Áp lực từ thị trường lớn
Theo ông Bùi Chí Tình, Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, thành phố đang khẩn trương xây dựng Đề án kiểm soát thực phẩm an toàn giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu cốt lõi là hình thành một thị trường minh bạch, nơi thực phẩm an toàn được tạo điều kiện tối đa để gia nhập thị trường, trong khi các sản phẩm không đạt chuẩn sẽ từng bước bị loại bỏ.
Một trong những lĩnh vực được thành phố đặc biệt quan tâm là bữa ăn học đường. Hiện TPHCM có khoảng 3.500 trường học với hơn 2,6 triệu học sinh. Việc phục vụ hàng triệu suất ăn mỗi ngày đã tạo nên một chuỗi cung ứng thực phẩm quy mô lớn, với nguồn hàng đến từ nhiều địa phương. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác kiểm soát an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM, cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay là người tiêu dùng chưa có đủ công cụ để nhận diện sản phẩm thực sự an toàn giữa vô số sản phẩm tương đồng trên thị trường. Thực tế, không ít doanh nghiệp đã đầu tư sản xuất theo tiêu chuẩn cao nhưng lại gặp khó khăn khi phải cạnh tranh với những sản phẩm giá rẻ, thiếu minh bạch về nguồn gốc. Từ thực tế đó, chương trình “Tick xanh trách nhiệm” đã được triển khai nhằm tạo cơ chế nhận diện trực quan cho người tiêu dùng, đồng thời thiết lập nền tảng chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống phân phối để nâng cao trách nhiệm của nhà cung cấp. Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, không chỉ là câu chuyện kinh tế thuần túy, đây còn là trách nhiệm lớn đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Kiểm soát từ nguồn để có chuỗi thực phẩm an toàn
Nhìn nhận về vấn đề này, ông Vũ Dương Quân, Trưởng ban Quản lý hệ thống bán lẻ SATRA, khẳng định yêu cầu của người tiêu dùng hiện nay đã thay đổi rất nhanh. Nếu trước đây các đơn vị chủ yếu cạnh tranh về giá cả, thì hiện nay tính minh bạch, khả năng truy xuất và độ an toàn của sản phẩm mới là yếu tố quyết định.
Từ thực tiễn vận hành hệ thống phân phối, SATRA đang từng bước xây dựng mô hình chuỗi giá trị thực phẩm an toàn khép kín dựa trên năng lực của các đơn vị thành viên trong hệ sinh thái. Trong đó, Công ty cổ phần Việt Nam kỹ nghệ súc sản (Vissan) giữ vai trò chủ lực về công nghệ giết mổ, chế biến thực phẩm; Công ty Phát triển kinh tế Duyên Hải (Cofidec) cung ứng các mặt hàng nông thủy sản chế biến; còn chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền đóng vai trò cửa ngõ tiếp nhận và kiểm soát nguồn hàng thực phẩm tươi sống quy mô lớn của thành phố.
Là đơn vị hạt nhân trong chuỗi, ông Lê Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Vissan, cho biết, doanh nghiệp đang kiên trì theo đuổi mô hình chuỗi thực phẩm an toàn từ trang trại đến bàn ăn. Chất lượng sản phẩm được kiểm soát nghiêm ngặt, xuyên suốt từ nguồn nguyên liệu, sản xuất, kiểm nghiệm, bảo quản cho đến khâu phân phối. Theo ông Tuấn, niềm tin của người tiêu dùng không đến từ những cam kết quảng bá suông mà phải được xây dựng trên nền tảng, quy trình rõ ràng, dữ liệu minh bạch và sự giám sát chặt chẽ trong từng công đoạn.
Hiện tại, nguồn nguyên liệu của Vissan được tuyển chọn khắt khe từ các trang trại đạt tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời được kiểm soát đồng bộ theo nhiều hệ thống quản lý chất lượng quốc tế danh tiếng như ISO:9001, HACCP, ISO:22000 và FSSC 22000. Bên cạnh đó, phòng kiểm nghiệm của doanh nghiệp cũng đã đạt chuẩn ISO:17025, phục vụ việc kiểm tra nghiêm ngặt các chỉ tiêu vi sinh, lý hóa và an toàn thực phẩm trước khi xuất xưởng. Đặc biệt, thông qua mã QR in trên bao bì sản phẩm, người tiêu dùng có thể dễ dàng tra cứu toàn bộ thông tin cần thiết trong hành trình lưu thông hàng hóa.
Từ hệ thống cung ứng thực phẩm của các đơn vị thành viên, SATRA đang mở rộng hoạt động sang lĩnh vực bữa ăn học đường thông qua hợp tác với Công ty Laris. Mô hình này kết nối các khâu từ cung ứng nguyên liệu, vận chuyển, bảo quản, chế biến đến cung cấp suất ăn cho học sinh, góp phần nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc thực phẩm.
Theo ông Vũ Dương Quân, mục tiêu của chương trình không chỉ dừng lại ở tiêu chí ăn sạch mà còn hướng đến ăn khỏe. Các đơn vị trong hệ sinh thái đang phối hợp chặt chẽ để xây dựng thực đơn khoa học, cân bằng dinh dưỡng và tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc. Giải pháp này giúp nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý có thể dễ dàng theo dõi toàn bộ vòng đời của một suất ăn.
Việc kiểm soát xuyên suốt từ nguồn nguyên liệu đến bữa ăn cuối cùng cũng phản ánh xu hướng đang ngày càng rõ nét trên thị trường thực phẩm, khi yêu cầu về chất lượng, an toàn và tính minh bạch không còn dừng ở sản phẩm đầu ra mà được đặt ra đối với toàn bộ chuỗi cung ứng. Điều này cho thấy, năng lực kiểm soát chuỗi cung ứng, khả năng truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch đang ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng đối với sức cạnh tranh của doanh nghiệp thực phẩm. Những chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, sản xuất, logistics đến hệ thống phân phối và bếp ăn tập thể không chỉ góp phần nâng cao chất lượng thực phẩm mà còn củng cố niềm tin của người tiêu dùng, hướng tới tiêu dùng bền vững.
