Không tham gia, mất lợi thế cạnh tranh
Sở Công thương TPHCM vừa phối hợp Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) tổ chức hội thảo “Thúc đẩy phát triển TMĐT trong ngành thời trang”. Dù lấy ngành thời trang làm điểm khởi đầu, các chuyên gia đều cho rằng vấn đề đặt ra không còn giới hạn trong một lĩnh vực mà phản ánh xu hướng chung của nền kinh tế: TMĐT đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo bà Đỗ Thị Minh Trâm, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương), cùng với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu bắt buộc khi các thị trường xuất khẩu ngày càng coi trọng truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, TMĐT không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình kinh doanh, quản trị dữ liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Không chỉ xuất phát từ sự thay đổi của thị trường tiêu dùng, yêu cầu này còn được thúc đẩy bởi quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông Nguyễn Cao Đức, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ, làn sóng đa dạng hóa chuỗi cung ứng theo chiến lược “Trung Quốc +1”, ưu tiên dịch chuyển sản xuất sang các quốc gia đối tác tin cậy và các địa điểm gần thị trường tiêu thụ đang mở thêm cơ hội để Việt Nam thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Khi chuỗi cung ứng được vận hành trên nền tảng số, yêu cầu đối với doanh nghiệp cũng thay đổi. Theo bà Vương Thị Oanh, đại diện Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), trước đây doanh nghiệp có thể tham gia chuỗi cung ứng chủ yếu nhờ giá thành và năng lực gia công. Hiện nay, các tập đoàn quốc tế yêu cầu đồng thời chất lượng sản phẩm, giao hàng đúng hạn, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát phát thải carbon và khả năng kết nối dữ liệu với hệ thống quản trị toàn cầu. “Nếu chuyển đổi số chậm, doanh nghiệp rất dễ bị loại khỏi chuỗi cung ứng”, bà Oanh nhấn mạnh.
TMĐT xuyên biên giới đang góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nhà sản xuất và hệ thống bán lẻ quốc tế. Tuy nhiên, chỉ những doanh nghiệp chuẩn hóa được quy trình quản trị, bảo đảm chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu mới có thể tận dụng hiệu quả cơ hội mở rộng thị trường.
Chủ động bước vào thương mại số
Trước những thay đổi của thị trường, nhiều doanh nghiệp Việt đã không còn xem TMĐT là một kênh bán hàng bổ sung mà chuyển sang đầu tư xây dựng hệ sinh thái thương mại số, kết nối đồng bộ từ sản xuất, logistics đến phân phối và chăm sóc khách hàng.
Điển hình là Saigon Co.op. Theo ông Nguyễn Ngọc Thắng, Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op, cùng với mạng lưới gần 800 điểm bán trên cả nước, đơn vị đang từng bước chuyển từ mô hình bán lẻ truyền thống sang mô hình thương mại số thông qua nền tảng Co.op Online và hệ thống quản trị dữ liệu tập trung. Thay vì vận hành riêng lẻ từng siêu thị hay kênh bán hàng, toàn bộ hoạt động từ nguồn cung, kho vận, trung tâm phân phối đến chăm sóc khách hàng được kết nối trên cùng một hệ thống.
Việc số hóa không chỉ giúp mở rộng doanh số trực tuyến mà còn đồng bộ nguồn cung, tối ưu tồn kho, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao khả năng dự báo nhu cầu tiêu dùng. Các chương trình khuyến mãi, nhãn hàng riêng và dữ liệu khách hàng cũng được quản trị thống nhất giữa kênh trực tiếp và trực tuyến, hình thành mô hình bán lẻ đa kênh (omnichannel), nơi khách hàng có thể tìm kiếm thông tin, đặt hàng và nhận hàng trên nhiều nền tảng với cùng một trải nghiệm.
Theo ông Nguyễn Ngọc Thắng, mục tiêu của Saigon Co.op không chỉ là phát triển doanh số trên môi trường số mà còn xây dựng hạ tầng thương mại hiện đại, tạo cầu nối hiệu quả giữa nhà sản xuất, hệ thống logistics và người tiêu dùng. Đây cũng là nền tảng để hàng Việt tiếp cận thị trường nhanh hơn, giảm chi phí lưu thông và nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh TMĐT ngày càng phát triển.
Không chỉ doanh nghiệp bán lẻ, nhiều doanh nghiệp sản xuất cũng đang thay đổi cách tiếp cận thị trường. Từ thực phẩm, nông sản, hàng tiêu dùng đến các sản phẩm OCOP (chương trình Mỗi xã một sản phẩm), nhiều đơn vị đã đầu tư gian hàng chính hãng trên các sàn TMĐT, xây dựng đội ngũ livestream, phát triển nội dung số và kết nối trực tiếp với người tiêu dùng. Mục tiêu không chỉ là tăng doanh số mà còn xây dựng thương hiệu, chủ động dữ liệu khách hàng và giảm phụ thuộc vào các khâu trung gian.
Ở góc độ công nghệ, ông Nguyễn Trung Kiên, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phát triển tài sản số OriginX, cho rằng dữ liệu đang trở thành “hạ tầng mềm” của chuỗi cung ứng toàn cầu. Muốn tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất quốc tế, doanh nghiệp cần chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng thời ứng dụng AI, blockchain và tự động hóa trong quản trị vận hành.
Những yêu cầu này cũng được các nhà mua hàng quốc tế chia sẻ tại nhiều chương trình kết nối giao thương gần đây. Theo họ, TMĐT xuyên biên giới đang mở thêm cơ hội cho hàng Việt, nhưng chỉ những doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về chất lượng, dữ liệu và chuỗi cung ứng mới có thể tham gia bền vững vào hệ thống phân phối toàn cầu.
Muốn vào thị trường Trung Đông phải đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu
Ông Mirash Basheer, Giám đốc Công ty May Exports Việt Nam thuộc Lulu Group, cho biết, Trung Đông vẫn là một trong những thị trường có nhu cầu lớn đối với thực phẩm, nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng và dệt may của Việt Nam. Thông qua hệ thống Lulu Hypermarket cùng nền tảng TMĐT đang phát triển mạnh, tập đoàn liên tục tìm kiếm thêm nguồn cung từ Việt Nam nhằm phục vụ mạng lưới bán lẻ tại khu vực GCC (Hội đồng hợp tác vùng Vịnh, gồm 6 quốc gia) và nhiều thị trường quốc tế khác.
Cơ hội dành cho doanh nghiệp Việt Nam rất lớn nhưng việc đưa hàng vào hệ thống phân phối của Lulu không chỉ phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp cần đáp ứng đồng thời các tiêu chuẩn quốc tế về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, bao bì, nhãn mác, năng lực cung ứng ổn định và khả năng giao hàng đúng tiến độ. Trong bối cảnh TMĐT phát triển mạnh, việc số hóa thông tin sản phẩm, chuẩn hóa dữ liệu và kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng. Khi đáp ứng được các yêu cầu này, doanh nghiệp không chỉ mở rộng cơ hội tại thị trường Trung Đông mà còn có thể tham gia sâu hơn vào mạng lưới phân phối toàn cầu của Lulu Group.
Nhà bán lẻ Mexico tìm thêm nguồn hàng Việt
Theo bà Veronica Alcaraz Silva, Trưởng đại diện Tập đoàn Coppel (chuỗi bán lẻ lớn nhất Mexico) Việt Nam, khu vực Mỹ Latinh đang mở ra nhiều cơ hội cho hàng hóa Việt Nam khi nhu cầu nhập khẩu các nhóm hàng tiêu dùng, thời trang, đồ gia dụng và điện tử tiếp tục tăng. Với mạng lưới cửa hàng phủ khắp Mexico cùng nền tảng TMĐT quy mô lớn, Coppel kỳ vọng mở rộng thu mua từ Việt Nam để đa dạng hóa nguồn cung và đưa nhiều sản phẩm Việt tiếp cận người tiêu dùng trong khu vực.
Tuy nhiên, để trở thành nhà cung ứng lâu dài cho các hệ thống bán lẻ quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam cần vượt ra ngoài lợi thế về giá. Điều quan trọng là phải duy trì chất lượng ổn định, bảo đảm năng lực cung ứng, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động đầu tư chuyển đổi số, hoàn thiện hồ sơ sản phẩm và nâng cao khả năng kết nối với các nền tảng TMĐT để gia tăng cơ hội tiếp cận trực tiếp nhà mua hàng.
