Bút chiến thơ

Những năm cuối thế kỷ XIX và những năm đầu thế kỷ XX, trên văn đàn Việt Nam có cuộc tranh luận tư tưởng qua cuộc họa thơ có một không hai trong lịch sử văn học. Đó là những bài thơ của nhà thơ yêu nước Phan Văn Trị (1830-1910) lên án Tôn Thọ Tường qua 10 bài thơ “Cảm hoài”.

Cuộc bút chiến bằng thơ đặc sắc và độc đáo này góp phần vinh danh tinh thần yêu nước, vinh danh giá trị chân chính của văn học nghệ thuật.

Những năm 30, 45 của thế kỷ XX, khi phong trào Thơ Mới thăng hoa, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn giành chính quyền về tay nhân dân lao động, có những cuộc bút chiến nổ ra giữa trào lưu “Nghệ thuật vị nghệ thuật” và “Nghệ thuật vị nhân sinh” mà đại diện là những trí thức lớn- văn nghệ sĩ cách mạng nổi tiếng: Trần Huy Liêu (1901-1969), Hải Triều (1908-1954), Đặng Thai Mai (1902-1984)…

Từ “Đề cương văn hóa” của Đảng ta do đồng chí Trường Chinh (1907-1988) soạn thảo, mà khẩu hiệu “Dân tộc - Khoa học - Đại chúng” thực sự làm nền tảng, cơ sở cho quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, từ giành hòa bình, độc lập, tự do thống nhất đến phát triển và hội nhập.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từ những 1939-1940 trong nhà tù Tưởng Giới Thạch đã viết: “Thơ xưa yêu cảnh thiên nhiên đẹp/ Mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi sông/Nay trong thơ nên có thép/Nhà thơ cũng phải biết xung phong” (“Cảm tưởng đọc Thiên Gia Thi”).

Chúng ta nhớ lại bài thơ bút chiến của những nhà thơ theo khuynh hướng “Nghệ thuật vị nghệ thuật” và “Nghệ thuật vị nhân sinh” sau đó.

Chỉ lấy một dẫn chứng, ở cuộc họa thơ giữa nhà thơ lãng mạn chủ nghĩa Xuân Diệu (Là thi sĩ) và nhà thơ Sóng Hồng, bút danh của đồng chí Trường Chinh khi làm thơ (Nếu thi sĩ). Những ý thơ của Sóng Hồng là lời phân tích sâu sắc, động viên ân tình và kêu gọi thiết tha. Ông đặt câu hỏi: “Nêu thi sĩ nghĩa là ru với gió”… và khuyến khích: “Dùng ngòi bút làm đòn xoay chế độ…”.

Nhà thơ Chế Lan Viên sau này nhìn nhận: “Lũ chúng ta ngủ trong giường chiếu hẹp / Giấc mơ con đè nát cuộc đời con…” và khẳng định: “Cho tôi sinh ra buổi Đảng dựng xây đời / Vóc nhà thơ đứng ngang tầm chiến lũy / Bên những dũng sĩ diệt xe tăng ngoài đồng và hạ trực thăng rơi…”.

Sắp tới Ngày thơ Việt Nam, nhắc những cuộc thơ bút chiến trên văn đàn xưa để cùng suy ngẫm, âu cũng có ích lắm thay! 

DẠ SINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhà thơ trẻ Nam Thi (giữa) trong một chương trình giao lưu thơ  với bạn đọc Hà Nội vào tháng 4-2021

Thơ Việt thế hệ Y, Z: Đa thanh, nhiều lối thể hiện mới

Thơ Việt thế hệ mới là chương trình giao lưu trực tuyến vừa được tổ chức bởi Văn+, nhóm sinh hoạt chuyên đề do nhà văn Vinh Huỳnh, Chủ nhiệm CLB Văn học trẻ Hà Nội (Hội Nhà văn Hà Nội) đồng sáng lập. Nhiều ý kiến, nhận định đã được trao đổi cởi mở, mang đến một hình dung về đời sống thơ trẻ đương đại của Việt Nam. 

Phim

Doanh nghiệp sản xuất phim, truyền hình kiến nghị được phục hồi sản xuất

20 doanh nghiệp sản xuất phim và chương trình truyền hình trong nước vừa có kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ và UBND TPHCM “xem xét cho phép các công ty sản xuất phim và chương trình truyền hình thuộc nhóm đối tượng phục hồi sản xuất, kinh doanh an toàn trong bối cảnh chống dịch mới”.

Âm nhạc

Ca sĩ Phi Nhung qua đời vì Covid-19

Sau thời gian nỗ lực chống chọi khi mắc Covid-19, được các y bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy hết lòng điều trị nhưng ca sĩ Phi Nhung đã không qua khỏi. Thông tin từ Bệnh viện Chợ Rẫy, nữ ca sĩ vừa từ trần lúc 11 giờ 57 hôm nay, 28-9. 

Sân khấu

Cải lương hài Chú Cuội và cây đa thần

Vào lúc 15 giờ ngày 21-9, Đài Truyền hình TPHCM - Kênh HTVC Thuần Việt phát sóng vở cải lương hài Chú Cuội và cây đa thần (tác giả và đạo diễn: Hoàng Duẩn, chuyển thể: Tô Thiên Kiều, biên tập: Cẩm Linh). Vở có sự tham gia biểu diễn của các nghệ sĩ: NSƯT Lê Thiện, NSƯT Tú Sương, nghệ sĩ Bạch Long, Dũng Nhí, Linh Trung… 

Sách và cuộc sống

Tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được dịch và xuất bản tại Hàn Quốc

Thông tin từ NXB Trẻ, đơn vị đại diện bản quyền tác phẩm Tôi là Bêtô của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh cho biết, sau một thời gian trao đổi, tác phẩm này vừa được NXB 59mins mua bản quyền để dịch và xuất bản tại Hàn Quốc. Tác phẩm sẽ do dịch giả Jeong Yekang dịch sang tiếng Hàn, dự kiến xuất bản tại Hàn Quốc vào đầu năm 2022.

Sáng tác

Sớm mai mưa về…

Một sớm mùa thu, cơn mưa ngang qua khi đất trời còn mù sương bảng lảng, đánh thức giấc chiêm bao bằng cái lạnh mơ hồ. Tôi đã thức dậy giữa những chùng chình nhẹ bẫng trong lòng, khó gọi thành tên, dường như là dư âm của cơn mơ dịu dàng…

Mỹ thuật

Tiện ích từ nghệ thuật số

Dưới sự tác động của nền kinh tế số, trong dòng chảy nghệ thuật đương đại, nghệ thuật số không ngừng phát triển và phân nhánh liên tục: tranh số, thực tế tăng cường, thực tế ảo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo... Nhờ vậy, tác phẩm nghệ thuật không chỉ đẹp mà còn ứng dụng, tương tác với người xem nhiều hơn.