Những hệ giá trị tốt đẹp được phổ biến sẽ giúp xã hội phát triển bền vững và phồn vinh


Trong phiên tham luận chiều nay, vấn đề “Hệ giá trị quốc, hệ giá trị văn hoá Việt Nam trong thời kỳ mới” được các đại biểu trao đổi.
Quang cảnh Hội thảo quốc gia “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới” tại điểm cầu TPHCM. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG
Quang cảnh Hội thảo quốc gia “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới” tại điểm cầu TPHCM. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG

Ngày 29-11, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Hội đồng Lý luận Trung ương; Bộ VH-TT-DL; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội tổ chức Hội thảo quốc gia “Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới”. Trong phiên thảo luận thứ nhất, vấn đề “Hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới” được các đại biểu tham luận. Trong phiên tham luận chiều nay, vấn đề “Hệ giá trị quốc, hệ giá trị văn hoá Việt Nam trong thời kỳ mới” được các đại biểu trao đổi.

Vấn đề xây dựng hệ giá trị văn hóa hiện nay 

Hệ giá trị văn hóa hình thành trong tư duy của con người, thể hiện ra bằng triết lý, chuẩn mực, phương châm sống và có chức năng cơ bản là định hướng, đánh giá, điều chỉnh hành vi cũng như những quan hệ xã hội. Theo đó, hệ giá trị là một hệ thống phức tạp của những chiều tương tác, quan hệ, tác động, ảnh hưởng, du nhập, giao lưu,...
Trong bối cảnh xã hội đương đại với sự gia tăng của toàn cầu hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, hệ giá trị văn hóa ở Việt Nam ngày càng trở nên phức tạp với sự cùng tồn tại của hệ giá trị truyền thống, hệ giá trị mới, hệ giá trị phổ quát, hệ giá trị đặc thù, hệ giá trị cốt lõi, hệ giá trị phái sinh. Hơn nữa, trong bối cảnh hiện nay, xung đột giá trị, thậm chí khủng hoảng giá trị, “sốc” giá trị xảy ra càng làm gia tăng thêm tính phức tạp, đồng thời lộ rõ sự cần thiết nhìn nhận lại việc xây dựng hệ giá trị văn hóa hiện nay.

Báo cáo chính trị tại Đại hội lần thứ XIII của Đảng nhấn mạnh nhiệm vụ: “Tập trung nghiên cứu, xác định và triển khai xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người gắn với giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới”. 

Những hệ giá trị tốt đẹp được phổ biến sẽ giúp xã hội phát triển bền vững và phồn vinh ảnh 1 Đồng chí Phan Xuân Thủy, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương và đồng chí Nguyễn Văn Hiếu, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM tham dự hội thảo tại điểm cầu TPHCM. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG

Theo đó, hệ giá trị văn hóa mang tính khái quát được đề cập là: Dân tộc, Nhân văn, Dân chủ, Pháp quyền và Khoa học. Bên cạnh đó, 7 đặc tính cơ bản được xác định là những chuẩn mực giá trị của con người Việt Nam: Yêu nước, Nhân ái, Nghĩa tình, Trung thực, Đoàn kết, Cần cù, Sáng tạo. Từ góc độ nghiên cứu về văn hóa và con người Việt Nam, đã có nhiều nhà nghiên cứu chỉ ra hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam. 

Tham luận của PGS - TS Nguyễn Thị Phương Châm, Viện Nghiên cứu Văn hoá, nêu: “Hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực giá trị con người Việt Nam mà Đảng ta xác định chính là xác định việc xây dựng để có được những hệ giá trị đó, là khát vọng, là mục tiêu muốn đạt được, không phải là những hệ giá trị có sẵn hay đang được thực hành phổ biến trong cả xã hội. Nếu hiểu rõ hệ giá trị văn hóa mang tính hệ thống với nhiều yếu tố cấu thành và các yếu tố cấu thành này luôn gắn kết với nhau theo những trật tự nhất định và những tương tác đa chiều thì chúng ta sẽ hiểu không thể nhặt riêng một hệ giá trị nào ra khỏi tổng thể để đưa nó lên thành hệ giá trị phổ quát hay cốt lõi mà bỏ qua các giá trị có tính tương liên với nó”.

“Hệ giá trị văn hóa là một phương diện quan trọng của một nền văn hóa và thể hiện rõ nhất bản sắc văn hóa. Hệ giá trị văn hóa đã và đang được thực hành đa dạng, sống động trong đời sống xã hội, việc gọi tên, đúc kết và xây dựng hệ giá trị văn hóa là vô cùng quan trọng, giúp cho chúng ta có những nhìn nhận bao quát hơn, đầy đủ hơn và phát huy được hiệu quả hơn chức năng định hướng, đánh giá, điều chỉnh của hệ giá trị văn hóa. Hơn nữa, việc xây dựng hệ giá trị văn hóa còn thể hiện mong muốn, khát vọng của chúng ta về những hệ giá trị tốt đẹp sẽ được thực hành phổ biến tạo nên sự phát triển phồn vinh và bền vững cho xã hội”, PGS-TS Nguyễn Thị Phương Châm trình bày.

Những hệ giá trị tốt đẹp được phổ biến sẽ giúp xã hội phát triển bền vững và phồn vinh ảnh 2 Các đại biểu tham luận tại hội thảo. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG

GS-TS Trần Văn Phòng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, bày tỏ: “Có thể hiểu giá trị quốc gia là tất cả những gì mang lại ý nghĩa nhất định cho quốc gia, được cả quốc gia thừa nhận, trở thành mục tiêu, chỗ dựa tinh thần để con người trong quốc gia và cả quốc gia khao khát, hướng tới và hành động theo. Giá trị quốc gia vừa mang những nét riêng của dân tộc, vừa mang những nét chung phổ biến của nhân loại. Nét chung phổ biến của nhân loại là những giá trị chân, thiện, mỹ mang tính tích cực, tiến bộ, thể hiện những nhận thức của nhân loại cũng như khát vọng hướng tới của nhân loại. Từ đây, có thể hiểu khi nói tới giá trị quốc gia là nói tới giá trị tích cực, tiến bộ thúc đẩy sự tiến bộ của quốc gia và nhân loại”.

Xác định nội hàm cụ thể của hệ giá trị

 Để xây dựng thành công hệ giá trị văn hóa Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới đòi hỏi phải xác định được đúng đắn, xác đáng hệ giá trị mới, trên cơ sở khoa học và thực tiễn khách quan, tránh chủ quan, duy ý chí, hô hào suông. Điều đó đòi hỏi một cách tiếp cận hệ thống, tổng thể, đa chiều, vừa có được sự đồng thuận cao trong giới nghiên cứu khoa học và các nhà lãnh đạo, vừa được đông đảo các tầng lớp nhân dân ủng hộ và thực hiện.

Chính vì vậy, cần phải tổng kết, đúc rút kết quả nghiên cứu của nhiều thế hệ các nhà khoa học đi trước, đồng thời tham khảo học hỏi kinh nghiệm quốc tế, vừa kế thừa có chọn lọc các giá trị truyền thống của dân tộc, đồng thời tiếp thu các giá trị tiến bộ, phổ quát của nhân loại; bám sát quan điểm, đường lối của Đảng, tiếp thu ý kiến của giới trí thức tinh hoa; vừa dựa trên các quan điểm lý thuyết vừa phải bám sát tình hình thực tiễn, trưng cầu, lắng nghe ý kiến nhân dân, đáp ứng ý chí và kỳ vọng của nhân dân, đồng thời đảm bảo tính khả thi trong triển khai thực hiện.

Vì thế, trước hết cần nhìn nhận, xem xét hệ giá trị văn hóa Việt Nam trên các chiều cạnh của bối cảnh trong nước và quốc tế: về kinh tế đó là sự chuyển đổi từ cơ chế kinh tế bao cấp sang cơ chế kinh tế thị trường và nền kinh tế tri thức; về xã hội là sự chuyển đổi từ xã hội truyền thống nông nghiệp sang xã hội công nghiệp hiện đại, tiên tiến; về bối cảnh quốc tế là xu thế toàn cầu hóa, sự phát triển vượt bậc của khoa học - công nghệ, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4...

Những hệ giá trị tốt đẹp được phổ biến sẽ giúp xã hội phát triển bền vững và phồn vinh ảnh 3 Các đại biểu trao đổi bên lề hội thảo. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG

PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, phân tích: “Khi cụ thể hóa hệ giá trị văn hóa mới cần đặc biệt quan tâm đến xu hướng vận động của các giá trị trong những điều kiện mới, ở đó có 6 sự chuyển đổi quan trọng, gồm: Chuyển từ coi trọng giá trị tinh thần sang coi trọng giá trị kinh tế; Chuyển từ coi trọng quyền lợi tập thể sang quyền lợi cá nhân; Từ nặng cống hiến sang nặng hưởng thụ; Từ những mục tiêu lâu dài sang lo sống ngắn hạn; Từ thái độ chờ đợi phân phối sang chủ động tự đáp ứng nhu cầu; Từ chấp nhận bình đẳng, trọng nghèo thanh đạm sang chấp nhận phân hóa, trọng giàu chính đáng. Bên cạnh đó, việc triển khai hệ giá trị dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học rất cần cụ thể hóa bằng cách bổ sung các nội hàm mới của thời đại, như: coi trọng tài năng cá nhân, đề cao học thức, chuyên môn, khoa học và công nghệ, đề cao sự sáng tạo và nhân văn, hướng tới tự do, dân chủ và hạnh phúc của con người. Hệ giá trị này còn được xem xét trên các yêu cầu khác biệt, đa dạng về cấp độ: các giá trị cá nhân, giá trị nghề nghiệp, giá trị xã hội, giá trị mang tính toàn cầu”.

GS-TS Từ Thị Loan, nguyên Viện trưởng Viện Văn hoá Nghệ thuật Quốc gia, đưa ra một số lưu ý về nguyên tắc xác định giá trị như sau: “Nhìn chung, khó có thể đưa ra hết các giá trị kỳ vọng, đáng quan tâm đối với sự phát triển của một quốc gia, do vậy, việc xác định hệ giá trị chỉ nên dừng lại ở những giá trị cốt lõi, trọng điểm, ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn hiện nay. Hệ giá trị quốc gia phải kết hợp hài hòa giữa các giá trị thiết thân của dân tộc Việt Nam với các giá trị phổ quát, tiến bộ của thời đại và nhân loại. Hệ giá trị quốc gia không nên quá cao siêu, xa vời, ít tính khả thi, mà phải có sự cân đối, hài hòa giữa ý chí của tầng lớp lãnh đạo với điều kiện thực hiện và sự đồng thuận của người dân, phải xuất phát từ những mong đợi của nhân dân để họ tự giác chung tay thực hiện. Cấu trúc hệ giá trị cần ngắn gọn, súc tích, dễ nhớ, dễ thuộc, dễ tuyên truyền, triển khai. Kinh nghiệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như từ các nước cho thấy, càng đúc rút câu chữ, khái niệm cô đọng, dễ nhớ bao nhiêu càng đi vào cuộc sống dễ bấy nhiêu. Bài học ở một số quốc gia như Philippines, Thái Lan đề xuất 9-12 giá trị và mỗi giá trị lại được diễn giải quá dài, khiến người dân khó tiếp thu và không phát huy được tác dụng”.

"Làm cho văn hóa Hồ Chí Minh thấm sâu vào người dân thành phố"

Tham luận tại điểm cầu TPHCM, đồng chí Phan Nguyễn Như Khuê, Ủy viên Ban thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM trình bày nội dung “Xây dựng, bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa, con người thành phố gắn với xây dựng Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại thành phố mang tên Bác”. 

Những hệ giá trị tốt đẹp được phổ biến sẽ giúp xã hội phát triển bền vững và phồn vinh ảnh 4 Đồng chí Phan Nguyễn Như Khuê, Ủy viên Ban thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TPHCM tham luận tại điểm cầu TPHCM. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG

Từ tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam và các nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động của Thành ủy, sau hơn 35 năm đổi mới, việc xây dựng, bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa, phát triển con người TPHCM đã vươn tầm, phát triển, đạt nhiều thành tựu nổi bật.

Bản sắc nền văn hóa dân tộc được phát huy, đồng thời tiếp thu văn hóa các nước trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, với chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ hợp tác quốc tế về văn hóa; trong đó, ngoại giao văn hóa cùng với ngoại giao chính trị và ngoại giao kinh tế được Đảng ta xác định là 03 trụ cột của ngoại giao Việt Nam. Thành phố đã thu hút được nhiều nguồn lực đầu tư nước ngoài cho sự nghiệp phát triển văn hóa, giới thiệu hình ảnh, nét đặc trưng của đất nước, con người Việt Nam và thành phố “Văn minh - hiện đại - nghĩa tình” thông qua các ngày lễ lớn, ngày hội văn hóa của các nước trong khu vực và thế giới.

xây dựng và bảo vệ giá trị văn hóa phải dựa trên nền tảng hệ giá trị chung của quốc gia, dân tộc; phải chắt lọc, kế thừa phát triển và ngày càng hoàn thiện từ các giá trị văn hóa đã được tạo dựng, thử thách và được khẳng định qua thời gian; phải là sự kết tinh, hòa quyện từ các giá trị văn hóa chung, phổ quát của dân tộc, nhân loại với các giá trị văn hóa riêng có của thành phố, để từ đó khai thác, phát huy thế mạnh những nét riêng của TPHCM.

Để tiếp tục xây dựng, gìn giữ, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa, tại Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ XI đã xác định phương hướng phát triển văn hóa: “Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, hình thành Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Phát huy đặc trưng, văn hóa, tính cách của con người thành phố luôn năng động, sáng tạo, đi đầu, dám chấp nhận thử thách, nhân ái, nghĩa tình. Quy hoạch và phát triển các cơ sở văn hóa, các chương trình nghệ thuật thường niên gắn với tư tưởng, đạo đức, phong cách và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, làm cho văn hóa Hồ Chí Minh thấm sâu vào người dân thành phố, là một nguồn sức mạnh đặc thù của con người thành phố mang tên Bác”.

Hiện nay, Thành ủy TPHCM đang tiếp tục hoàn thiện dự thảo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TP lần thứ XI về “Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, một khái niệm mới, có nội hàm rộng, tập trung phát triển đồng bộ kinh tế - văn hóa - xã hội, có tầm ảnh hưởng lớn không chỉ trong phạm vi thành phố mà còn lan tỏa trên cả nước. 

-----------------------------------------------------

Để nâng cao hiệu quả tuyên truyền các hệ giá trị của Việt Nam trong thời kỳ mới, ông Bùi Hồng Phúc, Trưởng Ban Thời sự Đài THVN đề xuất: “Cần nghiên cứu xây dựng Chiến lược tuyên truyền về hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới để các cơ quan báo chí triển khai công tác tuyên truyền một cách bài bản và hiệu quả. Tăng cường sự phối hợp của các cơ quan chức năng, các đơn vị nghiên cứu với các cơ quan báo chí trong việc cung cấp thông tin, tài liệu và giới thiệu các chuyên gia để góp phần nâng cao chất lượng các tác phẩm báo chí, truyền thông về hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới”.

PGS.TS Trần Quốc Toản, Chuyên gia cao cấp, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, nguyên Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương phân tích: “Vấn đề đặt ra đối với Việt Nam khi chủ động xây dựng và phát triển các giá trị quốc gia - giá trị con người - giá trị gia đình - giá trị văn hóa - giá trị xã hội, nhất là các giá trị mới (đang cần phải xây dựng, phát triển, mà hiện chưa là cơ sở đầy đủ và vững chắc), đáp ứng với đòi hỏi của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhất là trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tăng tốc và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Các giá trị “chiến thắng” và phát triển sẽ là các giá trị có cơ sở kinh tế - xã hội làm nền tảng, có cơ sở pháp lý để vận động, phát triển và có cơ sở đạo đức để tồn tại”

Đọc nhiều nhất

Đầu xuôi, thêm nuôi hy vọng

Đầu xuôi, thêm nuôi hy vọng

Ngay trong những ngày khởi đầu năm mới Quý Mão 2023, nhiều lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật (VH-NT) liên tiếp đón nhận tin vui khi tình hình doanh thu, lượng khách đều tăng, thậm chí đã có những kỷ lục mới. Sự hồi sinh sau những “nốt trầm” đang mang đến nhiều tín hiệu lạc quan. 

Phim

Sau "Hương vị tình thân", Mạnh Trường tái xuất với "Đừng nói khi yêu"

Sau hơn 1 năm vắng bóng từ phim Hương vị tình thân, diễn viên Mạnh Trường sẽ xuất hiện với hình tượng "soái ca" vạn người mê trong phim truyền hình dài tập Đừng nói khi yêu của đạo diễn Bùi Tiến Huy. Phim sẽ chính thức phát sóng vào các ngày thứ hai, ba, tư vào lúc 21 giờ 40 trên VTV3, bắt đầu từ 30-1.

Âm nhạc

Âm nhạc của Gen Z

Một thế hệ nghệ sĩ trẻ, Gen Z (sinh trong giai đoạn 1996-2012) khác biệt, hướng tới sự đa năng, dám chủ động thử nghiệm nghệ thuật, dẫu biết có thể thất bại… là những gì công chúng đã và đang nhìn thấy ở V-pop.

Sách và cuộc sống

Để những yêu thương được nhân lên

Những ngày này, dường như có một tâm thức chung ở mọi người khi cùng hướng về gia đình. Ai cũng mong mỏi về nhà, để đoàn tụ với những người thân của mình. Trong thời điểm này, đọc Nhà lúc đông lúc vắng của nhà văn Hoàng My cảm giác như được an ủi và chia sẻ rất nhiều.

Sáng tác

Người không ăn ớt

Thử lén lút nhìn tứ phía, xách đôi dép trong tay, rón rén đi trên ngón chân lẩn qua những bụi cây nhanh nhẹn như mèo. Quan sát kỹ càng không thấy ai, Thử mới dám vạch hàng rào chui vô vườn.

Mỹ thuật

Kìa non non, nước nước, mây mây

Triển lãm trưng bày 16 tác phẩm thể nghiệm thể hiện niềm say mê không ngừng của Hà Mạnh Thắng với tính vật chất, thời gian và những cuộc trở lại chiêm nghiệm lịch sử, di sản văn hóa.