Giảm trung gian xăng dầu, tăng trách nhiệm đầu mối

Nguồn cung đủ, bán lẻ thiếu cục bộ

Như Báo SGGP đã thông tin, những ngày gần đây, tại một số địa phương xuất hiện tình trạng cửa hàng xăng dầu nhỏ lẻ bán cầm chừng hoặc tạm nghỉ bán do khó lấy hàng. Trong khi đó, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) khẳng định, tổng nguồn cung trên thị trường không thiếu.

Thực tế tại các cửa hàng cho thấy, vấn đề không hẳn nằm ở lượng xăng dầu của toàn thị trường, mà ở khả năng tiếp cận nguồn hàng của doanh nghiệp ở cuối chuỗi phân phối. Ngoài bất cập về phân bổ chiết khấu trong chuỗi phân phối xăng dầu được xem là nút thắt lớn nhất hiện nay, theo các doanh nghiệp, cơ chế điều hành giá trong nước cũng chưa theo kịp biến động của thị trường thế giới, khiến rủi ro ngày càng dồn về khâu bán lẻ.

Nhiều khi doanh nghiệp vừa đặt hàng, tàu còn đang trên đường vận chuyển thì giá bán lẻ trong nước đã giảm. Hàng cập kho là doanh nghiệp gánh lỗ. Đại diện một cửa hàng thuộc Công ty TNHH Vận tải dầu khí Thanh Huyền (phường Hà Đông, TP Hà Nội) khẳng định, doanh nghiệp bán lẻ ở cuối chuỗi phân phối nên hoàn toàn phụ thuộc vào thương nhân phân phối và doanh nghiệp đầu mối.

Khi hàng về chậm hoặc bị phân bổ hạn chế, doanh nghiệp gần như không thể chủ động nguồn cung; có thời điểm lượng hàng chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu bình thường. Khi nguồn cung khan hiếm, các doanh nghiệp lớn thường ưu tiên hệ thống bán lẻ của mình, còn các cửa hàng nhỏ phải chờ phân bổ nhiều ngày.

Dù thua lỗ kéo dài, phần lớn cửa hàng vẫn không dám đóng cửa vì còn gánh lãi vay, tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên và nhiều chi phí cố định khác. Nếu ngừng kinh doanh, việc mở lại sẽ rất khó do mất khách hàng và thiếu lao động. Ông Đặng Hoài Phương, đại diện Công ty TNHH Xăng dầu Phương Nam Lâm Đồng, cho rằng, nhiều quy định hiện hành đã không còn theo kịp thực tế kinh doanh, khiến phần lớn rủi ro về giá, nguồn cung và tồn kho dồn lên doanh nghiệp bán lẻ.

“Chính phủ cần sớm ban hành nghị định mới theo hướng minh bạch, vận hành theo cơ chế thị trường; phân cấp việc cấp phép đầu mối và thương nhân phân phối về địa phương. Đồng thời, hạn chế tối đa tình trạng giá bán buôn tiệm cận giá bán lẻ khiến mức chiết khấu nhiều thời điểm rơi về 0 đồng, từng bước tạo môi trường ổn định, bảo đảm lợi nhuận hợp lý để hệ thống bán lẻ duy trì hoạt động, chủ động nguồn hàng và phát triển bền vững”, ông Đặng Hoài Phương kiến nghị.

Gỡ điểm nghẽn điều hành giá

Những phản ánh từ doanh nghiệp bán lẻ và kết quả kiểm tra của cơ quan quản lý cho thấy, hiện nay, việc tổ chức chuỗi phân phối trong kinh doanh xăng dầu đang có nhiều bất cập. Đây cũng chính là nội dung trọng tâm được Bộ Công thương đặt ra khi xây dựng dự thảo nghị định mới về kinh doanh xăng dầu.

Ông Trần Hữu Linh cho biết thêm, một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là sẽ cắt giảm tối đa các khâu trung gian trong hệ thống phân phối. Theo đó, các loại hình đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền bán lẻ và thương nhân phân phối sẽ được hợp nhất thành một loại hình thống nhất là “thương nhân phân phối xăng dầu” nhằm rút gọn chuỗi cung ứng từ khâu tạo nguồn đến khâu phân phối.

Cũng liên quan đến dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu, trao đổi với PV Báo SGGP, ông Đặng Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cho hay, điểm đột phá là đổi mới cơ chế điều hành giá theo hướng thị trường. Theo ông, việc điều chỉnh giá định kỳ 7 ngày/lần đã bộc lộ nhiều bất cập khi không theo kịp biến động giá xăng dầu thế giới, khiến doanh nghiệp đầu mối, phân phối và bán lẻ bị động trong xây dựng kế hoạch kinh doanh, chiết khấu nhiều thời điểm giảm về 0 đồng/lít.

Dự thảo nghị định đề xuất trao quyền để doanh nghiệp chủ động quyết định giá bán trong khuôn khổ quản lý của Nhà nước. Khi giá bán phản ánh sát diễn biến thị trường, doanh nghiệp có thể chủ động cân đối nguồn hàng, xây dựng chính sách chiết khấu phù hợp và tính toán hiệu quả kinh doanh thay vì phụ thuộc vào các kỳ điều chỉnh giá. Theo ông Đặng Ngọc Bảo, đây là giải pháp gỡ căn bản nút thắt về cơ chế giá, tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn tạo nguồn, bảo đảm nguồn cung ổn định và thị trường vận hành linh hoạt hơn.