Từ rừng đước hóa siêu cảng

Tầm nhìn xa và chính sách mở

Ít ai hình dung được rằng, hơn 30 năm trước, khu vực dọc sông Thị Vải chỉ là rừng tràm, đước ngập mặn, với vài bến cảng nhỏ tiếp nhận tàu 3.000-5.000DWT. Sự chuyển mình của Cái Mép - Thị Vải, theo ông Phạm Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế cảng - Kỹ thuật biển (Portcoast), có thể gói gọn trong hình ảnh “từ rừng đước hóa siêu cảng”.

Bước ngoặt đến từ tầm nhìn chiến lược, khi các nhà quy hoạch sớm nhận ra lợi thế tự nhiên hiếm có của khu vực: độ sâu lý tưởng 15-20m, có nơi tới 60m, lòng sông ổn định, ít sa bồi và nằm gần các tuyến hàng hải quốc tế; từ đó định hướng dịch chuyển hệ thống cảng ra cửa sông, thay thế các cảng trong nội đô TPHCM.

Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định chính là chính sách xã hội hóa đầu tư sau năm 2005. Khi Nhà nước chuyển vai trò sang kiến tạo - tập trung làm quy hoạch, đầu tư luồng lạch và hạ tầng dùng chung - đã tạo “đường băng” để dòng vốn tư nhân và FDI đổ vào mạnh mẽ.

Không chỉ mang theo nguồn vốn, các nhà đầu tư quốc tế còn đưa vào công nghệ khai thác hiện đại, kinh nghiệm quản trị và mạng lưới khách hàng toàn cầu. Đây chính là cú hích giúp Cái Mép - Thị Vải nhanh chóng phát triển, rút ngắn và vươn lên cạnh tranh với các cảng lớn trong khu vực.

Lợi thế vượt trội

Sự lớn mạnh của cảng Cái Mép - Thị Vải đã tạo nên hệ thống cảng liên hoàn của TPHCM, giúp sức cho nền công nghiệp phát triển mạnh mẽ cũng như xuất nhập khẩu vươn xa: hàng hóa từ các khu công nghiệp tập trung từ cảng Cát Lái cho đến cảng Cái Mép - Thị Vải và ngược lại, hàng nhập khẩu được trung chuyển về TPHCM và đi các địa phương.

Hệ thống cảng dự kiến tăng trưởng 3,5%-3,8%/năm, tiếp tục mở rộng khu bến Cái Mép Hạ, hướng tới trung tâm trung chuyển quốc tế gắn với phát triển cảng xanh, cảng thông minh và chuyển đổi số. Với nền tảng hiện có, Cái Mép - Thị Vải được kỳ vọng trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics toàn cầu.

Theo ông Nguyễn Xuân Sang, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải có lợi thế đặc biệt với độ sâu luồng lạch từ 14m đến 15,5m, cho phép tiếp nhận tàu container trên 200.000DWT, thực tế đã đón tàu tới 234.000DWT mà không cần trung chuyển. Việc đón các siêu tàu hiện đại không chỉ khẳng định năng lực hạ tầng mà còn tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội.

Hàng hóa có thể đi thẳng sang châu Âu, châu Mỹ và nhiều thị trường châu Á, giúp giảm 20%-30% chi phí logistics, rút ngắn thời gian và hạn chế rủi ro. Cảng còn có lợi thế kết nối các hành lang vận tải thủy nội địa, với hơn 90% hàng hóa được vận chuyển bằng đường thủy. Cùng với đó, hệ thống hạ tầng liên kết vùng ngày càng hoàn thiện. Về lâu dài, hệ thống Cái Mép - Thị Vải được định hướng trở thành cửa ngõ xuất nhập khẩu chiến lược của khu vực phía Nam và cả nước, phát triển thành hệ sinh thái cảng biển - logistics hiện đại, đủ sức cạnh tranh trong khu vực.