Dự thảo luật được cho ý kiến gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, với cách tiếp cận mới theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, thay vì quy định cụ thể như luật hiện hành, dự thảo tập trung phân quyền cho chính quyền TP Hà Nội quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm; đồng thời tăng cường kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Theo đó, dự thảo bổ sung quy định về nguyên tắc phân quyền cho chính quyền Thủ đô; thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền TP Hà Nội; thí điểm cơ chế, chính sách nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới.
Dự thảo cũng quy định rõ về công dân ưu tú Thủ đô và giao HĐND TP thẩm quyền quy định cụ thể điều kiện, thủ tục tặng hoặc thu hồi danh hiệu này. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về thu hồi đất để thực hiện các dự án cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng ủy Chính phủ, Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hà Nội; đồng thời bổ sung quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới.
Về phân quyền, dự thảo quy định phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm.
Theo thống kê, dự thảo giao 180 thẩm quyền cho chính quyền TP Hà Nội, trong đó 49 thẩm quyền đã được quy định từ Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và Nghị quyết số 258/2025/QH15; 47 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên; 84 thẩm quyền mới chưa có quy định của cơ quan nhà nước cấp trên.
Qua thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô, song lưu ý việc phân quyền phải bảo đảm yêu cầu “6 rõ”, gồm: rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả. Việc phân quyền cũng phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với thực tiễn phát triển của Thủ đô, gắn với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi của chính quyền thành phố, cùng cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Các ý kiến cũng đề nghị phân biệt rõ nội dung nào là giao quyền tự chủ cho thành phố tự quyết định phù hợp với đặc thù phát triển; nội dung nào là thí điểm cơ chế, chính sách khác với luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên để áp dụng trình tự, thủ tục và các yêu cầu, giới hạn phù hợp.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi thí điểm các cơ chế, chính sách khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội; đồng thời bổ sung nguyên tắc việc thí điểm phải bảo đảm rõ mục đích, rõ đối tượng, có thời hạn cụ thể, kèm cơ chế theo dõi, kiểm soát, đánh giá kết quả thực hiện.
Kết luận nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan thẩm tra và chính quyền TP Hà Nội tiếp tục rà soát thêm các nghị quyết mới của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; phối hợp chặt chẽ, sớm hoàn thiện hồ sơ dự án luật để trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua ngay tại kỳ họp thứ nhất.
