Kỹ thuật ngoại khoa mang tên một bác sĩ Việt
Nếu kể đến một kỹ thuật ngoại khoa mang tên một bác sĩ Việt Nam được thế giới công nhận rộng rãi nhất, đó chắc chắn là "Dr. Luong technique" (kỹ thuật bác sĩ Lương). Nhiều năm cầm dao mổ, PGS-TS Trần Ngọc Lương, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương, chưa bao giờ nghĩ có ngày ông được bạn bè, đồng nghiệp trong và ngoài nước lấy tên mình đặt cho một phương pháp mổ.
PGS-TS Trần Ngọc Lương bắt đầu nghiên cứu kỹ thuật nội soi tuyến giáp từ một trăn trở rất đời thường của nhiều bệnh nhân: "Mổ xong có sẹo ở cổ, em xấu hổ không dám đi làm". Khi trên thế giới có kỹ thuật mổ tuyến giáp nội soi, ông bắt đầu nghiên cứu một kỹ thuật cho riêng bệnh viện và cho riêng ông.
Nếu như kỹ thuật mổ nội soi tuyến giáp trên thế giới thời điểm đó cực kỳ phức tạp và chi phí đến chục ngàn USD/ca, thì PGS-TS Trần Ngọc Lương đã rất sáng tạo khi dùng dụng cụ nội soi ổ bụng thông thường để mổ tuyến giáp với chi phí chỉ bằng 1/20 so với thế giới, không để lại sẹo ở cổ (vết mổ nằm ở nách hoặc ngực), thời gian mổ nhanh, hồi phục thần tốc và có thể áp dụng được cho mọi loại bệnh của tuyến giáp.
Kỹ thuật mổ của “Dr. Luong” không còn gói gọn trong đất nước Việt Nam khi PGS-TS Trần Ngọc Lương thường xuyên được nhiều bệnh viện, trung tâm y khoa nổi tiếng trên thế giới mời giảng dạy, chuyển giao. Hàng trăm bác sĩ từ Singapore, Malaysia, Australia, Bồ Đào Nha, Ấn Độ, Hàn Quốc... được PGS-TS Trần Ngọc Lương truyền dạy kỹ thuật nội soi tuyến giáp. Bác sĩ các nước nể phục ông không chỉ vì kỹ thuật điêu luyện, mà còn vì tư duy tối giản hóa những điều phức tạp.
Cuộc cách mạng trong điều trị hiếm muộn
Cuối năm 2025, Bệnh viện Mỹ Đức đã công bố thành tựu khoa học mới mang tên “Phác đồ Sài Gòn” (Saigon Protocol) - phác đồ điều trị hiếm muộn do đội ngũ bác sĩ của bệnh viện nghiên cứu và phát triển, dựa trên các phát kiến của thế giới về thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) không kích thích buồng trứng. Kết quả của phác đồ điều trị mới này được đăng tải trên tạp chí uy tín của Hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ, giới thiệu tại Hội nghị khu vực Asia CORE 2025 tổ chức tại Bali (Indonesia) và giới thiệu tại nhiều hội nghị, hội thảo uy tín trên toàn thế giới.
"Phác đồ Sài Gòn" có nhiều ưu điểm vượt trội: tiết kiệm chi phí (giảm khoảng 30% chi phí thuốc kích thích buồng trứng, không phải đông lạnh phôi và chuyển phôi đông lạnh), không đau do không tiêm thuốc, an toàn hơn, rút ngắn thời gian điều trị và chất lượng phôi, nội mạc tốt hơn. Nhờ đó, phương pháp giúp người phụ nữ nhẹ nhàng hơn trong hành trình tìm con và cải thiện sức sống của phôi.
Trước đó, nhận lời mời từ Bệnh viện IVF Jinxin Xinan (Tứ Xuyên, Trung Quốc), 2 chuyên gia của Bệnh viện Mỹ Đức đã sang chuyển giao công nghệ thụ tinh trong ống nghiệm không kích thích buồng trứng (IVM kiểu Mỹ Đức). TS-BS Hồ Ngọc Anh Vũ, Trưởng Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Mỹ Đức, thông tin, IVM kiểu Mỹ Đức được xem là một cuộc cách mạng trong điều trị hiếm muộn, giúp nâng cao tỷ lệ trưởng thành noãn, cải thiện rõ rệt chất lượng phôi và tăng đáng kể tỷ lệ thành công, mở ra một xu hướng mới trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản tại Việt Nam và trên thế giới.
Không dừng lại ở phạm vi điều trị trong nước, IVF Mỹ Đức cũng dần trở thành “cái nôi” đào tạo IVM cho cộng đồng y học thế giới. Từ năm 2019 đến nay, các chuyên gia từ Hoa Kỳ, Canada, Peru, Đan Mạch, Pháp, Bỉ, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Australia… đã đến Bệnh viện Mỹ Đức để tham quan và học tập kỹ thuật điều trị IVM kiểu mới của Việt Nam.
Nhiều chuyên gia Việt Nam cũng thường xuyên được mời báo cáo chia sẻ kinh nghiệm, kết quả phác đồ IVM mới tại các hội nghị y khoa lớn trong khu vực và thế giới như: Hội nghị Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM), Hội nghị quốc tế Hỗ trợ sinh sản (ESHRE), Hội nghị Khoa học về Hỗ trợ Sinh sản khu vực châu Á - Thái Bình Dương (ASPIRE), Hội nghị Hỗ trợ sinh sản Thái Bình Dương (PSRM)…
Dấu ấn kỹ thuật tạo hình niệu đạo
Từng nhiều lần báo cáo tại hội nghị khoa học kỹ thuật phẫu thuật tạo hình niệu đạo ở nước ngoài, TS-BS Đỗ Lệnh Hùng, Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình niệu đạo, Bệnh viện Bình Dân, cho biết, đồng nghiệp các nước rất ấn tượng khi Bệnh viện Bình Dân đạt tỷ lệ phẫu thuật thành công đến 98% với người được phẫu thuật lần đầu, nên mong muốn được chuyển giao kỹ thuật.
TS-BS Đỗ Lệnh Hùng cũng đã được Bệnh viện Thammasat University Hospital (Thái Lan) và Bệnh viện Universiti Putra Malaysia mời sang chuyển giao kỹ thuật này. “Khi đi Thái Lan mổ 4 ca thì trong đó có 1 ca rất khó do đã mắc bệnh 10 năm, ca mổ này kéo dài 6 giờ.
Qua Malaysia mổ 4 ca thì có 1 ca khó, là người Indonesia đã mổ nhiều lần, nên ca mổ mất 4 giờ. Ai cũng nghĩ mổ thị phạm, mổ chuyển giao kỹ thuật sẽ được lựa bệnh dễ, nhưng thực tế gặp nhiều ca khó. Song đó cũng là dịp nâng cao tay nghề bác sĩ Việt Nam, vừa là cơ hội cho bác sĩ nước bạn học tập”, TS-BS Đỗ Lệnh Hùng chia sẻ.
Mới đây, TS-BS Đỗ Lệnh Hùng cũng đã điều trị thành công cho doanh nhân D.F. (quốc tịch Mỹ) bị hẹp niệu đạo sau tai nạn. Bệnh nhân phải chịu đựng các rối loạn đi tiểu ngày càng phức tạp như khó tiểu, bí tiểu, tiểu không hết, tiểu nhiều lần, nhiễm trùng tiểu tái phát. Bệnh nhân đã nỗ lực tìm kiếm nhiều nơi điều trị khác nhau, ngay cả tại các trung tâm y khoa lớn tại Hoa Kỳ, Thái Lan và Singapore nhưng đều rơi vào tuyệt vọng với 6 lần phẫu thuật thất bại, chịu đựng những cơn đau kinh hoàng.
Được bạn bè giới thiệu đến Bệnh viện Bình Dân, bệnh nhân D.F. được TS-BS Đỗ Lệnh Hùng cùng ê kíp thực hiện phẫu thuật tạo hình niệu đạo chỉ trong 2 giờ, dù những tổn thương cũ và 6 lần can thiệp trước đó gây không ít khó khăn. Sau 3 tuần phẫu thuật, chức năng đi tiểu của người bệnh hoàn toàn hồi phục, ca phẫu thuật đã thành công. “Chúng tôi từng điều trị thành công cho nhiều trường hợp hẹp niệu đạo phức tạp hơn rất nhiều”, TS-BS Đỗ Lệnh Hùng thông tin.
Theo PGS-TS-BS Trần Vĩnh Hưng, Giám đốc Bệnh viện Bình Dân, từ năm 2023 đến năm 2025, bệnh viện đã thực hiện 1.096 trường hợp phẫu thuật cho người bệnh từ 26 quốc gia và vùng lãnh thổ… Bên cạnh đó, một lượng lớn kiều bào đã đến Bệnh viện Bình Dân khám và điều trị ngoại khoa.
Bệnh viện cũng nhiều lần cử các bác sĩ giàu kinh nghiệm phẫu thuật thị phạm tại Ấn Độ; chuyển giao kỹ thuật tạo hình niệu đạo tại Thái Lan, Malaysia; phẫu thuật nội soi cắt thận tại Indonesia và phẫu thuật robot điều trị ung thư đại trực tràng tại Philippines.
Các bác sĩ Việt Nam được mời đi giảng dạy ở quốc tế không chỉ là niềm tự hào về chuyên môn của nền y tế nước ta, mà còn khẳng định hướng đi đúng đắn trong việc đầu tư cho kỹ thuật cao, đầu tư cho con người - những người có khả năng làm chủ công nghệ và sáng tạo ra những phương pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Bộ Y tế đang xây dựng các đề án nhằm biến y tế trở thành một ngành "xuất khẩu dịch vụ" mũi nhọn, nâng tầm vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ trí tuệ thế giới. Khi một bác sĩ Việt Nam khiến đồng nghiệp ở các nước phát triển nể phục, đó là lúc thương hiệu quốc gia được khẳng định mạnh mẽ nhất.
Thứ trưởng Bộ Y tế TRẦN VĂN THUẤN
