Đưa đọc sách thành môn học tự chọn: Quy định cụ thể khung chương trình

Trang bị kỹ năng đọc cho học sinh

Tại lớp 2/2, Trường Tiểu học Đống Đa (phường Tân Hòa, TPHCM), trong tiết đọc mở rộng môn Tiếng Việt với chủ đề “Đọc một truyện về Bác Hồ”, cô Nguyễn Thu Quỳnh tổ chức hoạt động theo trình tự rõ ràng. Từ các câu hỏi gợi mở về cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh, học sinh được giới thiệu 7 câu chuyện và tự lựa chọn nội dung mình ấn tượng nhất. Phạm Nguyễn Trâm Anh, học sinh lớp 2/2, cho biết: “Con đọc 2 lần, lần đầu đọc nhanh để hiểu nội dung câu chuyện. Lần hai thì đọc chậm để ghi nhớ các chi tiết và hiểu ý nghĩa. Sau đó, cô phát cho mỗi bạn một phiếu nhật ký đọc sách để ghi lại lời nói và việc làm của các nhân vật mà mình tâm đắc”. Nhiều học sinh thổ lộ, việc đọc các câu chuyện ngoài sách giáo khoa không chỉ bổ sung kiến thức mà còn rèn kỹ năng tìm kiếm thông tin, bồi đắp cảm xúc.

Cùng cách tiếp cận tương tự, tại lớp 4/2 Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Sài Gòn, TPHCM), hoạt động đọc sách được triển khai theo chủ điểm “Thế giới quanh ta”. Học sinh được giao nhiệm vụ tìm đọc tài liệu về một công trình kiến trúc hoặc danh lam thắng cảnh, sau đó ghi chép thông tin chính vào “nhật ký đọc sách” cá nhân. Không khí lớp học trở nên sôi nổi khi các em lần lượt chia sẻ với bạn bè những nội dung đã tìm hiểu.

Thầy Hồ Linh Trung, giáo viên chủ nhiệm lớp 4/2 Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, bày tỏ, việc được chia sẻ với bạn bè những nội dung đã đọc giúp học sinh rèn kỹ năng đọc hiểu, ghi nhớ kiến thức, làm việc nhóm, thuyết trình. Nhờ vậy, đọc sách không dừng lại là hoạt động của môn Tiếng Việt mà qua đó bổ sung kiến thức của nhiều môn học khác.

Phát triển hiệu quả văn hóa đọc

Cô Ngô Thị Mỹ Linh, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đống Đa, cho hay, theo khung chương trình giáo dục phổ thông bậc tiểu học, mỗi lớp có ít nhất 2 tiết đọc sách mỗi học kỳ, gồm một tiết đọc mở rộng ở môn Tiếng Việt và một tiết lồng ghép trong các môn học khác. Ngoài ra, giáo viên phối hợp với nhân viên thư viện tổ chức thêm các tiết đọc theo thời khóa biểu riêng; học sinh cũng có thể đọc sách vào giờ ra chơi hoặc tại tủ sách lớp học.

Do được triển khai với nhiều hình thức, hoạt động đọc sách mang tính linh hoạt, phụ thuộc vào cách tổ chức của từng giáo viên và chủ yếu dừng ở nhận xét, khuyến khích. Đây cũng là cơ sở để nhiều giáo viên ủng hộ việc đưa đọc sách thành môn học tự chọn. Theo đó, vấn đề không chỉ là tăng thời lượng mà là xây dựng một chương trình có hệ thống, với mục tiêu rõ ràng theo từng khối lớp và cách đánh giá cụ thể, gắn với quá trình và sản phẩm học tập của học sinh.

Cô Nguyễn Thu Quỳnh gợi mở, nếu phát triển đọc sách thành môn học tự chọn trong nhà trường, Bộ GD-ĐT cần quy định khung chương trình cụ thể với hệ thống chủ đề có tính liên thông giữa các khối lớp, cấp học, đồng thời hướng dẫn ngữ liệu đọc phù hợp học sinh từng khối lớp. Chẳng hạn, học sinh khối 1, 2 đọc văn bản ngắn, từ vựng đơn giản; khối 4, 5 và các cấp học lớn hơn đọc ngữ liệu dài, tăng cường vốn từ chuyên môn học thuật.

Ở góc độ khác, thầy Nguyễn Thành Tín, Khối trưởng khối 4, Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, đề xuất, cần có hướng dẫn linh hoạt đối với việc đánh giá hoạt động đọc sách của học sinh. Cụ thể, đánh giá có thể đa dạng thông qua nhiều hình thức khác nhau như: tổ chức cho học sinh chia sẻ nội dung sách theo nhóm học tập, chia sẻ qua phiếu nhật ký đọc sách, tranh ảnh, sử dụng công nghệ làm sản phẩm video… “Tôi nghĩ quan trọng là sau khi đọc sách, các em có duy trì thói quen đọc sách thường xuyên hay không, được khơi gợi những suy nghĩ gì. Do vậy, không nên xem đọc sách là hoạt động đơn lẻ mà cần kết hợp, lồng ghép trong nhiều hoạt động giáo dục, môn học khác nhằm giúp học sinh nâng cao nhận thức, rèn kỹ năng đọc và diễn đạt hiệu quả”, thầy Nguyễn Thành Tín nêu ý kiến.