Món quà đầu năm của GS-TS Mai Quốc Liên

Mẹ khuyên: “Đi cho biết đó biết đây/ Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn”(ca dao). Bạn bè nhắn nhủ: “Cứ đi cứ đi trời xanh hơn” (Phạm Tiến Duật). Và nhà thơ phát hiện: “Mặt trời đến mỗi ngày như khách lạ/Gặp mỗi mặt người đều muốn ghé môi hôn” (Chế Lan Viên)… Tôi vẫn đi và đến những vùng quê, gặp những con người mà thấy mà học được bao điều…

Báo chí (báo viết, báo nói, báo hình, báo mạng…) ngày nay nhiều tới mức chỉ nguyên tên báo, đọc cả ngày vẫn không xuể. Tác giả thơ thì thôi, nhiều tới mức không ai nhớ hết tên và dù có bài thơ hay, tứ thơ đẹp… cũng khó tìm kiếm. 

Trung tâm nghiên cứu quốc học và tạp chí Hồn Việt do GS-TS-nhà thơ Mai Quốc Liên chủ xướng, trong cơn bão kinh doanh bị đẩy vào tình trạng ngập lặn nhưng sức sống vẫn mãnh liệt. Đầu năm gặp gỡ GS-TS-nhà thơ Mai Quốc Liên, chúng tôi vui nói: “Xin cám ơn thầy (Mai Quốc Liên), cám ơn các bạn và cả cô văn thư xinh đẹp có giọng dịu nhẹ…”. Ông học trước chúng tôi và có tài. Bởi vì thời đó sinh viên được chọn về Viện Văn học là những người xuất sắc. Chúng tôi luôn gọi ông là thầy. Ông đọc bài của chúng tôi và góp ý. Những năm Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội sơ tán lên Đại Từ Thái Nguyên, có lần chúng tôi háo hức chào đón đoàn các nhà văn, nhà nghiên cứu, lý luận, phê bình của Viện Văn học Việt Nam, trong đó có Diệp Minh Tuyền, Mai Quốc Liên… lên thăm. Chúng tôi biết tên Mai Quốc Liên từ đó, năm 1966. Sau ngày 30-4-1975, cùng với những nhà thơ chiến trường về, ông mời chúng tôi đến dự “Đêm thơ giao lưu Đại học Sư phạm TPHCM”…

Vẫn cái dáng người đậm, mái tóc nhiều nhưng đã ít bồng, vẫn cái dáng trầm trầm nhìn xoáy sâu, GS-TS Mai Quốc Liên cắt ngang câu thăm hỏi có phần xã giao của chúng tôi để nói về tạp chí Hồn Việt: “Hồn Việt là phải có thơ chứ. Nhưng nhà thơ nào muốn đăng thơ, phải trả tiền”. Được biết ở một số nước, có báo, nhà thơ đăng thơ phải trả tiền. Chúng tôi nghĩ, đó là một ý kiến hay, nhất là trong tình hình ai cũng làm thơ và muốn đăng thơ trên báo. Thơ in sách, tác giả bỏ tiền túi để làm, hết tập này đến tập nọ, chẳng ai biết chẳng ai đọc (trong khi tiêu chuẩn để thành hội viên là phải có ít nhất 1 đầu sách !?). Đăng thơ phải trả tiền thì các đại gia lắm tiền nhiều quyền sẽ thành nhà thơ hết. Chúng tôi nghĩ, ý nghĩa lời nói của GS-TS nhà thơ Mai Quốc Liên cũng là những gợi mở sâu hơn, có thực tế và trách nhiệm của người cầm bút .

Căn phòng làm trụ sở của tòa soạn báo Hồn Việt và của Trung tâm nghiên cứu quốc học, khiêm tốn, có phần quá chật chội. Chúng tôi lướt nhìn sách trên kệ và buột miệng hỏi: “Tuyển tập thơ Đường có còn không?”. Giáo sư Mai Quốc Liên nói ngay: “Sách phải mua chớ đâu có chuyện biếu tặng”. Tôi hỏi như thế bởi vì trước khi in Tuyển tập thơ Đường, ông có hứa tặng. Bây giờ tôi hỏi mua, ông nói in ít, hết rồi. Và có lẽ do lòng yêu vốn cổ, yêu sách của tôi làm ông… xúc động chăng? Ông đứng dậy, tìm kiếm và lấy một tập sách dày, phủi bụi theo thói quen, ngồi xuống, mở sách và viết vào trang đầu cuốn sách “Tặng nhà thơ Vũ Ân Thy quý mến. Xuân Quý Tỵ 2013”. Thành thật lúc đó tôi rất ngạc nhiên, bối rối. Đối với GS Mai Quốc Liên tặng cuốn sách Đỗ Phủ Tinh tuyển là một hành cử chia sẻ, cảm hòa. Tôi hiểu, ông và thế hệ của ông, mong muốn gì ở chúng tôi. Ông nói nhẹ và nhỏ: “Không còn Tuyển tập Thơ Đường, nhưng hãy giữ lấy Đổ Phủ Tinh tuyển (Trung tâm nghiên cứu quốc học). Đây là tác giả lớn lắm, và các tác giả hàng đầu của thơ ca Việt Nam đều đọc và dịch”.

Vâng, thơ Đường vĩ đại, nhà thơ Đổ Phủ vĩ đại. Thơ Đường kể cả hình thức và nội dung hơn 1.300 năm qua vẫn là mẫu tượng và vẫn định hình nghệ thuật thơ, tới muôn sau…

Tôi đi về mà nhớ giây phút gặp gỡ đầu năm bổ ích. Một bài học lớn từ món quà nhỏ! Chợt nhớ cách nay vài năm, nhân chuyến vào thăm TPHCM, GS Nguyễn Tài Cẩn, nhà nghiên cứu hàng đầu về Nguyễn Du và Truyện Kiều, có buổi gặp mặt trí thức văn nghệ sĩ, GS Mai Quốc Liên nhắn tôi đến dự. Tôi lại nhớ, hồi mới tập làm thơ, nghe nói GS Trần Thanh Mại có khuyên những người làm thơ nên học thuộc chừng 1/3 Truyện Kiều!?

GS Mai Quốc Liên là nhà văn hóa Hán Nôm được đào tạo bài bản. Ông có trên 11 công trình lớn nghiên cứu, lý luận phê bình (đã in thành sách)… Ông là một trong số nhà văn hóa Việt Nam đến quê hương Đỗ Phủ và là người đã tổ chức hội thảo khoa học về thơ Đỗ Phủ tại thủ đô Hà Nội (2012)…

Nhà thơ Đỗ Phủ vĩ đại! Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại trong Di chúc của mình có dẫn thơ Đỗ Phủ. Những tâm hồn lớn gặp nhau.

*

Mùa xuân này, tôi để tập sách thơ Đỗ Phủ bên Truyện Kiều của Nguyễn Du trên bàn thờ mẹ. Mẹ tôi, một bà mẹ Việt Nam nghèo, bình thường, không biết ông Đỗ Phủ, không biết ông Nguyễn Du, nhưng thuộc lòng Truyện Kiều, ngày tết bói Kiều, hàng đêm ngâm Kiều… viết thư cho con, có những câu thương cảm: “Thân ơi thân hỡi là thân/Thương con không được một lần gọi cha” (mẹ tuổi Thân)… Và bà mẹ đã động viên tôi: “Con đi đánh giặc cho chăm/Nhớ là mẹ gửi lời thăm bạn bè”…

Nhà thơ Vũ Ân Thy

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nguyễn Kỳ Anh thương người thành phố  qua những bức ảnh nghệ thuật

Tấm lòng của Kỳ Anh

Trời tối, đèn đường hắt bóng vàng vọt hiu hắt, phố xá thênh thang, chú Ninh và vợ vẫn ngồi bệt bên vỉa hè cùng con gái. “Chú thương bả lắm, bả chịu cực nuôi con gái bệnh mấy chục năm, giờ còn một chân chú phải ráng”, chú Ninh nói với bạn trẻ Nguyễn Kỳ Anh, người vừa xin phép chú để được chụp vài tấm hình. 

Phim

Học điện ảnh miễn phí cùng các nhà làm phim nổi tiếng

BHD và Giải thưởng Hàn lâm điện ảnh châu Á (AAA) giới thiệu sự kiện đặc biệt thường niên của AAA - Hội nghị Các nhà sản xuất, trong đó có khóa học Master Class miễn phí dành cho khán giả, những người đang hoạt động điện ảnh.

Âm nhạc

Mang tiếng hát đến bệnh viện dã chiến

Team tình nguyện viên nghệ sĩ Nhà văn hóa Thanh niên TPHCM vừa tổ chức một đêm diễn 60 phút không ánh sáng rực rỡ, không âm thanh hoành tráng, không áo quần lộng lẫy… với khán giả là hàng trăm nhân viên y tế và hơn 10.000 bệnh nhân mắc Covid-19. 

Sân khấu

Nhà hát truyền hình: Giải pháp đồng hành sân khấu

Cục Nghệ thuật biểu diễn (NTBD), Bộ VH-TT-DL cho biết, đã lựa chọn nhiều tác phẩm nghệ thuật sân khấu chất lượng để ghi hình và phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) cùng một số đài địa phương. Đây được cho là giải pháp đồng hành với sân khấu trong thời điểm hiện tại.

Sách và cuộc sống

Độc đáo artbook của Trần Tuyết Hàn

Cuốn artbook Hành trình Đông A (NXB Kim Đồng) của Trần Tuyết Hàn (25 tuổi) mới ra mắt không lâu, nhưng nhanh chóng trở thành cuốn sách được bạn đọc yêu mến.

Sáng tác

Cho mùa xanh hy vọng

Giữa đám đàn ông con trai đen nhẻm cục mịch, Phương nổi lên như một hoàng tử với dáng dong dỏng và nước da trắng. Cùng mọi người phơi nắng trên công trường bụi đỏ khi cao điểm, Ngân mang cơm, bao bọc kín mít cũng bị ám nắng đen nhẻm, thì Phương chỉ đỏ au một, hai ngày rồi trắng như cũ. Mấy anh công nhân đùa: “Trắng như thằng Phương mới thấy bẩn cần tắm, tụi anh đen vầy dơ chẳng ai hay, tắm phí nước”.

Mỹ thuật

Triển lãm Art Moments Jakarta trở lại

Sau 1 năm bị hoãn do dịch Covid-19, triển lãm nghệ thuật độc đáo Art Moments Jakarta đã mở cửa trở lại ở Indonesia, để đưa du khách và các nhà sưu tập “du hành xuyên thời gian”.