Tháng 6-2020, đoàn khảo sát Bảo tàng Đắk Lắk phát hiện di chỉ khảo cổ quan trọng tại Thác Hai. Đây là nơi cư trú và chế tác công cụ của cư dân tiền sử cách nay 4.000 – 2.000 năm. Từ phát hiện này, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia phối hợp với Bảo tàng Đắk Lắk tiến hành 4 đợt khai quật lớn giai đoạn 2020 – 2024.
Kết quả thu được hơn 5.700 hiện vật, nổi bật là bộ sưu tập trên 4.550 mũi khoan đá xuyên tâm bằng opal, jasper, silic… chế tác tinh xảo. Đây là số lượng mũi khoan đá lớn nhất từ trước tới nay ở một di chỉ khảo cổ Việt Nam, cho thấy Thác Hai từng là “công xưởng đá” quy mô lớn, tồn tại liên tục hàng ngàn năm.
Theo Tiến sĩ khảo cổ học Phạm Bảo Trâm (Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk), Bộ sưu tập mũi khoan đá xuyên tâm Thác Hai là minh chứng về trình độ kỹ thuật vượt trội của cư dân hậu kỳ Đá mới. Tại đây, đã hình thành chuỗi sản xuất hoàn chỉnh, từ khai thác nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng, đồng thời phản ánh sự giao lưu rộng mở với nhiều vùng khác. Thác Hai là mắt xích quan trọng để làm sáng tỏ tiến trình văn hóa tiền sử Việt Nam và khu vực.
Bộ sưu tập mũi khoan đá xuyên tâm Thác Hai đã được Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. Qua đó, khẳng định giá trị đặc biệt của di chỉ, đồng thời đưa Thác Hai trở thành điểm nhấn khảo cổ trên bản đồ văn hóa của tỉnh Đắk Lắk.
>>> Một số hình ảnh quá trình khai quật di chỉ khảo cổ Thác Hai
