Cảnh tượng xót xa
Chúng tôi đến khu vực nuôi cá bè trên hồ Trị An (thuộc khu phố 1, phường Trị An) vào sáng 2-6.
Mùi cá chết nồng nặc, ghe thuyền nằm im lìm trên mặt nước, các bè cá cũng thưa thớt bóng người.
Sự cố cá chết của 15 hộ dân đã khiến quang cảnh nơi đây trở nên tiêu điều.
Ông Nguyễn Văn Mạnh (52 tuổi, ngụ phường Trị An) cho biết, gia đình có hơn 20 năm làm nghề nuôi cá trên hồ nhưng chưa từng thấy sự việc cá chết hàng loạt như vừa qua.
Gia đình ông Mạnh là một trong những hộ nuôi cá quy mô lớn và chịu thiệt hại nặng nề nhất: hơn 64 tấn cá trắm, chép, lăng, koi, đã nuôi 17 tháng và chờ thương lái thu mua; tổng giá trị ước tính hơn 3 tỷ đồng.
"Ngay khi có hiện tượng cá nổi đầu, tôi đã tăng cường 1 máy tạo oxy, tiếp đó, quay đuôi xuồng máy chạy hết công suất nhằm tạo thêm lượng oxy trong nước. Nhưng, cá chết quá nhanh, không kịp trở tay, đành cùng người thân vớt cá từ tối đến sáng và nhờ hỗ trợ thanh lý làm phân bón", ông Mạnh buồn bã, kể.
Quá xót xa cho đàn cá đang độ thu hoạch, cùng phần lớn tài sản đã đầu tư cho lứa cá này, ông Mạnh choáng váng, té ngã. Ông bị chấn thương 2 khuỷu chân khi vừa bước từ ghe lên bờ, phải khâu 5 mũi và chống nạng di chuyển.
Dù vậy, ông vẫn tìm cách cứu 200kg cá giống đang thoi thóp.
Theo ông Mạnh, thiệt hại nêu trên chỉ là trước mắt, số cám đã nhập về hiện dư 300 bao, với số tiền gần 1,5 tỷ đồng chưa có nguồn chi trả.
Từ chỗ được xem là hộ khá giả trong vùng, ông "trắng tay" sau một đêm, cuộc sống lao đao, chưa biết khi nào mới có thể hồi phục, tái sản xuất trở lại.
Tại bè cá của ông Lê Văn Trung (51 tuổi, với 8 năm nuôi cá bè trên hồ Trị An), chúng tôi bắt gặp ông đang cùng 3 người bạn trò chuyện, động viên nhau gắng gượng, vượt qua khó khăn.
Ông Trung nghẹn ngào: "Toàn bộ cá nuôi trong bè khoảng 25 tấn chết hết, gia sản cũng trôi theo đàn cá".
Cũng như nhiều ngư dân gắn bó với nghề nuôi cá nơi này, ông Trung hy vọng, thời gian tới, chính quyền địa phương, ngành chức năng có chính sách hỗ trợ vốn, tạo điều kiện để ngư dân sản xuất ổn định. Trên hết, có phương án mở rộng thị trường tiêu thụ, tránh phụ thuộc số ít đầu mối thu mua, dẫn đến bị động về giá.
Giải pháp căn cơ
Theo ông Nguyễn Văn Thắng, Phó Giám đốc Sở NN-MT TP Đồng Nai, trước mắt, các lực lượng chức năng đã hỗ trợ người dân vớt cá chết, xử lý môi trường và di dời lồng bè đến khu vực an toàn.
Sở cũng đang rà soát các điều kiện để nghiên cứu, đề xuất hỗ trợ cho người dân theo quy định.
Sở tiếp tục phối hợp Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai và các địa phương triển khai Dự án sắp xếp lại vùng nuôi cá lồng bè, di dời và giải tỏa lồng bè dôi dư trên hồ Trị An (giai đoạn 1).
Trong đó, tập trung sắp xếp lại vùng nuôi, giảm mật độ lồng bè, giải tỏa lồng bè dôi dư, khuyến khích phát triển mô hình nuôi cá lồng bè công nghệ cao theo hướng hiện đại, thân thiện môi trường, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo vệ chất lượng nước hồ Trị An và phát triển nghề nuôi thủy sản bền vững.
Vào tháng 5-2019, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai (trước đây) cũng xảy ra tình trạng cá lồng bè được nuôi trên sông La Ngà (đoạn qua xã La Ngà và Phú Ngọc, huyện Định Quán cũ) chết hàng loạt với với số lượng lớn.
Cụ thể, có khoảng 81 hộ dân bị thiệt hại hơn 976 tấn cá, bao gồm các loại cá điêu hồng, lăng, nheo, mè. Nguyên nhân được xác định là do mưa lớn, khiến lượng nước chảy về khu vực nuôi cá bè nhiều và có thể cuốn theo các chất ô nhiễm làm tăng tính độc của một số khí, dẫn đến cá bị sốc, chết hàng loạt.
Trước đó đúng một năm, vào tháng 5-2018, 1.500 tấn cá của các hộ nuôi cá bè trên sông La Ngà bị chết, nguyên nhân được cho là do có sự biến đổi bất lợi về môi trường sau các trận mưa lớn, kéo dài trên địa bàn.
Thời điểm đó, kết quả kiểm tra mẫu nước của Chi cục Thủy sản tỉnh Đồng Nai cho thấy, hàm lượng oxy hòa tan (DO) thấp, dao động trong khoảng 2,6 – 3,2mg/lít nước, trong khi hàm lượng DO tối ưu khuyến cáo cho đối tượng nuôi từ 4mg/lít nước trở lên.
Ngoài ra, hàm lượng amoni (NH4) cũng vượt mức giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt nuôi cá khoảng 5 - 11 lần, và hàm lượng nito dioxit (NO2) vượt mức giới hạn cho phép từ 10 - 20 lần.
