Thành phố kiến tạo, Chính quyền phục vụ

Văn hóa hành chính mới

Một buổi sáng cuối năm 2025, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường An Phú Đông (TPHCM) rộn rã tiếng chào hỏi, xen lẫn tiếng gõ phím từ dãy máy tính mới được lắp đặt. Dãy ki-ốt hướng dẫn tự động được bố trí ngay lối vào; bên cạnh là các đoàn viên thanh niên tình nguyện cùng công chức phường kiên nhẫn hỗ trợ người dân thao tác từng bước thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Nhiều người đang chuyển từ tâm thế “đi xin giải quyết thủ tục” sang “người sử dụng dịch vụ công”. Sự chủ động, thuận tiện và minh bạch trở thành cảm nhận rõ rệt.

Anh Phan Thanh Quốc (công nhân may) nhớ lại, trước đây để làm giấy khai sinh, thẻ bảo hiểm y tế và đăng ký thường trú cho con, anh phải đi nhiều nơi, thậm chí mất cả ngày. “Giờ buổi tối mở điện thoại là làm được hết. Ba thủ tục trước kia đi 3 chỗ, giờ gom về một chỗ qua ứng dụng VNeID, thuận tiện vô cùng”, anh Quốc thích thú.

Những câu chuyện đời thường như thế đang lan tỏa khắp khu dân cư, nhà trọ, chợ truyền thống… như một cuộc chuyển mình âm thầm nhưng ấm áp. Theo ông Nguyễn Ngọc Ẩn, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường, việc ứng dụng quét mã căn cước công dân để số hóa hồ sơ, tích hợp thanh toán trực tuyến và triển khai tổ công nghệ số cộng đồng đã thay đổi căn bản trải nghiệm của người dân. Mỗi người đến, trung tâm mong người dân cảm nhận rõ hơn một nền hành chính phục vụ, thân thiện và gần gũi.

Mục tiêu xây dựng nền hành chính số hiện đại không thể thiếu người dân - những công dân số với sự nhuần nhuyễn trong sử dụng dịch vụ công trực tuyến và có kỹ năng tương tác số với chính quyền, cùng tham gia xây dựng đô thị hiện đại, văn minh. Bằng sự thành thạo kỹ năng số, người dân góp phần giảm tải cho bộ máy hành chính và còn có thể tham gia giám sát hoạt động của chính quyền, góp ý xây dựng chính sách và trở thành những “cảm biến xã hội”, như kịp thời phản ánh các vấn đề đô thị qua Cổng 1022.

Không chỉ người dân, cộng đồng doanh nghiệp cũng đang hưởng lợi từ làn sóng chuyển đổi số. Nhiều doanh nghiệp nhỏ tại các khu phố thương mại, cửa hàng dịch vụ, cơ sở kinh doanh hộ gia đình… đã tiết kiệm được thời gian và chi phí đáng kể khi thực hiện đăng ký kinh doanh, thay đổi nội dung đăng ký hoặc thực hiện các nghĩa vụ thuế trực tuyến.

Tính đến đầu tháng 12-2025, TPHCM đã đạt hơn 80% thủ tục hành chính công trực tuyến toàn trình, gần 96% hồ sơ trả đúng hạn (trong tổng số 68,45% hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến). Những con số ấy là minh chứng cho một văn hóa hành chính mới - thân thiện, tôn trọng và lấy người dân làm trung tâm của tiến trình chuyển đổi số.

Kiến tạo thành phố thông minh, đáng sống

Từ ngày 1-7-2025, TPHCM vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đánh dấu giai đoạn đổi mới mạnh mẽ. Bộ máy tinh gọn hơn, chức năng được phân cấp rõ hơn và trọng tâm là ở cấp xã - nơi tiếp xúc trực tiếp với người dân, hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành trơn tru, thành phố đã tập trung xây dựng hệ thống quản trị dựa trên công nghệ và dữ liệu.

Trong năm qua, TPHCM công bố 2.241 thủ tục hành chính, đồng thời cắt giảm - đơn giản hóa 558 thủ tục thuộc thẩm quyền của 12 cơ quan, đơn vị. Quan trọng hơn, thành phố đã hoàn thành 100% thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính đối với các thủ tục đủ điều kiện; thông qua danh mục 2.066 thủ tục giải quyết theo nhu cầu người dân, không phụ thuộc bởi địa bàn cư trú.

Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM Võ Thị Trung Trinh chia sẻ, tất cả các chương trình, kế hoạch đều hướng đến việc mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp. Chương trình “bình dân học vụ số” do các địa phương thực hiện cùng các hoạt động khác đã đưa dịch vụ công đến gần dân hơn, thuận tiện và minh bạch hơn. Bất cứ ai dù là người già hay người lao động và doanh nghiệp, đều dễ dàng sử dụng công nghệ thực hiện dịch vụ công với sự thân thiện và gần gũi.

Song song đó, thành phố tiếp tục đầu tư, củng cố hạ tầng, vận hành đồng bộ 10 nền tảng số cốt lõi, từ Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, Hệ thống quản lý văn bản, Cổng dữ liệu, Công dân số đến Trung tâm Điều hành - giám sát IOC... Tất cả tạo thành một “dòng chảy dữ liệu” thống nhất, giúp xử lý công việc minh bạch, nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Tính đến ngày 1-12-2025, thành phố tiếp nhận 2.308.465 hồ sơ, trong đó có 2.169.756 hồ sơ đã giải quyết và 2.079.956 hồ sơ trả đúng hạn (95,81%). Kết quả này phản ánh sự vận hành nghiêm túc và tinh thần phục vụ của đội ngũ cán bộ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. TPHCM còn tiếp tục đầu tư, dần hướng tới hệ thống quản trị thông minh, hiện đại, đồng bộ, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong mọi lĩnh vực quản lý. Ở đó, dữ liệu sẽ là cơ sở, là nền tảng để điều hành kinh tế - xã hội; công nghệ sẽ là công cụ để lắng nghe và người dân, doanh nghiệp sẽ là trung tâm của mọi quyết sách.

Trong hành trình ấy, chính quyền số và công dân số đang trở thành 2 trụ cột song hành. Mùa xuân 2026 vì thế mang theo niềm tin về một TPHCM đang nỗ lực từng ngày để kiến tạo một thành phố thông minh, đáng sống.