Bầu cử Mỹ giữa nhiệm kỳ: Cuộc đua khó lường

Áp lực kinh tế

Cuộc chiến Mỹ - Iran đã đẩy giá xăng dầu thế giới và ngay cả ở Mỹ tăng vọt, làm trầm trọng thêm mối lo chi phí sinh hoạt, vấn đề vốn được cử tri Mỹ đặc biệt quan tâm. Theo NBC, giá xăng hiện tại ở Mỹ khoảng 4 USD/gallon, tương đương 1,06 USD/lít, cao hơn khoảng 30% so với trước khi Mỹ tấn công Iran.

Bên cạnh đó, ngân sách chi cho chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran ngày càng tăng khi cuộc xung đột kéo dài. Theo truyền hình Al Jazeera (Qatar), trong cuộc điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ hôm 29-4, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết, từ ngày Mỹ bắt đầu không kích Iran (28-2) đến nay, Mỹ đã chi khoảng 25 tỷ USD cho cuộc chiến, chủ yếu dành cho đạn dược và bảo trì trang thiết bị. Tuy nhiên, các lãnh đạo đảng Dân chủ và nhiều nhà kinh tế cho rằng con số này bị hạ thấp đáng kể. Theo họ, tổng chi phí thực sự đối với nền kinh tế Mỹ có thể từ 630-1.000 tỷ USD.

Theo báo Politico (Mỹ), một nguồn tin thân cận Nhà Trắng nhận định, cuộc xung đột tại Iran “gần như đóng đinh” khả năng đảng Cộng hòa thất bại trong việc duy trì đa số cả Thượng viện và Hạ viện. Nhận định này phản ánh nỗi lo ngày càng lớn trong các nghị sĩ đảng Cộng hòa, nhất là khi các cuộc thăm dò cho thấy cử tri đang quay lưng do bất mãn với tình hình kinh tế. Politico cũng dẫn lời ông Barrett Marson, chiến lược gia kỳ cựu người Mỹ, nhận định thời gian không đứng về phía Tổng thống trước kỳ bầu cử tháng 11.

Các cuộc thăm dò cử tri Mỹ nhìn chung cho kết quả đảng Dân chủ dẫn đảng Cộng hòa từ 5%-10%.

Vẫn còn cơ hội

Cho dù có những khó khăn ngắn hạn, đảng Cộng hòa vẫn nắm giữ một số lợi thế quan trọng trong cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội. Trước hết, tại Thượng viện, cấu trúc “bản đồ bầu cử” năm 2026 được đánh giá tương đối thuận lợi cho đảng này. Theo các phân tích được hãng tin CNBC dẫn lại từ công ty nghiên cứu Wolfe Research (trụ sở tại Mỹ), đảng Cộng hòa có khả năng duy trì đa số với cách biệt sít sao, trong bối cảnh đảng Dân chủ phải bảo vệ nhiều ghế hơn ở các bang cạnh tranh.

Không chỉ đến từ số lượng ghế cần bảo vệ, lợi thế này còn có từ vị thế hiện tại ở nhiều bang chiến địa, nơi đảng Cộng hòa đã xây dựng được nền tảng cử tri ổn định qua nhiều chu kỳ bầu cử. Ở một số khu vực, xu hướng chính trị dài hạn vẫn nghiêng về phía bảo thủ, tạo dư địa cho các ứng viên Cộng hòa duy trì sức cạnh tranh ngay cả trong bối cảnh môi trường chung biến động.

Bên cạnh đó, cũng theo CNBC, đảng Cộng hòa vẫn có ưu thế đáng kể về nguồn lực vận động cho phép họ duy trì hiện diện mạnh mẽ tại các bang then chốt. Mạng lưới tổ chức cơ sở và hệ thống vận động cử tri cũng tiếp tục được củng cố, đặc biệt tại các bang miền Nam và Trung Tây. Một số lãnh đạo chủ chốt của đảng bày tỏ tin tưởng vào khả năng đảo chiều tình thế. Ông Steve Scalise, lãnh đạo phe đa số Hạ viện nhấn mạnh, đảng Cộng hòa vẫn có thể tận dụng lợi thế về tổ chức và huy động cử tri để duy trì đa số. Trong khi đó, ứng viên Thượng viện đảng Cộng hòa bang Michigan - ông Mike Rogers, cho rằng vẫn còn đủ thời gian để điều chỉnh chiến lược và củng cố thông điệp trước kỳ bầu cử tháng 11.

Ngoài ra, theo báo chí Mỹ, một số vấn đề chính sách như kiểm soát nhập cư và an ninh biên giới tiếp tục là điểm mạnh truyền thống của đảng Cộng hòa, từng giúp họ giành lợi thế trong các cuộc bầu cử trước. Việc duy trì trọng tâm vào các chủ đề này được xem là nền tảng để đảng Cộng hòa cạnh tranh hiệu quả trong giai đoạn nước rút của chiến dịch.