Chiều 13-3, UBND TPHCM tổ chức hội thảo “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng 2 con số từ các động lực truyền thống và động lực mới trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng tại TPHCM”. Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được chủ trì hội thảo.
Lập nhóm ứng phó khủng hoảng
Trình bày mở đầu hội thảo, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, cho biết kinh tế thành phố đang chịu tác động mạnh từ bối cảnh toàn cầu nhiều bất định như xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.
Dù vậy, các chỉ số kinh tế hai tháng đầu năm 2026 vẫn ghi nhận tín hiệu tích cực: tổng mức bán lẻ đạt hơn 316.000 tỷ đồng, xuất khẩu đạt 14,7 tỷ USD, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 114,6% so với cùng kỳ.
Trên cơ sở phân tích các yếu tố tổng cung – tổng cầu, Viện xây dựng ba kịch bản tăng trưởng quý 1-2026 của TPHCM: 7,08 - 7,98% nếu xung đột địa chính trị trên thế giới kéo dài, kinh tế cả nước đạt khoảng 7%; tăng 8,08 - 9,04% trong kịch bản trung bình; và 9,19 - 10,28% khi tình hình khả quan nhất. Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 trên 10%, tốc độ tăng trưởng kinh tế 6 tháng đầu năm 2026 của TPHCM phải đạt ít nhất 10,3%.
PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại diện nhóm nghiên cứu Trường Đại học Sài Gòn đề xuất thành lập một nhóm ứng phó khủng hoảng năng lượng của TPHCM, do một Phó Chủ tịch UBND TPHCM làm trưởng nhóm, với sự tham gia của các sở ngành, cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp. Nhóm này sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường và có thể phản ứng nhanh khi xuất hiện các biến động lớn về năng lượng hay chuỗi cung ứng.
Doanh nghiệp gặp khó
Phát biểu từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Trần Việt Anh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xuất nhập khẩu Nam Thái Sơn cho rằng bên cạnh câu chuyện năng lượng, một vấn đề đáng lo hiện nay là nguồn cung nguyên liệu sản xuất.
Theo ông Trần Việt Anh, nhiều doanh nghiệp tại TPHCM đã từng trải qua các giai đoạn biến động lớn như chiến tranh vùng Vịnh đầu thập niên 1990. Tuy nhiên, tình hình hiện nay khác ở chỗ, trước đây giá nguyên liệu có thể tăng nhưng nguồn cung vẫn còn, còn hiện nay nhiều ngành đang đối mặt nguy cơ thiếu nguyên liệu, thậm chí không thể ký tiếp các đơn hàng nhập khẩu.
Ông Trần Việt Anh dẫn ví dụ ngành nhựa – lĩnh vực mà Việt Nam mỗi năm nhập khẩu khoảng 12 tỷ USD nguyên liệu hạt nhựa. Trong hơn 30 năm qua, một tập đoàn hóa dầu lớn từ Trung Đông luôn duy trì nguồn cung ổn định cho thị trường Việt Nam. Tuy nhiên gần đây, lần đầu tiên doanh nghiệp này hủy đơn hàng với lý do bất khả kháng do xung đột, tạo ra cú sốc lớn đối với các doanh nghiệp trong nước. Cùng lúc đó, chi phí vận chuyển cũng tăng mạnh khi một số hãng tàu nâng giá, có chuyến tăng thêm khoảng 250 USD mỗi container. Điều này gây áp lực lớn cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trong khi đó, khả năng dự trữ nguyên liệu của doanh nghiệp thường chỉ khoảng 3 tháng. Nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài, nhiều doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng thiếu nguyên liệu để duy trì sản xuất.
Một khó khăn khác là giá nguyên liệu tăng rất nhanh. Chỉ trong vòng hai tuần, giá nguyên liệu đã tăng từ khoảng 860 USD lên 1.600 USD mỗi tấn, khiến chi phí sản xuất đội lên đáng kể. Một số doanh nghiệp phụ trợ đã phải giảm công suất từ hai ca xuống còn một ca, người lao động bắt đầu phải nghỉ chờ việc.
Từ thực tế này, ông Trần Việt Anh cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng hệ thống dữ liệu dự trữ nguyên liệu theo từng ngành, như thép, nhựa hay giấy, nhằm giúp cơ quan quản lý chủ động ứng phó với các biến động của thị trường toàn cầu.
Trong khi đó, ông Võ Văn Tân, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Petrolimex Sài Gòn, cho biết năm 2026, việc đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho TPHCM đối mặt nhiều thách thức khi các xung đột địa chính trị và biến động thị trường năng lượng toàn cầu tác động mạnh đến nguồn cung. Từ cuối tháng 2 đến nay, nhu cầu mua xăng dầu của người dân tăng đột biến, khiến sản lượng tiêu thụ tại hệ thống Petrolimex có thời điểm tăng 20–50% so với bình quân hằng ngày. Ông Võ Văn Tân kiến nghị các cơ quan quản lý tiếp tục tăng cường kiểm soát điều kiện kinh doanh xăng dầu, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm đảm bảo nguồn cung và môi trường cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.
Giải pháp đồng bộ, đột phá
Kết luận hội thảo, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số của TPHCM không thể đạt được bằng các giải pháp thuần túy kinh tế, mà cần một hệ giải pháp đồng bộ, bao trùm và đột phá, với tinh thần hành động nhanh hơn, mạnh hơn, quyết liệt hơn để thành phố tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu của nền kinh tế cả nước.
Chủ tịch UBND TPHCM cho rằng niềm tin đó trước hết đến từ truyền thống năng động, đổi mới và đi đầu của thành phố. Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng kỹ thuật đang được đầu tư mạnh mẽ, đặc biệt là giao thông, logistics và đường sắt đô thị, với sự tham gia ngày càng lớn của khu vực tư nhân. Một nền tảng quan trọng khác là cú hích về thể chế, đặc biệt từ Nghị quyết 260 và dự kiến tới đây là Luật đô thị đặc biệt cho TPHCM.
Từ các ý kiến tại hội thảo, Chủ tịch UBND TPHCM cũng xác định cần chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, dựa trên tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh các động lực truyền thống, TPHCM cần phát triển các động lực mới như trung tâm tài chính quốc tế, hệ thống cảng biển, công nghệ cao, chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo đột phá, đồng thời kéo theo doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Đồng chí Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, tăng trưởng nhanh phải gắn với tính bền vững và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài, trong đó an ninh năng lượng là huyết mạch của nền kinh tế. Thành phố sẽ chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó về cung ứng điện, xăng dầu và LNG, đồng thời yêu cầu các sở ngành khẩn trương hoàn thiện kế hoạch hành động tổng thể nhằm cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.
