Phóng viên Báo SGGP có cuộc trao đổi với Phó Chủ tịch Thường trực LĐLĐ TPHCM Võ Khắc Thái xoay quanh nội dung này.
PHÓNG VIÊN: Thưa ông, với 80.000 căn NƠXH theo kế hoạch, cấu trúc phân bổ (thuê, thuê mua, mua) được thiết kế ra sao để phù hợp thu nhập thực tế của công nhân?
* Ông VÕ KHẮC THÁI: Thời gian qua, LĐLĐ thành phố đã ký kết biên bản ghi nhớ chiến lược cùng 3 doanh nghiệp với mục tiêu phát triển 80.000 căn NƠXH đến năm 2030, được triển khai trên cơ sở bám sát thực tiễn thu nhập và nhu cầu của công nhân, người lao động. Theo đó, cơ cấu phân bổ dự kiến ưu tiên tỷ trọng lớn cho hình thức thuê và thuê mua, chiếm khoảng 80%, nhằm tạo điều kiện để người lao động có thể tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả.
Đồng thời, LĐLĐ thành phố phối hợp vận động chủ doanh nghiệp có phương án hỗ trợ kinh phí thuê và thực hiện phương án bao tiêu sản phẩm, qua đó hỗ trợ công nhân, người lao động có nhu cầu (thuê, thuê mua) dễ dàng tiếp cận nhà ở. Phần còn lại được bố trí hình thức mua NƠXH với các chính sách tín dụng ưu đãi, lãi suất thấp và thời gian thanh toán linh hoạt. Bên cạnh đó, LĐLĐ thành phố sẽ phối hợp với doanh nghiệp và các cơ quan liên quan xây dựng tiêu chí xét duyệt phù hợp, kiểm soát giá thuê, thuê mua và mua NƠXH ở mức hợp lý, bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng.
* Theo ông, đâu là “điểm nghẽn” lớn nhất khiến cung - cầu NƠXH hiện nay chưa gặp nhau?
* Tôi cho rằng “điểm nghẽn” đầu tiên là quỹ đất dành cho phát triển NƠXH còn hạn chế, đặc biệt tại các khu vực gần khu công nghiệp, khu chế xuất. Thứ hai là cơ chế, thủ tục đầu tư còn mất nhiều thời gian, làm giảm động lực tham gia của doanh nghiệp. Thứ ba là bài toán tài chính, bao gồm nguồn vốn ưu đãi còn chưa đáp ứng đủ và khả năng chi trả của một bộ phận người lao động còn hạn chế.
Bên cạnh đó, việc kết nối cung - cầu đôi lúc chưa hiệu quả, như vị trí dự án chưa phù hợp với nơi làm việc hoặc thông tin tiếp cận chưa đầy đủ. Vì vậy, thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường quỹ đất, cải cách thủ tục và mở rộng các gói tín dụng ưu đãi, nhằm từng bước tháo gỡ các “điểm nghẽn”, đưa NƠXH đến gần hơn với người lao động.
* Thực tế nhiều công nhân “biết có chính sách nhưng không tiếp cận được”?
* Đây cũng là điều chúng tôi rất trăn trở. Chúng tôi đang đẩy mạnh số hóa quy trình đăng ký, xây dựng nền tảng trực tuyến, giúp công nhân có thể dễ dàng tìm hiểu thông tin, đăng ký và theo dõi hồ sơ, hạn chế tình trạng thiếu thông tin hoặc phải đi lại nhiều lần. Đồng thời, các tiêu chí xét duyệt sẽ được công khai, rõ ràng, có hướng dẫn cụ thể để người lao động dễ dàng đối chiếu và chuẩn bị hồ sơ.
LĐLĐ TPHCM sẽ phát huy vai trò của công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp trong việc hỗ trợ, hướng dẫn trực tiếp, xác nhận thông tin và đồng hành cùng người lao động trong suốt quá trình đăng ký, nhằm hạn chế tình trạng hồ sơ bị trả lại hoặc “rớt giữa chặng”.
* Còn giải pháp để bảo đảm NƠXH đến đúng người cần, tránh tình trạng trục lợi, “lệch đối tượng” thì sao, thưa ông?
* Chúng tôi xác định phải kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu xác định đối tượng, xét duyệt đến quản lý sau phân bổ. Trước hết, các tiêu chí thụ hưởng sẽ được quy định cụ thể, công khai, minh bạch, gắn với dữ liệu về thu nhập, tình trạng nhà ở và điều kiện làm việc của người lao động. Việc xét duyệt sẽ có sự tham gia của công đoàn cơ sở, doanh nghiệp và cơ quan quản lý để bảo đảm tính khách quan, đúng đối tượng. Thành phố cũng sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, số hóa dữ liệu, tiến tới liên thông thông tin giữa các cơ quan liên quan nhằm hạn chế khai báo không trung thực, giảm thiểu tình trạng trục lợi chính sách.
Chúng tôi sẽ thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các trường hợp đã được bố trí NƠXH. Mục tiêu là xây dựng một cơ chế kiểm soát xuyên suốt, minh bạch và có trách nhiệm, bảo đảm chính sách NƠXH thực sự đến đúng người, đúng mục tiêu, góp phần ổn định đời sống người lao động.
