Người tiêu dùng đòi hỏi nhiều hơn từ sản phẩm
Tại các siêu thị, cửa hàng tiện lợi hay sàn thương mại điện tử, những thông tin liên quan đến nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng và quy trình sản xuất ngày càng được NTD quan tâm. Nếu trước đây giá cả thường là yếu tố quyết định, thì hiện nay nhiều khách hàng sẵn sàng dành thời gian tìm hiểu kỹ hơn về sản phẩm trước khi đưa ra lựa chọn. Theo các chuyên gia tại hội thảo Hộ chiếu xanh cho thực phẩm Việt, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang dịch chuyển từ “ăn ngon” sang “ăn an toàn” và tiến tới “ăn có trách nhiệm”. NTD không chỉ quan tâm đến hương vị hay giá bán mà còn chú ý đến các yếu tố liên quan đến sức khỏe, môi trường, trách nhiệm xã hội và tính minh bạch của sản phẩm.
Tuy nhiên, phần lớn NTD không có điều kiện trực tiếp kiểm chứng toàn bộ quá trình sản xuất. Họ khó có thể biết sản phẩm được nuôi trồng, chế biến hay bảo quản như thế nào trước khi xuất hiện trên quầy hàng. Trong bối cảnh đó, các chứng nhận, tiêu chuẩn và hệ thống kiểm soát chất lượng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng niềm tin thị trường. Ông Hoàng Văn Việt, Chủ tịch Cộng đồng doanh nhân trí thức toàn cầu (GIBA), cho rằng, các chứng nhận đang trở thành “ngôn ngữ chung” giữa doanh nghiệp và NTD. Thông qua những tiêu chuẩn được kiểm chứng, người mua có thêm cơ sở để đánh giá sản phẩm mà không cần trực tiếp theo dõi toàn bộ chuỗi sản xuất.
Xu hướng này không chỉ xuất hiện tại các thị trường xuất khẩu như EU, Mỹ hay Nhật Bản mà đang hiện diện ngày càng rõ tại Việt Nam. Các yêu cầu liên quan đến truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và minh bạch thông tin được NTD quan tâm nhiều hơn trong quyết định mua sắm. Sau những vụ việc liên quan đến thực phẩm thời gian qua, yếu tố niềm tin ngày càng trở thành một trong những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn hàng hóa. Ông Vũ Dương Quân, Trưởng ban Quản lý hệ thống bán lẻ, cho biết, doanh nghiệp đang ghi nhận rõ sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng. Nếu trước đây, giá cả và khả năng đáp ứng nguồn cung là những yếu tố được quan tâm hàng đầu thì hiện nay NTD đặt ra nhiều yêu cầu hơn với chất lượng, độ an toàn và tính minh bạch của sản phẩm.
Tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng
Sự thay đổi từ phía NTD đang tạo ra áp lực mới đối với toàn bộ chuỗi cung ứng. Không chỉ nhà sản xuất, các doanh nghiệp thương mại và hệ thống phân phối cũng phải điều chỉnh quy trình lựa chọn hàng hóa theo hướng chặt chẽ hơn.
Là đơn vị kết nối với hàng ngàn nhà cung cấp trong nhiều lĩnh vực, từ thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến đến hàng tiêu dùng thiết yếu, SATRA cho biết các tiêu chí đánh giá nhà cung cấp hiện đã mở rộng đáng kể so với trước. Bên cạnh năng lực cung ứng và giá thành, doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến hồ sơ pháp lý, khả năng truy xuất nguồn gốc, hệ thống quản lý chất lượng và mức độ tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm.
Ông Lâm Quốc Thanh, Tổng Giám đốc SATRA, cho rằng, yêu cầu của thị trường hiện nay không dừng ở việc có đủ hàng hóa để bán mà là khả năng bảo đảm chất lượng trong toàn bộ quá trình cung ứng. Điều này đòi hỏi hệ thống phân phối phải tham gia sâu hơn vào quá trình lựa chọn, đánh giá và đồng hành cùng nhà cung cấp để duy trì các tiêu chuẩn chung.
Xu hướng này cũng được ghi nhận tại nhiều doanh nghiệp sản xuất thực phẩm. Ông Lê Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Vissan, cho biết, những năm gần đây, yêu cầu của NTD, các trường học, bếp ăn tập thể và hệ thống phân phối đối với thực phẩm ngày càng khắt khe hơn. Bên cạnh chất lượng sản phẩm, đơn vị cung ứng còn phải chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất, khả năng kiểm soát an toàn thực phẩm và tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Theo ông Tuấn, để đáp ứng xu hướng này, Vissan đã đầu tư xây dựng mô hình chuỗi khép kín Feed - Farm - Food (3F), kiểm soát từ khâu chăn nuôi,giết mổ, chế biến đến phân phối. Doanh nghiệp đồng thời tăng cường năng lực kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế nhằm bảo đảm sản phẩm đến tay NTD đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về an toàn, chất lượng và minh bạch thông tin.
Ghi nhận từ thị trường cho thấy áp lực nâng chuẩn đang lan rộng từ NTD đến nhà bán lẻ, nhà phân phối và tiếp tục truyền lại doanh nghiệp sản xuất. Trong bối cảnh đó, việc đầu tư cho chất lượng, tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng và minh bạch hóa thông tin sản phẩm đang trở thành xu hướng được nhiều doanh nghiệp lựa chọn để đáp ứng yêu cầu mới của thị trường. “Các tiêu chuẩn về chất lượng, minh bạch thông tin và trách nhiệm trong sản xuất đang ngày càng được thị trường coi trọng. Đây không chỉ là lợi thế cạnh tranh mà đang dần trở thành yêu cầu cần thiết để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng hiện đại”, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TPHCM khẳng định.
