Không gian đối thoại mở
AI được dự báo tác động sâu rộng đến kinh tế, an ninh và đời sống xã hội trong nhiều thập niên tới. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh của AI tạo sinh đang làm lộ rõ khoảng trống trong quản lý và phối hợp quốc tế. Đối thoại toàn cầu về quản trị AI được tổ chức để phản ánh các ưu tiên của tất cả các quốc gia, thay vì chỉ những nước dẫn đầu về công nghệ.
Năm nay, Diễn đàn Đối thoại toàn cầu về quản trị AI quy tụ các chính phủ, doanh nghiệp công nghệ, giới nghiên cứu, tổ chức quốc tế, xã hội dân sự và cộng đồng kỹ thuật. Sự kiện không nhằm đàm phán một hiệp ước ràng buộc pháp lý, mà tạo không gian mở để chia sẻ kinh nghiệm, xây dựng nhận thức chung và từng bước hình thành các chuẩn mực quản trị AI.
Chương trình nghị sự tập trung vào nhiều chủ đề cấp bách, như: hợp tác quốc tế, quản trị minh bạch, bảo đảm AI phục vụ phát triển bền vững, kiểm soát rủi ro liên quan thông tin sai lệch, quyền riêng tư, an ninh mạng và tác động đối với thị trường lao động.
Theo LHQ, AI không thể được quản lý hiệu quả bằng chính sách riêng lẻ của từng quốc gia. Việc xây dựng một mô hình quản trị AI toàn cầu vì thế không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay pháp lý, mà còn liên quan trực tiếp đến sự định hình quyền lực trong thế giới số.
Đề cao nguyên tắc đa bên
Khác với nhiều công nghệ trước đây, AI hiện được dẫn dắt chủ yếu bởi khu vực tư nhân. Điều này khiến doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng các quy tắc quản trị, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và nguy cơ tập trung quyền lực. Một trong những thách thức lớn nhất là đảm bảo tiếng nói của doanh nghiệp được lắng nghe mà không lấn át vai trò điều phối của chính phủ và các tổ chức quốc tế.
Một vấn đề khác là khoảng cách ngày càng lớn giữa các nước phát triển và các quốc gia đang phát triển trong cuộc đua AI. Hiện phần lớn năng lực tính toán, trung tâm dữ liệu, nguồn vốn đầu tư và các mô hình AI tiên tiến tập trung tại một số ít quốc gia và doanh nghiệp lớn. Theo Arab News, nếu thiếu cơ chế quản trị bao trùm, AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng toàn cầu.
Các nước đang phát triển vừa thiếu hạ tầng số, vừa có nguy cơ chỉ tiếp nhận công nghệ mà không có tiếng nói trong việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế. Vì vậy, Đối thoại toàn cầu về quản trị AI đề cao nguyên tắc đa bên, tạo điều kiện để chính phủ, doanh nghiệp, giới khoa học và xã hội dân sự cùng tham gia xây dựng các nguyên tắc quản trị. Cuộc đối thoại tại Geneva được xem là bước khởi đầu hướng tới một hệ thống phản ánh lợi ích của mọi quốc gia.
HẠNH CHI tổng hợp
