Thiếu cơ chế thúc đẩy phát triển vật liệu xây dựng xanh

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, cả nước đang có khoảng 2.900 cơ sở sản xuất vật liệu xây không nung với tổng công suất thiết kế 12,4 tỷ viên quy tiêu chuẩn/năm, chiếm 40% tổng công suất thiết kế vật liệu xây dựng. Năm 2025, sản lượng sản xuất đạt trên 7,2 tỷ viên, tiêu thụ 6,7 tỷ viên. Nhóm sản phẩm này giúp giảm sử dụng đất sét nung, tiết kiệm đất nông nghiệp, giảm tiêu hao nhiên liệu hóa thạch, hạn chế phát thải và góp phần xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao từ các ngành công nghiệp làm nguyên liệu sản xuất.

Bên cạnh đó, một số dòng vật liệu tiết kiệm năng lượng cũng được nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng, tiêu biểu là các sản phẩm kính giảm truyền nhiệt, hạn chế bức xạ mặt trời. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp cũng đã tận dụng tro, xỉ, thạch cao, xỉ lò cao, phế thải công nghiệp làm nguyên liệu cho sản xuất xi măng, bê tông và các vật liệu khác.

Không chỉ vậy, nhiều sản phẩm vật liệu xây dựng trong nước đang từng bước tiếp cận các hệ thống chứng nhận xanh, chứng nhận môi trường và các yêu cầu kỹ thuật cao của thị trường trong nước, khu vực và quốc tế.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh của ngành vật liệu xây dựng vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, vướng mắc, như: áp lực về chi phí đầu tư ban đầu cho đổi mới công nghệ còn cao; sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, khả năng hấp thụ thị trường đối với vật liệu xanh chưa mạnh; hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với một số loại vật liệu mới chưa hoàn thiện.

Đặc biệt, cơ chế khuyến khích thúc đẩy phát triển vật liệu xanh hiện chưa thật sự đủ mạnh. Việc tiếp cận tín dụng xanh, ưu đãi đầu tư, ưu đãi thuế và các công cụ tài chính hỗ trợ chuyển đổi xanh vẫn còn là vấn đề nhiều doanh nghiệp quan tâm.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, Bộ Xây dựng đang tiếp tục hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến chuyển đổi xanh, trong đó định hướng xây dựng khung quản lý, phát triển vật liệu xây dựng gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, giảm phát thải và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Đây sẽ là nền tảng quan trọng để tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định hơn cho doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển vật liệu mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh và mở rộng thị trường cho các sản phẩm vật liệu xây dựng có chất lượng, có trách nhiệm môi trường cao hơn.

Bên cạnh đó, sự đồng hành và phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư, đơn vị thiết kế, đơn vị thi công, các hiệp hội nghề nghiệp và cả người tiêu dùng sẽ góp phần thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh trong thực tiễn. Dự kiến, thông tư dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng sẽ được ban hành trong quý 4-2016.