đánh đổi chất lượng sống và giá trị văn hóa.

Gần đây nhất, thành phố cũng khẩn trương rà soát 9 khu đất trống ở trung tâm để hình thành công viên, vườn hoa tạm, phục vụ nhu cầu vui chơi, sinh hoạt của người dân trong dịp tết. Cách làm này cho thấy tinh thần hành động: trong lúc chờ các dự án dài hơi, thành phố tạo ra những giải pháp “ngắn hạn nhưng thiết thực”, góp phần cải thiện môi trường sống ngay lập tức.

Cũng từ tinh thần lắng nghe và tiếp thu ý kiến nhân dân, đối với các phản ánh, kiến nghị của người dân bị ảnh hưởng bởi khu đô thị mới Thủ Thiêm, TPHCM đã rà soát toàn diện các quy định liên quan, đặt trong bối cảnh thực tiễn và nguyện vọng chính đáng của người dân. Từ đó, UBND TPHCM ban hành Quyết định 70 bổ sung chính sách, nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân trong khu vực bị ảnh hưởng. Đáng chú ý, cách tiếp cận này hướng tới gỡ vướng bằng chính sách cụ thể để tạo chuyển biến thực chất.

Từ thực tiễn TPHCM, các chuyên gia đánh giá cao những cách làm của thành phố. Để phát huy dân chủ ở cơ sở hơn nữa, GS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về giám sát và phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, cho rằng, phát huy dân chủ phải đặt trong bối cảnh chuyển đổi số, không gian số và xã hội số; dân chủ gắn với tương tác đa chiều giữa nhân dân với chính quyền qua cổng thông tin trực tuyến và mạng xã hội, coi trọng đối thoại. Theo ông, không chỉ mở kênh mà phải chuẩn hóa quy trình tiếp nhận - phân loại - xử lý - phản hồi; công khai tiến độ và trách nhiệm để người dân giám sát, giảm khoảng trống thông tin và "độ trễ” trong giải quyết.

Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Túc cũng cho rằng, đổi mới là yêu cầu sống còn, nhưng phải dựa trên nền tảng “lấy dân làm gốc”, nâng cao chất lượng dân chủ trong Đảng, tăng cường đối thoại để tạo đồng thuận xã hội, bảo đảm chủ trương chính sách thực hiện hiệu quả. Với thành phố lớn, khối lượng cải cách rất lớn: nếu thiếu đối thoại, thiếu cơ chế lắng nghe thực chất, tinh gọn và sắp xếp có thể đạt “tối ưu hiệu quả hoạt động của bộ máy” nhưng chưa chắc đã tối ưu trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp.

Để nâng cao dân chủ trong Đảng gắn với “tự soi, tự sửa”, đại biểu Quốc hội Nguyễn Quang Huân cho rằng, nâng cao dân chủ trong Đảng phải gắn với “tự soi, tự sửa”, mở rộng đối thoại và lấy ý kiến nhân dân trước các quyết sách quan trọng. Thực tế, nhiều kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp về công nghệ số, công nghiệp công nghệ số được tiếp thu nhanh.

Nhìn từ những câu chuyện cụ thể ở cơ sở đến quyết sách cấp thành phố, có thể thấy dân chủ thực chất là kỷ luật, trách nhiệm trong xử lý kiến nghị; là năng lực phản hồi để tạo niềm tin; là sự dám làm, dám chịu trách nhiệm ở nơi gần dân nhất. Trong kỷ nguyên số, dân chủ còn là năng lực tổ chức đối thoại đa chiều, minh bạch hóa tiến trình giải quyết để người dân giám sát được.

Khi dân chủ được thực thi từ việc nhỏ và cụ thể hóa bằng chính sách, đồng thuận xã hội sẽ lan tỏa bền vững. Và chính những kết quả đến nơi đến chốn ấy là nền tảng vững chắc để xây dựng Đảng đạo đức, văn minh - không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng hành động và hiệu quả thực tiễn.