Sàn giao dịch được thí điểm trong bối cảnh dư luận đặc biệt quan tâm đến vấn đề an toàn thực phẩm. Chỉ tính riêng tại thị trường TPHCM, mỗi ngày tiêu thụ từ 13.000 đến 14.000 con heo, thị trường trị giá hơn 25.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là nguồn thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong bữa ăn của người dân thành phố.
Tuy vậy, phần lớn lượng thịt vẫn lưu thông qua chuỗi trung gian dài, từ trang trại, thương lái, cơ sở giết mổ, chợ đầu mối rồi mới tới tiểu thương và người tiêu dùng. Chuỗi cung ứng càng nhiều tầng nấc, nguy cơ lẫn lộn chất lượng càng lớn và việc truy trách nhiệm khi xảy ra sự cố càng trở nên khó khăn.
Vì vậy, sự ra đời của sàn giao dịch được kỳ vọng góp phần minh bạch hóa thị trường. Hàng hóa giao dịch chủ yếu là heo mảnh sau giết mổ đạt tiêu chuẩn, có kiểm soát thú y và thông tin truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Người bán và người mua thực hiện giao dịch qua hệ thống điện tử, giá cả được niêm yết công khai thay vì chủ yếu thương lượng trực tiếp như lâu nay tại các chợ đầu mối. Khi thông tin được chuẩn hóa và cập nhật liên tục, thị trường có thêm một kênh tham chiếu về giá và chất lượng, giúp hoạt động mua bán trở nên minh bạch hơn.
Không giống cảnh mua bán chớp nhoáng ở chợ truyền thống, nơi giá cả nhiều khi hình thành theo quan hệ quen biết và kinh nghiệm, sàn giao dịch đặt dữ liệu làm nền tảng. Mỗi lô hàng đều có thông tin về trang trại, cơ sở giết mổ, thời gian kiểm dịch và tiêu chuẩn kiểm soát. Khi mọi giao dịch được ghi nhận trên hệ thống, thị trường dần hình thành mức giá tham chiếu rõ ràng cho toàn bộ chuỗi cung ứng, từ người chăn nuôi đến đơn vị phân phối.
Đối với người chăn nuôi, sàn giao dịch mở thêm con đường tiếp cận thị trường ổn định và minh bạch hơn. Muốn đưa sản phẩm lên sàn, trang trại phải tuân thủ quy trình chăn nuôi an toàn, kiểm dịch đầy đủ và bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Điều này tạo áp lực buộc ngành chăn nuôi chuyển dần sang sản xuất chuyên nghiệp, giảm phụ thuộc vào thương lái trung gian. Các cơ sở giết mổ phải nâng cấp điều kiện vệ sinh, hoàn thiện hồ sơ kiểm soát thú y nếu muốn tham gia chuỗi cung ứng mới.
Sàn giao dịch thịt heo dù không phải “chiếc đũa thần” có thể thay đổi cục diện thị trường tức thì, nhưng chính là nút thắt để minh bạch hóa ngành chăn nuôi. Trong bối cảnh chợ đầu mối và mạng lưới tiểu thương vẫn giữ vai trò huyết mạch tại các khu dân cư, sự ra đời của sàn giao dịch sẽ hiện thực hóa hành trình “từ trang trại đến bàn ăn” một cách bài bản.
Theo đó, sàn đóng vai trò hạt nhân cung ứng, kết nối trực tiếp với siêu thị và hệ thống phân phối truyền thống, giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện và tin dùng sản phẩm sạch. Để chuỗi giá trị này vận hành hiệu quả, mọi mắt xích từ đầu vào đến đầu ra phải được kiểm soát nghiêm ngặt, kiên quyết xử lý tình trạng trà trộn hàng giả để bảo chứng cho thực phẩm an toàn. Song hành với đó, công tác hậu kiểm từ khâu giết mổ đến lưu thông cần tiếp tục được siết chặt, nhằm triệt tiêu hoàn toàn “đất sống” của thịt bẩn.
