Thanh niên là hạt nhân cho sự thay đổi
Phát biểu tại hội nghị, ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TPHCM cho biết, với chủ đề Ngày Dân số Thế giới năm nay, Bộ Y tế hướng đến việc đặt thanh niên vào vị trí trung tâm của chính sách phát triển. Trong bối cảnh thế giới có khoảng 1,3 tỷ người từ 15-24 tuổi, Việt Nam đang trong giai đoạn “cơ cấu dân số vàng” (với hơn 102 triệu người, trong đó lực lượng lao động chiếm tới 67,4%) nhưng cũng đối mặt với quá trình già hóa nhanh.
Tại TPHCM, đến cuối năm 2025, dân số sau sáp nhập đạt hơn 13,8 triệu người. Thành phố đang trong thời kỳ dân số vàng với tỷ trọng dân số từ 15-64 tuổi chiếm 74,06%. Song song với đó là quá trình già hóa diễn ra với tốc độ nhanh với số lượng người trên 60 tuổi chiếm tỷ lệ 11,4% và tình trạng mức sinh thấp kéo dài với tổng tỷ suất sinh là 1,51 con/phụ nữ.
“Trong bối cảnh chuyển đổi nhân khẩu học: già hóa, mức sinh giảm, cấu trúc gia đình thay đổi, việc đặt thanh niên vào trung tâm của chính sách, coi họ là hạt nhân cho sự thay đổi thay vì là đối tượng thụ hưởng thụ động, là chìa khóa cốt lõi để hành động thực hiện các giải pháp chiến lược cho sự phát triển của quốc gia nói chung và TPHCM nói riêng”, ông Phạm Chánh Trung nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo Chi cục dân số, đoạn 2021-2025, TPHCM cơ bản hoàn thành các mục tiêu của Chiến lược Dân số. Năm 2025, có 82,18% phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh, 85,15% trẻ sơ sinh được sàng lọc; trên 90% thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn. Tỷ số giới tính khi sinh được duy trì ở mức 106-107 trẻ nam/100 trẻ nữ; tuổi thọ trung bình của người dân đạt 76,7 tuổi.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 36.103 trẻ được sinh ra; tỷ số giới tính khi sinh đạt 107,16 trẻ nam/100 trẻ nữ; tỷ lệ sàng lọc trước sinh đạt 81,24% và sàng lọc sơ sinh đạt 83,34%. Ngành dân số cũng triển khai nhiều chương trình truyền thông, ký kết phối hợp liên ngành, thực hiện các mô hình nâng cao chất lượng dân số và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dân số vẫn còn nhiều thách thức như tổng tỷ suất sinh có xu hướng tăng nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức sinh thay thế; già hóa dân số diễn ra nhanh, áp lực về an sinh xã hội, y tế và chăm sóc người cao tuổi ngày càng lớn; dân số đông, biến động cơ học mạnh và quá trình đô thị hóa nhanh cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý dân số.
Hướng tới nâng cao chất lượng con người
Để giải quyết những vấn đề này, Kế hoạch thực hiện Chiến lược Dân số Việt Nam tại TPHCM giai đoạn 2026-2030 đề ra mục tiêu nỗ lực giải quyết tình trạng mức sinh thấp, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, tận dụng hiệu quả cơ cấu dân số vàng, thích ứng với già hóa dân số, phân bố dân số hợp lý và nâng cao chất lượng dân số.
Thành phố sẽ tập trung thực hiện 6 nhóm giải pháp trọng tâm, gồm tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy, chính quyền; đổi mới công tác truyền thông; hoàn thiện chính sách dân số; phát triển mạng lưới cung cấp dịch vụ dân số toàn diện; nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác dân số và bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Lãnh đạo Chi cục Dân số cũng nhấn mạnh, Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 tạo cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai đồng bộ các chính sách. Điểm then chốt của Luật Dân số bao gồm: duy trì mức sinh thay thế; kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; thực hiện phân cấp, phân quyền.
Phát biểu tại hội nghị, TS.BS.CKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM khẳng định: “Công tác dân số hôm nay không còn là câu chuyện "bao nhiêu người", mà là "chất lượng của mỗi con người". Không chỉ "sinh đủ", mà còn phải sinh khỏe, nuôi tốt, học tốt và phát triển toàn diện”.
TS.BS.CKII Huỳnh Minh Chín cho biết, ngành y tế tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Dân số; mở rộng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc trước sinh và sơ sinh; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý dân số và quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời; xây dựng các mô hình y tế thân thiện với thanh niên, đồng thời phát huy vai trò của mạng lưới cộng tác viên dân số, y tế cơ sở và các tổ chức đoàn thể trong đưa chính sách dân số đến gần hơn với người dân.
Ông cũng đề nghị Chi cục Dân số tiếp tục tham mưu hiệu quả cho Sở Y tế trong quản lý, điều hành các chương trình dân số; các bệnh viện mở rộng chương trình khám sức khỏe trước hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh; các cơ sở y tế tuyến xã tăng cường chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân.
Khi mỗi thanh niên được khỏe mạnh hơn, được học tập tốt hơn, được làm việc tốt hơn, được lập gia đình trong điều kiện tốt hơn và nuôi dạy những đứa trẻ khỏe mạnh hơn thì tương lai của TPHCM cũng sẽ tươi sáng hơn"… Các cấp, các ngành, doanh nghiệp và toàn xã hội cần chung tay xây dựng môi trường mà mọi thanh niên đều có cơ hội phát triển, mọi gia đình đều được chăm sóc, mọi trẻ em đều được khởi đầu công bằng và mọi người dân đều được sống khỏe mạnh trong suốt vòng đời.
TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM
