Hoàn thiện chính sách tri ân người có công: Hy sinh năm xưa tiếp tục được đáp lại

Những vết thương hằn sâu

Buổi sáng ở Trung tâm Điều dưỡng Thương binh và Người có công Long Đất (xã Long Hải, TPHCM) bắt đầu từ rất sớm.

Khi nắng vừa chạm những tán cây trong khuôn viên, các y sĩ, điều dưỡng đã có mặt tại từng phòng bệnh. Người đo huyết áp, người thay băng, người hỗ trợ tập phục hồi chức năng, người chuẩn bị từng suất ăn theo chế độ dinh dưỡng riêng.

Các công việc lặp lại mỗi ngày ấy đã trở thành một phần cuộc sống ở nơi chăm sóc những người đã gửi lại một phần thân thể nơi chiến trường.

Trên chiếc xe lăn quen thuộc, ông Nguyễn Duy Minh (66 tuổi), thương binh hạng 1/4, cựu chiến binh từng chiến đấu tại chiến trường K, chậm rãi dạo quanh khoảng sân rợp bóng cây.

Hơn 40 năm trước, một quả mìn đã cướp đi cả hai chân của người lính trẻ khi đang làm nhiệm vụ. Những cơn đau từ di chứng chiến tranh cứ âm ỉ khi trái gió trở trời, nhưng điều người thương binh ấy nhắc nhiều hơn là niềm vui khi tiếp tục được sống, được chứng kiến đất nước ngày càng phát triển.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Tống Đức Bình, Giám đốc Trung tâm Điều dưỡng Thương binh và Người có công Long Đất, phần lớn thương, bệnh binh đang được chăm sóc tại trung tâm đều cao tuổi, mang thương tật nặng cùng nhiều bệnh lý mạn tính do di chứng chiến tranh.

Hiện trung tâm chăm sóc 44 thương binh đến từ nhiều tỉnh, thành. Trong đó, có 14 thương binh bị vết thương sọ não phải quản lý, điều trị đặc biệt; nhiều người bị tổn thương cột sống gắn bó với xe lăn, có người mất hoàn toàn thị lực. Người cao tuổi nhất năm nay 86 tuổi.

Cũng trong những ngày cuối tháng 7, ông Nguyễn Đình Vân (ngụ phường An Khánh, TPHCM) - thương binh hạng 1/4, tỷ lệ tổn thương cơ thể 89% - vừa niềm nở hỏi đoàn đại biểu của TPHCM đến thăm công tác ở đơn vị nào, chỉ ít phút sau, ông lại hỏi đúng câu hỏi ấy.

Di chứng của vết thương thấu não từ chiến dịch Trị Thiên (Quảng Trị) khiến trí nhớ của ông bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Anh Nguyễn Đình Tiến, con trai ông Vân cho biết, những mảnh kim khí còn nằm trong não khiến ông thường xuyên đau đầu, khi nhớ khi quên. Có những ngày ông rành rọt kể về đồng đội và những năm tháng chiến đấu, nhưng lắm lúc không còn kiểm soát cảm xúc của bản thân.

Đằng sau mỗi thương binh là một gia đình đã lặng lẽ đi cùng bao cơn đau, những lần điều trị và cả nỗi buồn lo khi người thân qua đời.

Chính từ những câu chuyện như vậy, nhiều quy định về ưu đãi người có công tiếp tục được rà soát, nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, để tiếp tục hoàn thiện chính sách tri ân.

Để sự tri ân đầy đủ hơn

Ngay trước dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh số 05/2026/UBTVQH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Pháp lệnh được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành ngày 24-7.

Một trong những nội dung được quan tâm là xem xét công nhận liệt sĩ đối với thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên khi từ trần. Quy định mới tháo gỡ những vướng mắc phát sinh nhiều năm qua trong việc xác định nguyên nhân tử vong do vết thương tái phát, và hoàn thiện cơ sở pháp lý để giải quyết chế độ đối với thân nhân.

Nghe thông tin này, anh Nguyễn Đình Tiến đồng tình, chia sẻ: "Gia đình các thương binh nặng luôn mong người thân được chăm sóc chu đáo đến cuối đời. Nếu chính sách được hoàn thiện theo hướng giảm bớt những vướng mắc về hồ sơ, thủ tục, thì rất ý nghĩa, giúp người ở lại yên tâm hơn khi thực hiện các chế độ cho người thân".

Lần sửa đổi này cũng mở rộng và hoàn thiện điều kiện, tiêu chuẩn xem xét công nhận liệt sĩ, thương binh và người hưởng chính sách như thương binh; bổ sung các trường hợp hy sinh khi đấu tranh phòng, chống tội phạm, dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước và nhân dân, ngăn chặn hoặc bắt giữ người có hành vi phạm tội; đồng thời làm rõ nhiều tiêu chí còn có cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.

Với những người đã dành tuổi trẻ cho độc lập của Tổ quốc, mỗi điều chỉnh về chính sách đều mang ý nghĩa của một sự ghi nhận và tri ân, để hy sinh năm xưa tiếp tục được đáp lại bằng những quyền lợi thiết thực, kịp thời và phù hợp hơn với thực tiễn cuộc sống.