Hình thành chuỗi giá trị
Sau hợp nhất, TPHCM hội tụ trong cùng một không gian kinh tế hệ thống khu công nghiệp, đô thị quy mô lớn, trung tâm thương mại cùng mạng lưới logistics và cảng biển nước sâu. Đây chính là nền tảng vững chắc để thành phố tái cấu trúc không gian phát triển, kết nối nhịp nhàng từ sản xuất đến lưu thông, phân phối và thị trường tiêu thụ. Theo ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, việc hợp nhất không chỉ mở rộng địa giới hành chính mà còn hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu - phát triển, công nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ đến logistics, cảng biển và năng lượng. Để những lợi thế này trở thành động lực tăng trưởng, thành phố cần tăng cường liên kết giữa công nghiệp, thương mại, logistics, tài chính và dịch vụ, thay vì để từng lĩnh vực phát triển riêng lẻ.
Xu hướng này đã được TPHCM từng bước thúc đẩy thông qua các mô hình hợp tác giữa những doanh nghiệp chủ lực. Điển hình như Liên minh Thương hiệu Sài Gòn (gồm Trường Đại học Sài Gòn, Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn TNHH MTV - SATRA, Saigontourist Group, Saigon Co.op và Saigonbank) đã kết nối các nguồn lực về tri thức, thương mại, phân phối, dịch vụ và tài chính trong cùng một hệ sinh thái. Trong đó, SATRA và Becamex Group đã thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược, mở rộng liên kết sang lĩnh vực hạ tầng công nghiệp, đô thị và logistics. Nếu SATRA có thế mạnh về thương mại, phân phối và logistics, thì Becamex sở hữu hệ sinh thái khu công nghiệp, khu đô thị cùng mạng lưới dịch vụ đồng bộ. Sự kết nối này tạo điều kiện hình thành chuỗi liên hoàn từ sản xuất, lưu thông đến phân phối và tiêu dùng. Ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng Giám đốc Becamex Group, cho biết, việc đưa hệ thống thương mại và logistics của SATRA vào các khu công nghiệp, khu đô thị không chỉ hỗ trợ hoạt động sản xuất mà còn đáp ứng nhu cầu mua sắm, dịch vụ của người lao động và cư dân, góp phần nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Ở chiều ngược lại, hệ sinh thái công nghiệp - đô thị của Becamex cũng mở ra không gian phát triển mới cho SATRA. Theo ông Lâm Quốc Thanh, Tổng Giám đốc SATRA, với thế mạnh từ hệ thống Centre Mall, Satra Mart, hàng trăm cửa hàng Satrafoods, chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền và các đơn vị sản xuất như Vissan, Cofidec, CJ Cầu Tre…, SATRA đang tham gia chuỗi từ sản xuất, chế biến đến phân phối hàng hóa. Trong giai đoạn mới, tổng công ty tập trung chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển logistics thông minh nhằm nâng cao năng lực điều phối chuỗi cung ứng.
Sự hợp tác giữa SATRA và Becamex vì vậy không dừng ở việc mở rộng thị trường cho mỗi doanh nghiệp, mà còn hướng đến kết nối hạ tầng công nghiệp với thương mại, logistics và thị trường tiêu thụ, qua đó giảm chi phí chuỗi cung ứng và nâng cao hiệu quả khai thác không gian phát triển mới của thành phố.
Không gian phát triển mới đã được mở ra, nhưng động lực tăng trưởng chỉ hình thành khi các nguồn lực được kết nối và vận hành hiệu quả. Trong tiến trình đó, vai trò của doanh nghiệp đầu tàu không những được đo bằng doanh thu, lợi nhuận hay thị phần, mà còn ở khả năng tổ chức chuỗi giá trị, huy động nguồn lực xã hội và tạo cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp khác. Đây là nền tảng để TPHCM chuyển lợi thế về quy mô thành năng lực cạnh tranh và động lực tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.
Mở rộng vai trò dẫn dắt
Việc hình thành các chuỗi liên kết càng trở nên cần thiết khi TPHCM đặt mục tiêu duy trì vai trò đầu tàu kinh tế và hướng tới tăng trưởng hai con số. Tại cuộc họp với lãnh đạo UBND TPHCM vừa qua, Thứ trưởng Bộ Công thương Phan Thị Thắng cho biết, TPHCM tiếp tục là trung tâm sản xuất, thương mại và xuất nhập khẩu lớn nhất cả nước, đóng góp khoảng 46% tổng thu ngân sách, chiếm khoảng 15,2% kim ngạch xuất khẩu; tỷ lệ xuất khẩu trên GRDP đạt khoảng 62%. Kim ngạch xuất khẩu đạt 47,31 tỷ USD, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ tiếp tục giữ vai trò chủ lực… Theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng, để duy trì đà tăng trưởng, thành phố cần tiếp tục đổi mới xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, mở rộng thị trường mới, phát triển sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn mới của thị trường. Đồng thời phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và giảm chi phí logistics. Đây cũng là điều kiện để các doanh nghiệp đầu tàu tổ chức lại chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo PGS-TS Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn phát triển đột phá Trường Đại học Sài Gòn, để duy trì vai trò đầu tàu và hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, TPHCM cần hình thành lực lượng doanh nghiệp đủ mạnh, có khả năng dẫn dắt thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước, quốc tế. Các doanh nghiệp chủ lực không thể tiếp tục phát triển riêng lẻ mà cần tăng cường liên kết, khai thác thế mạnh bổ trợ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực sẵn có.
Thực tế, Liên minh Thương hiệu Sài Gòn hay mô hình hợp tác SATRA - Becamex chính là minh chứng cho sự chuyển dịch từ phát triển đơn lẻ sang phát triển theo hệ sinh thái. Nếu được triển khai đồng bộ, những mô hình này sẽ trở thành “thỏi nam châm” thu hút các doanh nghiệp công nghệ, tài chính và logistics cùng tham gia. Khi đó, doanh nghiệp đầu tàu không chỉ mở rộng thị trường cho chính mình mà còn tạo nền tảng chung để hình thành những chuỗi giá trị quy mô lớn hơn.
