Chương trình Chuyển động 24 của VTV1 ngày 11-7 đã phát một clip báo động tình trạng thiếu hiểu biết kiến thức lịch sử của học sinh.
Phóng viên của chương trình đã hỏi một số học sinh (độ tuổi khoảng bậc THCS) về nhân vật lịch sử Quang Trung - Nguyễn Huệ. Cả 7 học sinh được hỏi đều chưa nhớ chính xác hoặc hiểu sai hoàn toàn về vua Quang Trung. Có em cho rằng Quang Trung và Nguyễn Huệ là hai bố con, có em nói đây là hai anh em, là bạn chiến đấu…(!?). Một học sinh khác lại có câu trả lời “giật mình” ông Nguyễn Du chính là ông Quang Trung. Chỉ có một học sinh hiểu đúng rằng Quang Trung - Nguyễn Huệ là cùng một người. Trong khi đó, sách giáo khoa lịch sử từ tiểu học đều nhắc đến trận chiến Ngọc Hồi - Đống Đa của nghĩa quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ (vua Quang Trung) chỉ huy đánh thắng quân Thanh vào thế kỷ 18.
Những người xem clip đều không khỏi giật mình, lo lắng và buồn lòng. Lâu nay, tình trạng học sinh chán học sử trong nhà trường đã được báo động. Đã không ít hội thảo bàn về việc này. Nhiều ý kiến của các nhà giáo dục, nhà sử học cũng đã lên tiếng về thực trạng đáng buồn này. Báo chí tốn không ít giấy mực về câu chuyện học sinh chán sử. Những hệ lụy của việc thế hệ trẻ không hiểu biết về lịch sử dân tộc cũng đã được đem ra bàn thảo nhiều. Ngành giáo dục và Hội Khoa học lịch sử cũng đã từng ngồi với nhau để bàn giải pháp vực dậy lòng yêu thích môn sử của học sinh. Đã có một số giải pháp được triển khai như: tổ chức giải thưởng quốc gia dành cho học sinh giỏi sử; đổi mới cách ra đề thi môn sử theo hướng “không yêu cầu học sinh nhớ máy móc dữ kiện, số liệu; chỉ cần học sinh nhớ và hiểu bản chất các sự kiện lịch sử của dân tộc”. Thế nhưng, chỉ với các biện pháp đó là chưa đủ. Vì vậy thực tế dẫn đến là tình trạng được phản ánh trong clip mà VTV1 vừa phát.
Sự thật về việc học sinh chán sử cũng được thể hiện rất rõ trong kỳ thi THPT quốc gia năm 2015 vừa qua, khi mà cả nước có hơn 1 triệu học sinh đăng ký thi, nhưng chỉ có trên 150.000 thí sinh chọn thi môn sử. Môn sử cũng làm nên hiện tượng một số phòng thi chỉ có 1 thí sinh duy nhất dự thi; thậm chí nhiều hội đồng thi trắng thí sinh thi môn sử. Nỗi buồn môn sử không chỉ thể hiện qua bóng dáng của kỳ thi, mà trong đời sống cũng có không ít những người trẻ tuổi không hiểu gì về lịch sử dân tộc.
Trước câu chuyện này, nhiều người quy ngay trách nhiệm dạy và học sử trong nhà trường, chỉ thẳng: “Tất cả những gì học sinh không biết, chưa hiểu về sử là do thầy cô”. Sự thật, hầu hết các em học sinh khi được hỏi đều cho rằng môn sử khó học, khó nhớ vì khô khan, nhiều dữ liệu. Đây là bài toán mà ngành giáo dục sẽ phải khắc phục cho được trong lần đổi mới chương trình - sách giáo khoa lần này để không chỉ môn sử, mà các môn học xã hội khác đều trở nên hấp dẫn hơn. Nhưng cũng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, không thể đổ lỗi hết cho nhà trường trong câu chuyện này. Đó còn là trách nhiệm của xã hội, của gia đình. Không thể chấp nhận mãi tình trạng bật tivi lên thì thấy ngay phim sử Trung Quốc, sử Hàn, khiến cho nhiều người có thể không biết các nhân vật lịch sử của Việt Nam Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Quang Trung... nhưng lại biết vanh vách các nhân vật trong văn học sử của Trung Quốc như: Võ Tòng, Cao Cầu, Khổng Minh, Quan Vân Trường. Và cũng với cách truyền thông của xã hội hiện nay, học sinh tiểu học không biết các nhân vật lịch sử dân tộc nhưng lại biết rất rõ về sao Kpop, sao phim Hàn hay các nhân vật bà Tưng, Sơn Tùng M-TP, ca sĩ Lệ Rơi... Vậy trách nhiệm của xã hội, của truyền thông, của các bậc cha mẹ học sinh ở đâu trong việc giáo dục truyền thống, trang bị kiến thức cho con trẻ? Nỗi buồn môn sử không phải chỉ là trách nhiệm của riêng ngành giáo dục!
PHAN THẢO
