Xây dựng chuỗi giá trị: Nâng sức cạnh tranh ngành thực phẩm

Chuỗi giá trị trở thành lợi thế cạnh tranh

Trong nhiều năm, ngành chế biến lương thực thực phẩm phát triển chủ yếu dựa trên lợi thế về nguồn nguyên liệu và năng lực sản xuất. Tuy nhiên, khi các tiêu chuẩn thương mại toàn cầu liên tục được nâng lên, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở sản lượng mà chuyển sang khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị. “Các thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội và kiểm soát phát thải trong quá trình sản xuất. Ngay thị trường nội địa, người tiêu dùng cũng ngày càng quan tâm đến chất lượng, độ an toàn và tính minh bạch của sản phẩm. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm soát đồng bộ từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, bảo quản, logistics đến hệ thống phân phối”, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp Hội Lương thực thực phẩm TPHCM, chia sẻ.

Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất trực tiếp, ông Lê Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty CP Việt Nam Kỹ nghệ súc sản (Vissan), cho biết, doanh nghiệp đang phát triển chuỗi thực phẩm theo mô hình Feed - Farm - Food (từ trang trại đến bàn ăn) nhằm kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm cuối cùng. Theo ông Tuấn, việc xây dựng chuỗi liên kết khép kín không chỉ giúp bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc mà còn tạo nền tảng để nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

Thực tế này cũng lý giải vì sao Chiến lược phát triển ngành chế biến lương thực thực phẩm của TPHCM vừa nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công nghệ vừa đặt mục tiêu hình thành các chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Thay vì phát triển từng doanh nghiệp riêng lẻ, thành phố hướng đến xây dựng các hệ sinh thái liên kết giữa vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến, logistics và hệ thống phân phối.

Doanh nghiệp đầu tàu giữ vai trò kết nối

Nếu chuỗi giá trị là nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh thì các doanh nghiệp đầu tàu chính là lực lượng tổ chức và kết nối các mắt xích trong chuỗi. Bên cạnh năng lực sản xuất, doanh nghiệp cần có khả năng liên kết vùng nguyên liệu, đầu tư chế biến, phát triển logistics và mở rộng hệ thống phân phối để tạo nên một chuỗi vận hành đồng bộ.

Là doanh nghiệp thương mại chủ lực của TPHCM, SATRA hiện sở hữu hệ sinh thái doanh nghiệp hoạt động ở nhiều công đoạn của chuỗi giá trị thực phẩm. Trong đó, Công ty Vissan phát triển chuỗi chăn nuôi, giết mổ, chế biến và phân phối thực phẩm; Công ty Phát triển kinh tế Duyên Hải (Cofidec) có thế mạnh về chế biến thủy sản xuất khẩu; còn hệ thống bán lẻ và logistics của SATRA đảm nhiệm vai trò kết nối sản phẩm đến thị trường. Theo ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Cofidec, đối với doanh nghiệp chế biến thủy sản, khả năng truy xuất nguồn gốc, kiểm soát an toàn thực phẩm và minh bạch thông tin đang trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì thị trường xuất khẩu. Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp không những cần đầu tư công nghệ mà còn tăng cường liên kết với vùng nguyên liệu và các đơn vị trong chuỗi cung ứng nhằm bảo đảm chất lượng đồng nhất của sản phẩm. Ở góc độ phát triển hệ sinh thái, ông Lâm Quốc Thanh, Tổng Giám đốc SATRA, cho biết, tổng công ty sẽ tiếp tục phát huy lợi thế của doanh nghiệp thành viên, đẩy mạnh đầu tư logistics, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng.